Βία στραμμένη στο παρελθόν

Θα ήμουν ψεύτης αν δεν παραδεχόμουν ότι πήγα με προκατάληψη στην ταινία «Χ» (ΗΠΑ, 2021)· σίγουρος ότι θα παρακολουθήσω μια επανάληψη χιλιοειπωμένων κλισέ που έχουμε δει σε δεκάδες αμερικανικά slasher movies, τόσο όμοια μεταξύ τους που δεν τα ξεχωρίζεις. Εξεπλάγην από τη διαφορά που αυτή η ταινία ένιωσα να κάνει, χωρίς μάλιστα να ξεφεύγει από τη «λογική του αίματος», διακριτικό του slasher. Απλώς, ο σκηνοθέτης Τι Γουέστ που λατρεύει το είδος αλλά περασμένων εποχών, και έχει γυρίσει κι άλλες ταινίες όπως το «The House of the Devil» (2009), ενδιαφέρεται να διαχειριστεί πιο πρωτότυπα μια ιστορία ενταγμένη σε ένα πάνω-κάτω γνωστό πλαίσιο: παρέα νεαρών πιασμένη στη φάκα του κακού, σε κάποιο απομονωμένο επαρχιακό μέρος. Και τα καταφέρνει θαυμάσια φτιάχνοντας με υπομονή ατμόσφαιρα και χαρακτήρες πριν από τα βίαια ξεσπάσματα, που μάλιστα γίνονται κυρίως νύχτα και ενίοτε είναι δυσδιάκριτα. Η βασική ιδέα είναι ότι το γκρουπ των ανθρώπων που θα βρεθεί στη δύσκολη θέση είναι ένα εξαμελές συνεργείο ταινιών πορνό που αλωνίζει την Αμερική στα τέλη της δεκαετίας του 1970 κάνοντας γυρίσματα σε διάφορες περιοχές. Η παρέα καταλήγει στο Τέξας και στο σπίτι του ηλικιωμένου ζεύγους, εκεί όπου η φωτιά του κακού θα ανάψει και ο τρόμος καραδοκεί. Κινηματογραφικά, η ταινία κεντρίζει την περιέργεια διότι είναι γυρισμένη σαν b movie exploitation τρόμου της δεκαετίας στην οποία αναφέρεται. Ακόμα και οι σκηνές γυρισμάτων πορνό του συνεργείου έχουν χάρη διότι είναι φτιαγμένες με τον πρωτόγονο τρόπο που αυτές οι ταινίες τότε γυρίζονταν. Ολα αυτά ιντριγκάρουν την περιέργεια και καταλήγουν σε ένα άκρως ολοκληρωμένο αποτέλεσμα με τη σφραγίδα ενός σκηνοθέτη που αγαπά τις ταινίες τρόμου με έναν νοσταλγικό τρόπο (παίζουν: Μία Γκοθ, Τζένα Ορτέγκα, Μάρτιν Χέντερσον, Μπρίτανι Σνόου).

Εξίσου αξιόλογα στοιχεία όμως βρίσκεις και στο «Copshop» (ΗΠΑ, 2021) όπου ο σκηνοθέτης Τζο Κάρναχαν («The grey») υιοθετεί στοιχεία από την κλασική ταινία τρόμου «Επίθεση στον Σταθμό 13» του Τζον Κάρπεντερ, που με τη σειρά του είχε δανειστεί στοιχεία από το αμερικανικό γουέστερν. Και αυτή η ιστορία διαδραματίζεται στον αμερικανικό Νότο (Νεβάδα), σχεδόν εξ ολοκλήρου σ’ ένα αστυνομικό τμήμα, χώρος που θα γίνει κάτι σαν αρένα μονομαχίας καλού και κακού· το πρώτο αποτυπωμένο στο πρόσωπο μιας αφοσιωμένης αστυνομικίνας (Αλέξις Λάουντερ), το δεύτερο πολυπρόσωπο και προερχόμενο από παντού. Δύο διαφορετικά κελιά, στο ένα ένας καταχραστής χρημάτων της μαφίας (Φρανκ Γκρίλο), στο άλλο ο πληρωμένος δολοφόνος που έχει αναλάβει τη δολοφονία του (Τζέραρντ Μπάτλερ). Κι άλλο κακό απ’ έξω, διεφθαρμένοι αστυνομικοί, κι άλλοι πληρωμένοι δολοφόνοι. Η δομή της ταινίας είναι συναρπαστική, οι υπερβολές ευπρόσδεκτες, η κινηματογράφηση κοντά στην αισθητική των 70s, η βία βγαλμένη θαρρείς από ταινία του Γκάι Ρίτσι. Εν ολίγοις ένα χορταστικό b movie φτιαγμένο για να σε διασκεδάσει την ώρα που το βλέπεις και αργότερα να το αφήσεις πίσω σου.

ΑΠΟ ΤΗ ΓΑΛΛΙΑ. Η Ιζαμπέλ Ιπέρ σε ρόλο δυναμικής δημάρχου μιας «ανώνυμης» πόλης κοντά στο Παρίσι και ο Ρεντά Κατέμπ ως δεξί της χέρι, είναι το πρωταγωνιστικό ντουέτο στις «Υποσχέσεις» («Promesses», Γαλλία, 2021) του Τομά Κρουιτόφ, μιας σύγχρονης πολιτικής ταινίας με καθαρό βλέμμα μπροστά σε θολά ζητήματα. Το ενδιαφέρον στις «Υποσχέσεις» έγκειται στο ότι η ταινία διεισδύει με όρεξη και απροκάλυπτα στο παρασκήνιο της πολιτικής εξουσίας έχοντας ως προτεραιότητα την απεικόνιση των παιχνιδιών που παίζονται πάνω στις πλάτες των ανυποψίαστων πολιτών που ενώ έχουν ψηφίσει για το καλύτερο, βλέπουν τα πράγματα να τείνουν προς το χειρότερο. Χωρίς να λέει κάτι καινούργιο αλλά και χωρίς να υψώνει το δάχτυλο εν είδει καταγγελίας, ο Κρουιτόφ που έγινε γνωστός από το πολιτικό θρίλερ «Η συνωμοσία της σκιάς», υπενθυμίζει ότι ο πολίτης είναι το τελευταίο βιδάκι του μηχανισμού της πολιτικής μιας αρένας προσωπικών συμφερόντων με διαρκή χτυπήματα κάτω από τη μέση, πισώπλατες «μαχαιριές» και κυνικές αποφάσεις που αθετούν μεγαλόστομες υποσχέσεις από τους ίδιους που τις έδωσαν. Και τελικά, μόνον από την ατομική πρωτοβουλία και με τη βοήθεια της τύχης μπορεί να υπάρξει κάποια διαφορά. Στακάτη αφήγηση και καλές ερμηνείες από όλους τους ηθοποιούς.

Πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της νεαρής Σουζάν Λιντόν, η ταινία «16 φορές Ανοιξη» («Seize printemps», Γαλλία, 2020) είναι το χρονικό της σχέσης μιας 16χρονης έφηβης (την υποδύεται η ίδια) με έναν μεγαλύτερό της, 35άρη (Αρνό Βαλουά). Το θέμα ίσως να μη χαίρει ιδιαίτερης πρωτοτυπίας, όμως η ματιά της Λιντόν – κόρης του γνωστού ηθοποιού Βενσάν Λιντόν – ξεχωρίζει. Η αφήγησή της διακρίνεται από μια ευπρόσδεκτη χαλαρότητα· παρακολουθούμε περισσότερο μια φέτα καθημερινότητας, παρά ένα δράμα με την παραδοσιακή έννοια του όρου. Συγχρόνως, ως δημιουργός, η Λιντόν δείχνει να υποκλίνεται με σεβασμό στους μεγάλους δασκάλους του γαλλικού σινεμά, είτε έχουν το όνομα Φρανσουά Τριφό, είτε Ερίκ Ρομέρ. Ενα ακόμα προτέρημα της ταινίας είναι η ευγένειά της, η καλοσύνη που αναδίδει, συν το ότι η Λιντόν δεν γίνεται ποτέ φλύαρη· γεγονός που αποδεικνύεται από την ίδια τη διάρκεια της ταινίας η οποία δεν ξεπερνά τα 73′.

ΝΤΕΜΠΟΥΤΟ ΑΞΙΩΣΕΩΝ. Η ευαισθησία και η αγάπη με την οποία η Αρασέλη Λαιμού περισσότερο αγκαλιάζει παρά αντιμετωπίζει το πρωτότυπο θέμα τής πρώτης μεγάλου μήκους ταινίας της, είναι τα στοιχεία που ξεχωρίζουν στην «Αγία Εμυ» (Ελλάδα, 2022). Η ιστορία τοποθετείται στην κοινότητα των Φιλιππινέζων Χαρισματικών Καθολικών στον Πειραιά, όπου με άξονα την σχέση δύο αδελφών, της Εμυ (Αμπιγκέιλ Λόμα – ερασιτέχνις) και της Τερέζα (Χασμίν Κιλίπ), η Λαιμού «οργώνει» με όρεξη δύσκολα χωράφια: η ίδια η αδελφική σχέση, η λειτουργία των θεραπευτών της συγκεκριμένης θρησκείας, η εγκυμοσύνη (της Τερέζα), αλλά και το «θαύμα» (της Εμυ) φτιάχνουν ένα εύγευστο κινηματογραφικό κοκτέιλ που κινεί μέχρι το τέλος την περιέργεια. Πολύ έξυπνα η σκηνοθέτις απέφυγε να αγγίξει το ζήτημα της μετανάστευσης που περνά «ξυστά» στην ταινία. Τα δύο κορίτσια συμβάλλουν στην επιτυχία γιατί σε κερδίζουν με την ειλικρίνεια του παιξίματός τους, ενώ μνεία οφείλει να γίνει και στην Ειρήνη Ιγγλέση, η οποία με έναν μικρό ρόλο δείχνει για τελευταία φορά πόσο χαρισματική καλλιτέχνις ήταν (πέθανε το 2020).

ΤΡΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΝΤΟΚΙΜΑΝΤΕΡ. Χαρμόσυνο που η ελληνική ταινία τεκμηρίωσης ζει μεγάλες στιγμές σε μια χώρα με βιοτεχνικό σινεμά. Το «Διόνυσος η επιστροφή» του Σπύρου Τσιφτσή αφορά τη ζωή και το έργο του Θεόδωρου Τερζόπουλου και είναι αφιερωμένο στη μνήμη της ηθοποιού Σοφίας Μιχοπούλου, ιδρυτικού μέλους του θεάτρου Αττις και σταθερής συνεργάτιδας του πρώτου.

Το «Sotos, ζωγράφος… αειπράγμων» του Γιάννη Φραγκούλη αφορά τον θεσσαλονικιό ζωγράφο, χαράκτη, γλύπτη, γραφίστα, ποιητή, συγγραφέα, μουσικό και τραγουδιστή ρεμπέτικων τραγουδιών Σώτο Ζαχαριάδη.

Και τέλος το «Η πόλη και η πόλη», που δεν είναι ακριβώς ντοκιμαντέρ γιατί έχει και στοιχεία δραματουργίας (που όμως δεν είναι ακριβώς… δραματουργία), προέρχεται και αυτό από τη συμπρωτεύουσα, καθότι αφορά την ιστορία των Εβραίων της Θεσσαλονίκης. Συσκηνοθετήθηκε από τους Χρήστο Πασσαλή και Σύλλα Τζουμέρκα που κατάγονται από εκεί.