«Οι μουσικοί πρέπει να βλέπουν το δάσος, όχι το δέντρο»

Ο θάνατος, όπως και ο φόβος για τον θάνατο αλλά και η λυτρωτική του διάσταση, που αποτελούν σημαντικούς πυλώνες διαμόρφωσης της πίστης σε διαφορετικές θρησκείες, είναι ο βασικός καμβάς στις Ημέρες Λατρευτικής Μουσικής στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Την αυλαία σηκώνει απόψε η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου σε ένα πρόγραμμα όπου οι τελετουργικοί χοροί της απώλειας και τα μοιρολόγια συνδιαλέγονται με καντάτες του Μπαχ – οι τελευταίες σε μεταγραφή για σόλο πιάνο από την ίδια τη σολίστ. Στη συναυλία θα παρουσιαστούν τα «4 μοιρολόγια» του Μπάρτοκ, ο «Ταφικός χορός» του Γάλλου Ζολιβέ και η «Παβάνα» του Ραβέλ. Η αυριανή συναυλία της Δανάης Καρά με τίτλο «Κατανυκτικοί στοχασμοί για τα Πάθη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, της Ελληνικής Αντίστασης και της Ρωμιοσύνης» εξηγούν τα μουσικά ζεύγη έργων που παρουσιάζει: Μπαχ – Μπουζόνι, Μπαχ – Ζιλότι, Ξένου, Θεοδωράκη, Χατζιδάκι. Στις 9 Απριλίου τη σκυτάλη παίρνει ο Βασίλης Βαρβαρέσος, ο οποίος θα παρουσιάσει έργα Μπαχ, Σοπέν, Λιστ, Ομπούχοφ, Μεσιάν.

Η αυλαία κλείνει την Κυριακή 10 Απριλίου με τον διακεκριμένο σολίστ του πιάνου Γιώργο Φράγκο με μια συναυλία που έχει ως υπότιτλο «Οταν το πιάνο μεσολαβεί προς τον Θεό. Η μουσική του Λιστ συνδιαλέγεται με αυτήν του Μεσιάν». Πρόκειται για δύο συνθέτες οι οποίοι αναζήτησαν με απίστευτη φαντασία και ευρηματικότητα την καλλιτεχνική έκφραση της βαθιάς τους καθολικής πίστης. Στα έργα που θα ακουστούν, παρά τη χρονολογική απόσταση που τα χωρίζει, το πιανιστικό ηχόχρωμα γίνεται το όχημα της καλλιτεχνικής εξερεύνησης για την απόδοση της λατρείας προς τον Θεό και τη δημιουργία Του. Στον πυρήνα της μουσικής παράστασης βρίσκονται τα έργα «Αγία Δωροθέα», «Ο Αγιος Φραγκίσκος της Ασίζης κάνει κήρυγμα στα πουλιά», «Στην εορτή της Μεταμορφώσεως του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού», «Κηδείες», «Υψώστε τις καρδιές σας», «Κοιλάδα του Ομπερμαν» του Λιστ, καθώς επίσης «Βλέμμα του Αστρου», «Χριστούγεννα», «Πρώτη κοινωνία της Παρθένου», «Η Δενδροσταρήθρα» του Μεσιάν.

«Ο Λιστ είναι ο δημιουργός του θρησκευτικού κομματιού για πιάνο και επανεφηύρε τον εαυτό του τρεις-τέσσερις φορές στη ζωή του» λέει ο διακεκριμένος σολίστ που ζει και εργάζεται στη Γερμανία. «Πέρασε από το παιδί-θαύμα, στον βιτριούζο που διεύρυνε τα όρια πέρα από κάθε φαντασία, στον δάσκαλο-αβά. Οπότε και οι συνθέσεις του δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους διότι αφορούν την εποχή που τα δημιούργησε. Ειδικά τα θρησκευτικά έργα του είναι πολύ χαρακτηριστικά και ενδιαφέροντα. Είχε πει μάλιστα “εγώ πέταξα το ακόντιο στο μέλλον”».

Ο Γιώργος Φράγκος την ίδια στιγμή επισημαίνει ότι είναι παρακινδυνευμένο να ερμηνευθούν τα έργα του κάθε συνθέτη μόνο ως προγραμματικό καθρέφτισμα του τι συνέβαινε στη ζωή του τη συγκεκριμένη στιγμή που τα έγραψε. «Κάποτε είχαν ρωτήσει τον Τζον Κέιτζ “τι σας έχει επηρεάσει” και αυτός απαντάει “τα πάντα”. Ενας μουσικός έχει τις καταβολές του, τα έργα που γνώρισε παίζοντας, ακούγοντας, τις γνώσεις για την ιστορία της ζωής του συνθέτη, και έτσι μπορεί να δει “το δάσος και όχι το δέντρο”. Τα πράγματα είναι ξεκάθαρα και ενδιαφέροντα». Τι κάνει ένα έργο σημαντικό; «Διαφορετικά πράγματα σε διαφορετικούς συνθέτες. Στον Μεσιάν, για παράδειγμα, μια συγκεκριμένη μουσική γλώσσα η οποία ταίριαξε πολύ με τις πνευματικές φιλοδοξίες του: για την αίσθηση της αιωνιότητας, το θρησκευτικό συναίσθημα και οράματα που περιγράφει στη μουσική του».

INFO{CR}Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου (7/4), Δανάη Καρά (8/4), Βασίλης Βαρβαρέσος (9/4), στις 20.30, Γιώργος Φράγκος (10/4), στις 19.30