Κατερίνα Ζαχαροπούλου

Δεν είμαι βέβαιη αν ονειρεύομαι μόνο στον ύπνο ή κατά περιόδους και στον ξύπνιο. Είναι φορές, πριν από την παράδοση στη βαθιά χαλάρωση του ανακουφιστικού σκοταδιού, που ονειρεύτηκα σχεδόν ξύπνια και άλλες που στην αυγή, στο ξύπνημα της μέρας, άνοιξα τα μάτια μου χωρίς το σώμα να έχει αποχωρήσει από το όνειρο που προηγήθηκε.

Κρατώ από παιδί «λίστα περιεχομένων» για τα όνειρα, κάτι σαν λεξικό. Στο σπίτι μας υπήρχαν πάντα ονειροκρίτες, βιβλία αλλόκοτα με εξώφυλλα ψυχεδελικά, σχεδιασμούς αλλόκοσμους και μέσα λέξεις που ακόμη κι αν δεν αντιστοιχούσαν σε όνειρα κάπου συγγένευαν με αυτά. Η συνήθεια ανάγνωσης ονειροκριτών έκανε τη δουλειά της κι εγώ τη δική μου. Χρόνια μετά, έφτιαξα μια σειρά ερμηνειών ονείρων, γραμμένων με άσπρο μελάνι πάνω σε λευκά σαν σεντόνια διάφανα χαρτιά, στολισμένων με μοτίβα που μάζευα από τον τόμο «Ο πιο μεγάλος Ονειροκρίτης» του D. Gedeon, εκδόσεις Κονιδάρη!

Και για να τελειώνω με τη βιβλιογραφία που συχνά αφ’ εαυτού της, επί του προκειμένου, έχει στοιχεία στο όριο του αστείου ή ακόμη και ξεκαρδιστικού, αναφέρω μερικά παραδείγματα. Τι σημαίνει αν δεις πως ξαγρυπνάς! Εξαιρετικά παράδοξο αν σκεφτούμε ότι αυτό συμβαίνει την ώρα που κοιμάσαι… Αν δεις πως είσαι κάλπικος, δίγαμος, καλόγερος, καμαριέρα, αν κρατάς καμιτσίκι, αν τρως παξιμάδι; Ο,τι διάβαζα, και διάβαζα ονειροκρίτες σαν να διαβάζω μυθιστόρημα, το έχω δει στον ύπνο μου. Οι συνδυασμοί μού έφερναν γέλια και κλάματα μαζί… Πλαστικοί πράσινοι κουβάδες φορεμένοι σαν μάσκες σε πρόσωπα αγαπημένων, μπρόκολα σαν ανθοδέσμες κρατημένα στα χέρια άσπονδων φίλων, μια γάτα που πήγε να με πνίξει γιατί έλειπα καιρό…

Το πιο έγκυρο όνειρο ωστόσο το είδα όταν ξεκίνησε η σοβαρή σχέση μου με τον Χανς Κρίστιαν Αντερσεν. Είχα επισκεφθεί το χωριό που γεννήθηκε και το σπίτι του στην πόλη Οδεσεν στη Δανία. Επιθυμούσα να κάνω μια εκπομπή για τον παραμυθά και λογοτέχνη του οποίου τα οράματα εκφρασμένα στις ιστορίες του λάτρευα, κι ακόμη… Φωτογραφίστηκα δίπλα στο μπρούντζινο άγαλμά του στην πλατεία του Οδεσεν σχεδόν αγκαλιά μαζί του, ενώ τότε ξεκινούσα τα πρώτα μου έργα με σκηνές παραμυθιών και άλλων δαιμονίων. Μήνες αργότερα, ίσως και χρόνια, είδα στον ύπνο μου τον Χανς ολοζώντανο και πανομοιότυπο με το άγαλμά του. Ανοίξαμε συζήτηση, δεν θυμάμαι λεπτομέρειες, όμως μου είπε: Να προχωρήσεις, σου το επιτρέπω! Ηταν ευγενής, καλοσυνάτος και συνωμοτικός. Τον άκουσα, τι άλλο ήθελα από μια τόσο επίσημη έγκριση για να προχωρήσω το έργο μου… Μαζί με άλλες νυχτερινές ενύπνιες επισκέψεις, όπως μικρών ζώων, ενίοτε με το πρόσωπο των δικών μου παιδιών, αγρών που φύτρωναν στη μέση λεωφόρων, καραβιών που εμφανίζονταν αντί λεωφορείων προς κοντινούς ή μακρινούς προορισμούς, αγκαλιάσματα και επιθυμίες ακυρωμένες σε στενά δωμάτια που έγερναν αφύσικα σαν πλοία σε φουρτούνα, μέρη του σώματος που αυτονομήθηκαν από την κανονική τους θέση και βρέθηκαν σε δικούς τους αυθαίρετους σχηματισμούς, πεθαμένους συγγενείς που ήρθαν βουβοί να δώσουν έναν χαιρετισμό, σχηματίστηκε ένα γερό υπόστρωμα που στερέωσε όλα μου τα έργα, γεννημένα κι αυτά σε ώρες που η συνείδηση παύει να ελέγχει τη λογική.

Είδα εικόνες ονείρων μου να παίρνουν σάρκα και οστά σε έργα άλλων καλλιτεχνών, σε ποιήματα, μυθιστορήματα, μουσικές, αχειροποίητες υλικότητες που όλες έρχονται από τη χώρα του ονείρου. Δεν εννοούμε έτσι πως οι καλλιτέχνες είναι όντα ονειροπαρμένα, που είναι, αλλά αν δεχθούμε, όπως ο Γκόγια λέει, πως «ο ύπνος της λογικής γεννά τέρατα», και αριστουργήματα θα έλεγα, τότε δεν μένει άλλο από την εμπιστοσύνη στα μάτια όταν μένουν ερμητικά κλειστά καθώς ανοίγουν άλλα, της ψυχής, που δεν επιτηρείται και επιτέλους μπορεί να εμφανίσει σε ένα σκοτεινό ήρεμο δωμάτιο τις δικές της αναπαραστάσεις.

Η Κατερίνα Ζαχαροπούλου είναι εικαστικός, δημιουργός της εκπομπής «Η εποχή των εικόνων» στην ΕΡΤ και του προγράμματος «Save the Dates – ένα οπτικοακουστικό αρχείο για τη σύγχρονη τέχνη». Αυτόν τον καιρό εκθέτει στην Crux Gallery (Σέκερη 4) τη νέα της δουλειά με τίτλο «Οταν ο Κόραξ λευκανθεί…», έως τις 14 Μαΐου