Μία μίνι Ρωσία στην καρδιά της Ευρώπης

Η σκηνή εκτυλίσσεται τρία χρόνια πίσω, στις 25 Μαρτίου του 2019, στην εντυπωσιακή έδρα του MTVA, του δημόσιου μιντιακού ομίλου της Ουγγαρίας, στα βόρεια προάστια της Βουδαπέστης. O Βάλας Μπέντε, αρχισυντάκτης διεθνών ειδήσεων, έχει καλέσει σε σύσκεψη τους δέκα δημοσιογράφους που εργάζονται στο «εξωτερικό δελτίο» της ουγγρικής ραδιοτηλεόρασης. Βετεράνος της δημόσιας τηλεόρασης, γνωστός για τον εκρηκτικό του χαρακτήρα, ο Μπέντε δίνει κατευθύνσεις όσον αφορά τις ευρωεκλογές που θα πραγματοποιηθούν δύο μήνες αργότερα.

«Εχετε όλοι επίγνωση πως, σε αυτό το συγκρότημα, δεν στηρίζουμε την αντιπολίτευση», ξεκαθαρίζει. «Τα θέματα για τη μετανάστευση και τις Βρυξέλλες, πρέπει να τα κάνουμε. Οσοι δεν ξέρουν πώς να γράψουν για αυτά τα θέματα, μπορούν να πάνε σπίτι τους. Και αν αυτό που είπα εκπλήσσει τον οποιονδήποτε, μπορεί επίσης να πάει σπίτι του. Τώρα είναι που πρέπει να πάρετε μια απόφαση. Θέλω μια απάντηση από τον καθένα σας: δέχεστε, ναι ή όχι, να εργασθείτε σε αυτές τις συνθήκες;».

Στην αίθουσα επικρατεί παγωμάρα. Μία δημοσιογράφος αποτολμά διστακτικά μια ερώτηση. «Αν έχω φτιάξει ένα θέμα, αλλά δεν είμαι σίγουρη ότι το έχω κάνει σωστά, μπορώ να ρωτήσω αν είναι ορθώς καμωμένο;» Ο Βάλας Μπέντε την καθησυχάζει: «Οταν έχουμε αμφιβολίες, πρέπει να ρωτάμε, το κινητό μου είναι πάντα ανοιχτό. Ολοι γνωρίζετε τα θέματα που πρέπει πραγματικά να προσέχουμε: τη μετανάστευση, τον χριστιανισμό…». Τα θέματα στην καρδιά της προεκλογικής καμπάνιας του Βίκτορ Ορμπαν – τότε και πάντα.

Το αποκαλυπτικό για την καθημερινή λογοκρισία στους κόλπους του MTVA ντοκουμέντο παραδόθηκε στη γαλλική «Le Monde πριν από μήνες, από τον Αντράς Ροστοβάνι, έναν νεαρό δημοσιογράφο που παραιτήθηκε από την ουγγρική ραδιοτηλεόραση το 2019, «αηδιασμένος με τη συνεχή πολιτική πίεση». Ο 31χρονος εργάζεται σήμερα για τη «Nepszava», την τελευταία αντιπολιτευόμενη εφημερίδα της χώρας. Η μαρτυρία του, μαζί και οι (ανώνυμες) μαρτυρίες πολλών δημοσιογράφων που εξακολουθούν να δουλεύουν στον MTVA, βοηθούν να καταλάβει κανείς εκ των έσω το πώς έχτισε ο Ορμπαν μία μιντιακή αυτοκρατορία που συνέβαλε τα μάλα στην επανεκλογή του.

Ο MTVA διαχειρίζεται συνολικά επτά τηλεοπτικά κανάλια και επτά ραδιοφωνικούς σταθμούς, καθώς και το εθνικό πρακτορείο ειδήσεων της Ουγγαρίας, το MTI – με ένα ετήσιο μπάτζετ 340 εκατομμυρίων ευρώ. Καθ’ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, κάθε εμφάνιση, κάθε ομιλία του Ορμπαν, κάθε ισχυρισμός του πως με τον ίδιο (και τους ισαποστακισμούς του) οι Ούγγροι θα έχουν «ειρήνη» ενώ με την αντιπολίτευση «πόλεμο», αναμεταδιδόταν έως και εννέα φορές σε διάρκεια 24ώρου. Οσο για τις προεκλογικές συγκεντρώσεις του Πέτερ Μάρκι-Ζάι, αυτές καλύπτονταν στην καλύτερη περίπτωση με ένα σύντομο ρεπορτάζ στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του M1, μαζί με κάποιο ειρωνικό σχόλιο του τύπου «δεν κατάφεραν καν να γεμίσουν τις όχθες του Δούναβη»: από όταν ανέλαβε επικεφαλής της αντιπολίτευσης, τον Οκτώβριο του 2021, ο Μάρκι-Ζάι προσεκλήθη μόλις μία φορά στα πλατό του MTVA, για μία πεντάλεπτη συνέντευξη που μεταδόθηκε μία Τετάρτη πρωί.

Βασιλιάς και παντοκράτορας. Υπάρχει βέβαια ακόμα ένα ανεξάρτητο τηλεοπτικό δίκτυο, το RTL, ελέγχεται από τον γερμανικό όμιλο Bertelsmann: στη Βουδαπέστη το παρακολουθούν πολλοί, στην επαρχία όμως τα ανεξάρτητα Μέσα δεν φτάνουν, και εκεί ακριβώς κρίθηκε το αποτέλεσμα των προχθεσινών εκλογών. Εκεί, βασιλιάς και παντοκράτορας είναι ο MTVA και οι μέθοδοι του Ορμπαν: αρχισυντάκτες που καλούνται τακτικά στην έδρα του πρωθυπουργού για «μπρίφινγκ» και επιστρέφουν με σαφείς οδηγίες, υπουργοί και κυβερνητικοί αξιωματούχοι που αποφασίζουν μέχρι και τους τίτλους των ειδήσεων ή των τηλεγραφημάτων, απόλυτη ευθυγράμμιση με το γεωπολιτικό όραμα του ούγγρου ηγέτη. «Αν κάνουμε ένα θέμα για την Ιταλία, πρέπει πάντα να αναφέρουμε την άποψη του Ματέο Σαλβίνι. Και όπου υπάρχει αριστερή κυβέρνηση, όπως στην Ισπανία, στηρίζουμε τη ριζοσπαστική Δεξιά».

Στον κατάλογο των «καλών», ο ρώσος και ο κινέζος πρόεδρος καθώς και οι ηγέτες της Ακροδεξιάς που συμπορεύονται με τον Ορμπαν. Στον κατάλογο των «κακών», οι «γραφειοκράτες των Βρυξελλών», τα διεθνή Μέσα, ο πανταχού μπαμπούλας Τζορτζ Σόρος φυσικά, ακόμη και ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι: ο Ορμπαν, που διατηρεί ακέραιες όλες τις εμπορικές του σχέσεις με τη Ρωσία, αρνείται να διασχίσουν την ουγγρική επικράτεια όπλα με προορισμό το Κίεβο, και δεν βρήκε ούτε λέξη να πει για τη σφαγή στην Μπούτσα, δεν δίστασε να συμπεριλάβει τον ουκρανό πρόεδρο σε εκείνους που προσπάθησαν να ορθώσουν εμπόδια στη νίκη του.

Ολα αυτά βέβαια, τον τρόπο με τον οποίο οικοδομεί ο Βίκτορ Ορμπαν ένα απολυταρχικό κράτος επικεντρωμένο στο πρόσωπό του, μία ολιγαρχία στη δούλεψή του, μία μίνι Ρωσία στην καρδιά της Ευρώπης, η ΕΕ τα γνωρίζει. Πάνε ήδη επτά χρόνια από τότε που ο Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ τον υποδέχθηκε, ως πρόεδρος της Κομισιόν, σε μία ευρωπαϊκή σύνοδο με ένα μισοαστείο-μισοσοβαρό «Καλημέρα δικτάτορα!». Η Ουγγαρία δεν είναι βέβαια ακόμη δικτατορία – ήδη όμως δεν είναι πλέον δημοκρατία. Και τίποτα δεν αποκλείει, τώρα που επανεξελέγη για τέταρτη θητεία, να αποφασίσει ο Ορμπαν να προωθήσει περαιτέρω το προσφιλές του ρωσικό μοντέλο. Μόνο μην πέσουμε πάλι μια μέρα από τα σύννεφα.