Προς νέα αρχιτεκτονική συμμαχιών στην Ανατολική Μεσόγειο

Επαναβεβαίωση του ρόλου της τριμερούς συνεργασίας σε ένα γεωπολιτικό τοπίο το οποίο αλλάζει ραγδαία θα επιχειρήσουν σήμερα Ελλάδα, Κύπρος και Ισραήλ, με το βλέμμα στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Οι υπουργοί Εξωτερικών των τριών χωρών, Νίκος Δένδιας, Ιωάννης Κασουλίδης και Γιαΐρ Λαπίντ, θα έχουν βασικό θέμα στην ατζέντα τους την ενέργεια, με το σχέδιο του EastMed να έχει μπει στον «πάγο» επ’ αόριστον, ενώ εντείνονται οι πιέσεις για ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία και δημιουργία εναλλακτικών. Σημαντικό ρόλο στους συμβολισμούς των συμμαχιών και συνεργασιών της Ανατολικής Μεσογείου αποκτά και η Τουρκία, η οποία πλέον εξομαλύνει τις σχέσεις της με τους γείτονές της και αναβαθμίζεται σημαντικά μέσω και του διπλωματικού παιχνιδιού που παίζει σε σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία ενώ διεκδικεί με αξιώσεις ρόλο στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας και συνεργασιών της περιοχής.

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΚΑΙ ΑΓΚΥΡΑ. Στα ερωτήματα που τίθενται πλέον είναι ποιος θα είναι ο ρόλος του Ισραήλ στους ενεργειακούς ανταγωνισμούς που ξεκινούν και πώς θα συμπεριφερθεί απέναντι στην Τουρκία. Το αν η ομαλοποίηση των σχέσεων της Αγκυρας με το Ισραήλ βαδίζει σε στέρεο έδαφος ώστε να υπάρξει συμφωνία και για την όδευση των αγωγών που θα αφορά τη μεταφορά του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου στην Ευρώπη μέσω τουρκικού εδάφους είναι ένα από αυτά, καθώς και το ποια στάση θα κρατήσουν οι ΗΠΑ και η ΕΕ στην άσκηση πιέσεων προς Αθήνα αλλά κυρίως προς Λευκωσία για να αποδεχθεί μια λύση που θα περιλαμβάνει την Τουρκία και υπό ποιους όρους. Στο κάδρο μπαίνει και η Αίγυπτος και το αν η Τουρκία θα είναι αυτή που θα της στερήσει έναν αναβαθμισμένο ρόλο στους σχεδιασμούς, ή θα μπορέσει να διατηρήσει σημαντικό μερίδιο. Εξελίξεις αναμένονται και με τη Λιβύη και τα πετρελαϊκά της κοιτάσματα. Συνεργασίες που έχουν αντίκτυπο και στη διπλωματία, καθώς και στις αμυντικές συνεργασίες.

ΝΕΕΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ. Αναλυτές σε Αθήνα και Λευκωσία έχουν ήδη αρχίσει να παρατηρούν στο περιβάλλον που διαμορφώνεται ότι οι τριμερείς και πολυμερείς συνεργασίες, οι οποίες έγιναν δεδομένης και της ανάγκης της Κυπριακής Δημοκρατίας να ενισχύσει τη θέση της για να προχωρήσει το πρόγραμμα ερευνών για υδρογονάνθρακες στην ΑΟΖ της, αλλά και της Ελλάδας να θωρακίσει τις συμμαχίες της με το βλέμμα και στην Τουρκία, αυτή τη στιγμή μάλλον αποδυναμώνονται, αφού διαμορφώνονται νέες ισορροπίες καθώς η Αγκυρα σπάει τον κύκλο εσωστρέφειάς της. Ακόμα και αν μια κάποια καχυποψία απέναντι στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υφίσταται τόσο από τη Δύση όσο και από τις γειτονικές χώρες της Τουρκίας, το κλίμα είναι εντελώς διαφορετικό.

Σε αυτό το πλαίσιο στην επίσημη ανακοίνωση για την τριμερή σημειώνεται ότι οι τρεις ΥΠΕΞ «αναμένεται να εστιάσουν στην περαιτέρω ενδυνάμωση της στενής  συνεργασίας τους σε διάφορους τομείς, όπως η ενέργεια, η πολιτική προστασία, η οικονομία και η καταπολέμηση της τρομοκρατίας, με απώτερο στόχο την προώθηση ειρήνης, ασφάλειας, σταθερότητας και ευημερίας στην Ανατολική Μεσόγειο», ενώ θα εξετάσουν επίσης «τις προκλήσεις ασφαλείας στην ευρύτερη περιοχή, καθώς και το περιθώριο διεύρυνσης της συνεργασίας με τη συμμετοχή και άλλων κρατών». Το άνοιγμα της εν λόγω τριμερούς άλλωστε και σε άλλους συμμετέχοντες συζητείται εδώ και αρκετό καιρό, με την Αθήνα να θέλει να διατηρήσει τον ρόλο της γέφυρας τόσο στην περιοχή όσο και μεταξύ Ανατολής και ΕΕ.

Ο Νίκος Δένδιας θα έχει διμερείς επαφές τόσο με τον Ιωάννη Κασουλίδη όσο και με τον Γιαΐρ Λαπίντ, ο οποίος κατά την παραμονή του στην Αθήνα θα γίνει δεκτός και από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη.