Μια «Μις Μαρπλ» από τον Πύργο

Η Τζέιν Μαρπλ είναι λογοτεχνικός χαρακτήρας, δημιούργημα της Αγκάθα Κρίστι και ο δεύτερος σε δημοφιλία ρόλος της «μεγάλης κυρίας του αστυνομικού μυθιστορήματος» μετά τον Ηρακλή Πουαρό. Συστήθηκε με το κοινό της στα τέλη της δεκαετίας του 1920 και, ως προς την εξωτερική της εμφάνιση και τους τρόπους της, έμοιαζε με απολίθωμα της βικτωριανής εποχής. Μια ηλικιωμένη δεσποινίς (πες γεροντοκόρη) της αγγλικής επαρχίας, που έπινε τσάι, τίναζε διακριτικά τα ψίχουλα από τα μπισκότα που έπεφταν στο, ντυμένο με παλαιομοδίτικα υφάσματα, μπούστο της, κουτσομπόλευε ανελέητα με τις φίλες της τους κατοίκους του χωριού και εξιχνίαζε φόνους στους οποίους τα έβρισκε μπαστούνια η Σκότλαντ Γιαρντ.

Πολλοί αποκαλούν την Αγγελική Νικολούλη «ελληνίδα Μις Μαρπλ». Υποθέτω διότι είναι και οι δύο γυναίκες «ντετέκτιβ». Ωστόσο υπάρχει ένα άλλο κοινό χαρακτηριστικό, όχι και τόσο εύκολα αναγνωρίσιμο στην πρώτη ανάγνωση. Η μις Τζέιν θεωρούσε ότι το χωριό της – και όλα τα χωριά – είναι μια μικρογραφία του κόσμου. Και ότι υπάρχουν πέντε, δέκα χαρακτήρες, κοινοί σε όλους τους κύκλους, τις τάξεις και τα αξιώματα. Στην ουσία, δηλαδή, με τον ίδιο τρόπο σκέπτονται η φίλη της που, χωρίς να έχει οικονομική ανάγκη, κλέβει σαντουιτσάκια από τις «βραδιές μπίνγκο» της κοινότητας, και ένας απατεώνας ολκής. Με βάση αυτή τη θεωρία, λοιπόν, φέρνοντας το «μεγάλο» στα μέτρα του περιβάλλοντός της, εξιχνιάζει τα εγκλήματα. «Τι θα έκανε στη θέση του δολοφόνου ο κηπουρός που, όταν ήταν παιδί, πυροβολούσε γάτες;».

Με έναν ανάλογο τρόπο, η Αγγελική Νικολούλη, εδώ και 27 χρόνια, μέσα από την εκπομπή της «Φως στο τούνελ», φέρνει εγκλήματα που έχουν συγκλονίσει την ελληνική κοινωνία, στα μέτρα της συνείδησής μας. Προσεγγίζει τους ενόχους και υπόπτους σαν ανθρώπους της διπλανής πόρτας (μήπως, στην πραγματικότητα, αυτό δεν είναι;). Δεν καταφεύγει σε μεγαλόστομες κουβέντες που δεν λένε απολύτως τίποτα. Για παράδειγμα, δεν χρειάζεται να αποκαλέσει τη Ρούλα Πισπιρίγκου «Μήδεια». Διότι ξέρει ότι ακόμη και τα απεχθέστερα εγκλήματα προκύπτουν από εκτροπές της ανθρώπινης φύσης και δεν χρειάζεται να ανάγονται στη φαντασία κάποιου συγγραφέα. Η Νικολούλη μιλάει με τα «τέρατα» έτσι όπως δεν μπορούν άλλοι. Τους απευθύνεται στα ίσα, προσποιείται, σε κάποια στάδια, ότι τους πιστεύει και έτσι τους πάει ως το τέλος. Οπως ακριβώς και η Μις Μαρπλ.

Το απόλυτο τηλεοπτικό success story  

Δεν οφείλεται όμως μόνο σε αυτό η επιτυχία του απόλυτου τηλεοπτικού φαινόμενου που λέγεται Αγγελική Νικολούλη και την περασμένη Παρασκευή έσπαγε το ένα μετά το άλλο τα ρεκόρ τηλεθέασης. Με, σχεδόν, 52% μέση τηλεθέαση στο δυναμικό κοινό και 47% στο σύνολο, ξεπέρασε, σε τέταρτο, το 61% και, επιπλέον, η θεαματικότητά της ήταν διπλάσια από τα κανάλια που στις μετρήσεις αναφέρονται ως others και είναι, κυρίως, οι διάφορες πλατφόρμες – και τα περιφερειακά. Χωρίς να μπαίνουμε σε συγκρίσεις στοιχείων, την Παρασκευή το βράδυ είδαν «Φως στο τούνελ» άνθρωποι που δεν βλέπουν τηλεόραση.

Η επιτυχία της Νικολούλη είναι η χρυσή συνισταμένη πολλών παραγόντων. Η «ήσυχη» εμφάνισή της, η αμεσότητά της ακόμη και το πυργιώτικο αξάν στην ομιλία της, τής προσδίδουν την πολύτιμη «τηλεοπτική αμεσότητα». Τα σημαντικά προσόντα της όμως είναι αυτά που δεν φαίνονται, αυτά που δεν κάνει. Κι ας θεωρούνται «συνταγές». Δεν διαμαρτύρεται δημοσίως, τα «χώνει» κατευθείαν εκεί που πρέπει. Δεν «καβάλησε» το κύμα του metoo, αποδείχθηκε όμως πολύ πιο ουσιαστική φεμινίστρια από όψιμες επαναστάτριες, κατορθώνοντας, βασιζόμενη μόνο στις δυνάμεις της, να επιβληθεί σε έναν ανδροκρατούμενο χώρο. Δεν έκλεισε το μάτι σε ειδικά κοινά, δεν ακολούθησε το «κοινό περί δικαίου αίσθημα», ούτε καν «έπαιξε» με αυτό.

Υπεράνω όλων, όμως, το βασικό χαρακτηριστικό της Νικολούλη είναι, κατά τη γνώμη μου, ότι δίνει την εντύπωση, καθώς παρακολουθείς την εκπομπή της, πως για να βρίσκεται εκεί έχει σταματήσει μια πολύ σημαντική στη δουλειά στην οποία θα επιστρέψει μόλις κλείσουν τα φώτα. Την έρευνα.