«Θέλουμε ρούβλια, αλλιώς ξεχάστε το αέριο»

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν υλοποίησε την απειλή του. Και ανακοίνωσε ότι από σήμερα η Gazprom και οι άλλες εταιρείες που πουλούν φυσικό αέριο προς «μη φιλικές χώρες» (όπως ονομάζονται όσες έχουν επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία) θα πληρώνονται σε ρούβλια και όχι σε ευρώ, δολάρια ή άλλο νόμισμα. Εριξε, έτσι, στον πόλεμο ένα από τα πιο ισχυρά του όπλα, έχοντας μάλιστα ως στόχο όχι την Ουκρανία, αλλά την Ευρωπαϊκή Ενωση – και το έκανε τώρα, που η εξάρτηση από το ρωσικό αέριο παραμένει μεγάλη, προτού οι Ευρωπαίοι προλάβουν να βρουν εναλλακτικούς προμηθευτές.

Οπως ξεκαθάρισε ο ίδιος, κάθε άρνηση αποδοχής του νέου μηχανισμού πληρωμών – οι «τεχνικές λεπτομέρειες» του οποίου θα έχουν οριστικοποιηθεί μέσα στο επόμενο δεκαήμερο – θα συνεπάγεται την ακύρωση των υπαρχόντων συμβολαίων και, κατά συνέπεια, θα δίνει τη δυνατότητα στη Μόσχα να κλείσει τη στρόφιγγα στους αγωγούς. «Κανείς δεν μας πουλάει τίποτα δωρεάν, ούτε θα κάνουμε φιλανθρωπία – αυτό σημαίνει ότι οι υπάρχουσες συμβάσεις θα σταματήσουν», όπως είπε χαρακτηριστικά.

«Οχι» από Γερμανία – Γαλλία – Ιταλία

Οπως μεταδίδει ο ανταποκριτής των «ΝΕΩΝ» στη γερμανική πρωτεύουσα Γιώργος Παππάς, η απάντηση στις ανακοινώσεις Πούτιν ήταν άμεση και αρνητική. «Τα συμβόλαια προβλέπουν πληρωμές σε ευρώ και μερικά σε δολάρια. Εξήγησα στη συνομιλία μου με τον ρώσο πρόεδρο ότι αυτό θα μείνει ως έχει», είπε ο καγκελάριος Ολαφ Σολτς. Προεξόφλησε δε ότι «οι επιχειρήσεις θέλουν και θα συνεχίσουν να πληρώνουν σε ευρώ». Στην ίδια γραμμή κινήθηκε και ο ιταλός πρωθυπουργός. «Εκείνο που κατάλαβα, αλλά μπορεί να κάνω και λάθος, είναι ότι η μετατροπή του συναλλάγματος σε ρούβλια είναι εσωτερική υπόθεση της Ρωσικής Ομοσπονδίας», είπε ο Μάριο Ντράγκι.

«Τα συμβόλαια είναι συμβόλαια. Και πρέπει να τηρούνται», διεμήνυσε από το Βερολίνο ο γάλλος υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Μπρουνό Λε Μερ μετά τις συναντήσεις με τους γερμανούς ομολόγους του Ρόμπερτ Χάμπεκ και Κρίστιαν Λίντνερ. Αξίζει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι στη διάρκειά τους αποφασίστηκε να αρχίσει η κατάστρωση σχεδίων που αφορούν το σενάριο της διακοπής των ροών ρωσικού αερίου.

Η αλήθεια, όμως, είναι ότι επικρατεί ασάφεια όσον αφορά τον νέο μηχανισμό, που έρχεται να επιβεβαιώσει ότι ο διάβολος μπορεί να κρύβεται στις λεπτομέρειες. Αξίζει να σημειωθεί, επίσης, ότι ο ίδιος ο Πούτιν επέμεινε πως οι όροι των συμβολαίων δεν αλλάζουν και πως, ουσιαστικά, κράτη και εταιρείες της Ευρώπης θα συνεχίσουν να πληρώνουν στα νομίσματα που αναγράφονται στα συμβόλαια. Με διαμεσολαβητή την Gazprom Bank, η οποία σκοπίμως έχει εξαιρεθεί από τις κυρώσεις και δεν έχει αποκλειστεί ούτε από το σύστημα Swift. Ετσι, θεωρεί ότι απαντά προκαταβολικά και ικανοποιητικά στις δηλώσεις του Ολαφ Σολτς και άλλων Ευρωπαίων, ότι οι πληρωμές θα συνεχίσουν να γίνονται όπως μέχρι σήμερα.

Το «μυστήριο» του ενδιάμεσου λογαριασμού

Υπάρχει, βεβαίως, μία σημαντική διαφορά: «κλειδί» στον νέο μηχανισμό θα είναι, όπως όλα δείχνουν, ένας «ενδιάμεσος» λογαριασμός που είναι υποχρεωμένοι να ανοίξουν όλοι οι αγοραστές αερίου. Εκεί, με συνοπτικές διαδικασίες και με βάση την επίσημη ισοτιμία, τα «σκληρά νομίσματα» θα μετατρέπονται αυτομάτως σε ρούβλια στην αγορά συναλλάγματος της Μόσχας και η πληρωμή του τελικού ποσού στον εκάστοτε πάροχο του αερίου θα γίνεται σε ρωσικό νόμισμα.  Με αυτόν τον τρόπο, όπως εύκολα καταλαβαίνει κανείς, ο Πούτιν ελπίζει να πετύχει δύο στόχους ταυτόχρονα, τους οποίους μπορεί να «πουλήσει» στο εσωτερικό, ισχυριζόμενος ότι σημείωσε μια σημαντική νίκη: αφενός στηρίζει το ρούβλι, καθώς διασφαλίζει σταθερή ζήτηση γι’ αυτό για τους πολλούς επόμενους μήνες. Αφετέρου παρακάμπτει – έστω και εν μέρει – τις δυτικές κυρώσεις.

Το σίγουρο είναι ότι το επόμενο δεκαήμερο θα συνοδευτεί από σκληρό «παζάρι» ανάμεσα στη Μόσχα και τους Ευρωπαίους, οι οποίοι γνωρίζουν ότι ένα μπλακάουτ στο ρωσικό αέριο μπορεί να βυθίσει τις οικονομίες τους σε ύφεση. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι και η Ρωσία δεν θα «πονέσει» πολύ από τα χαμένα έσοδα εκατοντάδων δισ. ευρώ. Από μια σύγκρουση η οποία, εφόσον φτάσει στα άκρα, δεν έχει προηγούμενο, καθώς ακόμη και στο αποκορύφωμα του Ψυχρού Πολέμου η ΕΣΣΔ δεν είχε διακόψει τη ροή αερίου προς την Ευρώπη.