«Ταξίδι» σε ένα σχολείο {LF}πριν από την Επανάσταση

Πώς έγραφαν οι Ελληνες τους αιώνες πριν από την Επανάσταση τη λέξη «ελευθερία«; Ποιος τους τη δίδαξε και πού; Τα γράμματα που μάθαιναν ήταν κολοβά (κολοβογράμματα) ή τόσο λίγα, ίσα ίσα για να διαβάζουν τα ονόματα των νεκρών στα κόλλυβα (κολλυβογράμματα); Τι ήταν τα μαθηματάρια; Και πώς θα γράφαμε το όνομά μας αν ζούσαμε στην Ελλάδα τους αιώνες πριν από την Επανάσταση;

Περισσότερα από 100 αντικείμενα – στην πλειονότητά τους πρωτότυπο χαρτώο υλικό που βγαίνει για πρώτη φορά από το Ιστορικό Παλαιογραφικό Αρχείο του Μορφωτικού Ιδρύματος της Εθνικής Τραπέζης μαζί με σπάνια βιβλία από τις σημαντικότερες βιβλιοθήκες της Ελλάδας – υπόσχονται να δώσουν τις απαντήσεις μέσα από την περιοδική έκθεση «Πώς μάθαιναν οι Ελληνες γράμματα από την Αλωση μέχρι την Επανάσταση (1453-1821)» που διοργανώνει το ΜΙΕΤ σε επιμέλεια της υπεύθυνης ανάπτυξης και προβολής του ΜΙΕΤ, μουσειολόγου Ελιας Βλάχου. «Στόχος είναι να προσκαλέσουμε το ευρύ κοινό να προσεγγίσει την ιστορική αλήθεια. Να πληροφορηθεί πόσα χρωστάει στην Εκκλησία για τη διατήρηση της γλώσσας και τη συνέχιση της εκπαίδευσης, αλλά και ότι οι οθωμανικές Αρχές ποτέ δεν απαγόρευσαν την εκπαίδευση των μη μουσουλμάνων υπηκόων, όπως και ότι τα περιθώρια μόρφωσης εξαρτιόνταν από τις περιόδους, τις περιοχές και ποικίλους άλλους παράγοντες» λέει η γενική συντονίστρια της έκθεσης, μεταβατική διευθύντρια του ΜΙΕΤ Ασπασία Λούβη.

Γι’ αυτό και μέσα από το πρωτότυπο και εν πολλοίς άγνωστο υλικό οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν πώς αντιμετωπίστηκε ο αλφαβητισμός των ελληνικών κοινοτήτων την περίοδο της οθωμανικής κυριαρχίας, τους δύο τύπους σχολείων – κατώτερης και ανώτερης εκπαίδευσης -, τους σχολάρχες που παρέδιδαν τα πιο απαιτητικά μαθήματα και τους υποδιδασκάλους. Να περιηγηθούν μέσω χαρτών στα μεγάλα εκπαιδευτικά κέντρα του ελληνισμού. Να γνωρίσουν την ανθρωπογεωγραφία των σχολείων καθώς ο μαθητικός πληθυσμός αποτελούνταν κυρίως από αγόρια, με λιγοστές τις περιπτώσεις κοριτσιών, που συχνά διέμεναν σε οικοτροφεία και παράλληλα εργάζονταν για να καλύψουν τα έξοδά τους, ενώ ουκ ολίγες φορές η φτώχεια, οι επιδημίες και οι πόλεμοι γίνονταν αιτία να διακοπεί η φοίτηση, η διάρκεια της οποίας διέφερε από σχολεία σε σχολείο. Αλλά και να πάρουν για λίγο τη θέση του μαθητή.

Αυτή την εμπειρία θα την έχουν χάρη στις πολλές διαδραστικές εφαρμογές που θα προσφέρουν σε μικρούς και μεγάλους τη δυνατότητα να «μάθουν» ανάγνωση συλλαβίζοντας γνωστές προσευχές. Να «ξεφυλλίσουν» τα άγνωστα σε μας μαθηματάρια, τα σχολικά, δηλαδή εγχειρίδια της εποχής, μέσω των οποίων οι μαθητές διδάσκονταν τα αρχαιοελληνικά και τα εκκλησιαστικά κείμενα. Στα μαθηματάρια ανάμεσα στα πρωτότυπα κείμενα υπήρχαν κενές γραμμές και περιθώρια, όπου μαθητές και διδάσκοντες σημείωναν τη μετάφραση και κατέγραφαν διάφορα σχόλια. Θα κάνουν πειράματα φυσικής και θα γράψουν το όνομά τους, όπως οι μαθητές στην προεπαναστατική εποχή.

ΤΟ ΠΑΛΑΙΟ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ. Κι αν η εμπειρία του ταξιδιού στον χρόνο θα προκαλέσει το ενδιαφέρον όσων αγαπούν την Ιστορία, λόγο να επισκεφθούν την έκθεση θα έχουν και όσοι δηλώνουν λάτρεις της αρχιτεκτονικής, δεδομένου ότι θα φιλοξενηθεί σε έναν χώρο που αποτελεί ένα από τα κρυμμένα διαμάντια της Αθήνας και συνδέεται άρρηκτα με την οικονομική πορεία της χώρας. Ο λόγος για το εμβληματικό κτίριο του παλαιού Χρηματιστηρίου: ένα νεοκλασικό οικοδόμημα με εντυπωσιακή εσωτερική γύψινη και ζωγραφική διακόσμηση, το οποίο αποτέλεσε την τέταρτη κατά σειρά στέγη του Χρηματιστηρίου που λειτουργούσε στο νέο ελληνικό κράτος από το 1876. Στον χώρο αυτόν για πρώτη φορά ήταν δυνατή η παρουσία κοινού την ώρα της λειτουργίας του Χρηματιστηρίου. Ηταν σε χρήση από το 1891 ως το 1934, με πρωτοβουλία του Χαρίλαου Τρικούπη, στο πλαίσιο της ανασυγκρότησης του κράτους, και ύστερα από πολλές περιπέτειες, αποκατεστημένο και συντηρημένο, το κτίριο θα διεκδικήσει, σύμφωνα με την Εθνική Τράπεζα στην οποία ανήκει, δυναμικά και σταθερά (έως τώρα είχε αξιοποιηθεί σποραδικά) την παρουσία του στην πολιτιστική ζωή της πόλης.

INFO{CR}«Πώς μάθαιναν οι Ελληνες γράμματα από την Αλωση μέχρι την Επανάσταση (1453-1821)», Παλαιό Χρηματιστήριο (Πεσμαζόγλου 1) από τις 13/4 έως τις 30 Ιουνίου.