Ενοχη η Ρωσία για εγκλήματα λιμού στην Ουκρανία

Ο αντιδήμαρχος της Μαριούπολης Σέργκι Ορλόφ περιγράφει ανθρώπους που μένουν σε υπόγεια προσπαθώντας να επιβιώσουν χωρίς φαγητό, φάρμακα και ρεύμα και πίνουν λιωμένο χιόνι επειδή έχει διακοπεί η παροχή του νερού. Στο Τσερνίχιβ, στις 16 Μαρτίου, δέκα πολίτες που περίμεναν για ψωμί έξω από φούρνο δολοφονήθηκαν από ρώσους στρατιώτες. Οι ουκρανικές υπηρεσίες πληροφοριών αναφέρουν αδιάκριτους βομβαρδισμούς και στόχευση γεωργικών μηχανημάτων, χωραφιών και αποθηκών σιτηρών· και οι άμαχοι εμποδίζονται να φύγουν από πολιορκημένες πόλεις ή δολοφονούνται ενώ φεύγουν. Ολα αυτά είναι οικεία σε όσους έχουν ασχοληθεί με παρόμοια εγκλήματα που οδήγησαν σε λιμοκτονίες στη Συρία, στην Υεμένη, στο Τιγκρέι ή στο Νότιο Σουδάν.

Μερικοί πολύ ηλικιωμένοι Ουκρανοί θα θυμούνται τον λιμό του Χολοντόμορ του 1932-33, όταν ένας συνδυασμός βάναυσης αναγκαστικής κολεκτιβοποίησης και τιμωρητικής κατάσχεσης τροφίμων οδήγησε στον θάνατο περίπου τρία εκατομμύρια Ουκρανούς από την πείνα που προκλήθηκε. Ηταν η αφορμή για την περιβόητη παρατήρηση του Στάλιν «Αν πεθάνει ένας άνθρωπος από την πείνα, είναι τραγωδία, αν πεθάνουν εκατομμύρια είναι στατιστική». Εκανε λάθος: κάθε Ουκρανός γνωρίζει την ιστορία, που βρίσκεται βαθιά χαραγμένη στη συλλογική μνήμη. Μετά την ανεξαρτησία της Ουκρανίας, μνημεία για τα θύματα του λιμού φτιάχτηκαν στο Κίεβο και στο Χάρκοβο.

Ηταν και ένα άλλο έγκλημα με επισιτισμό που επέλεξε να επικαλεστεί ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι όταν έκανε έκκληση στους Ρώσους την περασμένη εβδομάδα. Είπε: «Πολίτες της Ρωσίας, σε τι διαφέρει ο αποκλεισμός της Μαριούπολης από τον αποκλεισμό του Λένινγκραντ κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου;».

Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας 900 ημερών του Λένινγκραντ, ένα εκατομμύριο άνθρωποι χάθηκαν από την πείνα και το κρύο. Λιγότερο γνωστό είναι ότι παρόμοιος αριθμός πέθαναν στην Ουκρανία την ίδια περίοδο, θύματα του εύστοχα ονομαζόμενου γερμανικού Hungerplan. Πείνα τέτοιας κλίμακας δεν υπάρχει σήμερα. Δεκάδες άνθρωποι έχουν πεθάνει από έλλειψη ιατρικής περίθαλψης τις τελευταίες τρεις εβδομάδες και υπάρχουν αυξανόμενες αναφορές για άτομα που χάνονται από δίψα και υποφέρουν από υπερβολική πείνα και κρύο.

Η απουσία – μέχρι σήμερα – μαζικών θανάτων από πείνα δεν σημαίνει ότι οι ρωσικές δυνάμεις είναι αθώες για το πολεμικό έγκλημα του λιμού. Το έγκλημα ορίζεται στο άρθρο 8 παράγραφος 2 στοιχείο β) σημείο xxv του Καταστατικού της Ρώμης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου ως εξής: «Η σκόπιμη χρήση της πείνας αμάχων ως μέθοδος πολέμου, στερώντας τους αντικείμενα απαραίτητα για την επιβίωσή τους, συμπεριλαμβανομένης της εσκεμμένης παρεμπόδισης των προμηθειών βοήθειας, όπως προβλέπεται από τις Συμβάσεις της Γενεύης».

Κάθε στοιχείο του εγκλήματος το εντοπίζουμε σήμερα στην Ουκρανία. Οι άμαχοι, πέρα από τις επιθέσεις που δέχονται, στερούνται την πρόσβαση σε τρόφιμα και νερό. Οπως και εάν το αποκαλούν οι Ρώσοι, πρόκειται για πόλεμο.

Είναι καιρός να σταματήσει η σιωπηρή μας ανοχή στο να χρησιμοποιείται η πείνα ως όπλο σε πολέμους. Λείπουν η δημόσια κατακραυγή και η πολιτική ηγεσία. Τα εγκλήματα της πείνας θα πρέπει να τεθούν στη θέση που τους αρμόζει στην κορυφή του καταλόγου των εγκληματικών πράξεων απανθρωπιάς. Οι Ουκρανοί δεν πρέπει να καταδικαστούν σε λιμό για τρίτη φορά τον τελευταίο αιώνα.

Ο Αλεξ ντε Βάαλ είναι εκτελεστικός διευθυντής του World Peace Foundation, Boston Massachusetts. Η Κατρίνα Μέρντοκ είναι συνεργάτρια στο Global Rights Compliance, διεθνές ίδρυμα που ειδικεύεται στο διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα