Ενα σύγχρονο New Deal ανάπτυξης και ασφάλειας στην ΕΕ

Ο πρώτος πόλεμος επί ευρωπαϊκού εδάφους εδώ και αρκετά χρόνια είναι γεγονός. Οπως γεγονός είναι και ότι ο πόλεμος αυτός έχει μέσα σε έναν μήνα αλλάξει τον τρόπο σκέψης στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Εχει οδηγήσει σε «περισσότερη Ευρώπη» σε ενέργεια, σε πολιτική, σε άμυνα, σε διπλωματία, για να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο ελλείψεων σε βασικά είδη, την επερχόμενη ενεργειακή κρίση, τους 10.000.000 πρόσφυγες που υπολογίζεται ότι θα καταφέρουν τελικά να φύγουν από τις εμπόλεμες ζώνες στο άμεσο μέλλον, και πρώτα από όλα να βοηθήσει στην αποκλιμάκωση χωρίς νέες εμπλοκές και στην άμεση διακοπή των πολεμικών επιχειρήσεων, όπως πολύ σωστά το έθεσε και ο πρόεδρος Μακρόν.

Ειδικά για τους ουκρανούς πρόσφυγες ο αριθμός είναι τεράστιος, αφού αντιστοιχεί περίπου στο 1/4 του όλου πληθυσμού της χώρας των μόλις πριν έναν μήνα 44.000.000 κατοίκων. Το θέμα είναι εξαιρετικά ευαίσθητο, αφού τυχόν εξαγγελία μιας πολιτικής ταχείας ενσωμάτωσης θα σηματοδοτούσε έμμεσα την αποδοχή μιας κατάστασης διαρκούς κατοχής στη χώρα τους, ενώ την ίδια στιγμή η είσοδος ενός τόσο μεγάλου αριθμού προσφύγων δημιουργεί κρίσεις στις χώρες υποδοχής. Ενα σχέδιο άμεσης αντιμετώπισης του προβλήματος στέγης, τροφής και προσωρινής απασχόλησης των ανθρώπων αυτών θα πρέπει σε αυτή τη φάση να έχει μεσοπρόθεσμο χαρακτήρα.

Ομως, και εδώ, όπως και στην περίπτωση της πανδημίας, η απάντηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όσο άμεση και αν ήταν, ήρθε εκ των υστέρων για να αντιμετωπίσει ένα καταστροφικό γεγονός που είχε ήδη συμβεί. Και αυτό μας δείχνει ότι η ΕΕ πρέπει, επιτέλους, να χτίσει νέους θεσμούς σταθερούς, διαχρονικούς και αποτελεσματικούς, ανεξάρτητα και πριν και πάνω από τα γεγονότα που κάθε φορά παρουσιάζονται, σε τρεις βασικούς άξονες: Στην παραγωγή, στην ενέργεια και στην άμυνα. Πρέπει να σταματήσει η ΕΕ να στηρίζεται στην παραγωγή βασικών της αγαθών στο εξωτερικό, στην προμήθεια της ενέργειάς της από το εξωτερικό και στην άμυνά της και πάλι στο εξωτερικό και να δώσει κίνητρα για να οικοδομηθούν νέες βιομηχανίες με νέα κεφάλαια, να αυξηθεί η παραγωγή ενέργειας με όλες τις διαθέσιμες πηγές και να δημιουργηθεί ένας υπερσύγχρονος νέος επαγγελματικός ευρωπαϊκός στρατός.

Οσο αυτά όλα δεν οικοδομούνται διαχρονικά σε στέρεες βάσεις, μέτρα ευκαιριακά και πρόσκαιρα, όπως η αποσπασματική προμήθεια ενέργειας από τρίτες χώρες, το πρωτοφανές πλαφόν σε τρόφιμα που θυμίζει άλλες εποχές και καταρρακώνει την ψυχολογία και οι εξαγγελίες για κοινές αμυντικές ενέργειες θα φανερώνουν περισσότερο ανεπάρκεια παρά δύναμη, ενώ την ίδια στιγμή όλες οι κυρώσεις, όσο εξοντωτικές και αν είναι για τη Ρωσία, θα πλήττουν ταυτόχρονα και ένα μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής οικονομίας και των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και τελικά των πολιτών της ΕΕ. Αυτός, εξάλλου, είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους κάποιες χώρες εμφανίζονται διστακτικές στη διακοπή της προμήθειας φυσικού αερίου από τη Ρωσία, αφού οι κυρώσεις αυτές μπορεί να πλήξουν εξίσου και τη δική τους οικονομία και κοινωνία.

Στη σημερινή πραγματικότητα και με άγνωστη ακόμη την έκβαση του πολέμου, το θεμελιώδες διαχρονικό δόγμα ότι μόνο η οικονομική ανεξαρτησία μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια και την ανεξαρτησία μας και τη μη εμπλοκή της ΕΕ σε πόλεμο παραμένει πιο επίκαιρο παρά ποτέ. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ευρωπαραγωγή, ευρωενέργεια και ευρωστρατός μπορούν και πρέπει να αποτελέσουν το τρίπτυχο για ένα σύγχρονο New Deal Ανάπτυξης και Ασφάλειας στην ΕΕ και είναι στο χέρι μας να το κάνουμε πράξη.

Ο Αλέξανδρος Π. Σπυρίδωνος, ΔΝ, LLM (LSE), είναι δικηγόρος