«Ο πόλεμος θα λήξει μόνο με ήττα της Ρωσίας ή με απόσυρσή της»

Στο προσφυγικό τσουνάμι που δημιούργησε ο ρωσο-ουκρανικός πόλεμος, η γειτονική Πολωνία έχει δεχθεί τη μερίδα του λέοντος με 1,5 εκατ. Ουκρανούς να έχουν περάσει τα σύνορα από την αρχή της ρωσικής εισβολής. Ως μέλος του ΝΑΤΟ και πρώην κράτος-μέλος του Συμφώνου της Βαρσοβίας, η Πολωνία έχει ζήσει και από τις δυο πλευρές του σιδηρού παραπετάσματος που, σύμφωνα με τον ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επιχειρεί να ξαναχτίσει ο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Ο πολωνός πρεσβευτής στην Αθήνα Αρτουρ Λόμπαρτ σε συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» εκφράζει την άποψη ότι μόνο με στρατιωτική ήττα του Πούτιν ή απόσυρση των ρωσικών δυνάμεων μπορεί να λήξει ο πόλεμος και μιλάει για τον ρόλο των ΗΠΑ, του ΝΑΤΟ και της χώρας του, καθώς και για την ανάγκη ενεργειακής απεξάρτησης της ΕΕ από τη Ρωσία και για την ουσιαστική και συμβολική σημασία της επίσκεψης και βαρυσήμαντης ομιλίας του προέδρου Τζο Μπάιντεν στη Βαρσοβία.

Ποιος ήταν ο σκοπός και ο συμβολισμός της επίσκεψης του προέδρου Μπάιντεν στην Πολωνία και τι μηνύματα εξέπεμψαν εκείνος και ο πρόεδρος Αντρζεϊ Ντούντα προς τη Ρωσία, την ΕΕ και τη διεθνή κοινότητα;

Η επίσκεψη του προέδρου Μπάιντεν ήταν ιστορική. Οπως είπε, ήρθε στην Ευρώπη με σαφές μήνυμα προς το ΝΑΤΟ, τις χώρες του G7 και την ΕΕ, αλλά επίσης προς «όλες τις χώρες που αγαπούν την ελευθερία». Πρέπει επίσης να σημειώσουμε τις αποφάσεις ΗΠΑ – ΕΕ για συνεργασία στην ενεργειακή ασφάλεια και την ενδυνάμωση της ετοιμότητας του ΝΑΤΟ να αντιδράσει στις απειλές εναντίον της Συμμαχίας και των κρατών-μελών της, καθώς και την πολύ δυνατή διακήρυξη του προέδρου Μπάιντεν ότι η υποχρέωση που απορρέει από το Αρθρο 5 της Βορειοατλαντική Συνθήκης [«ένοπλος επίθεσις εναντίον ενός ή πλειόνων εξ αυτών εν Ευρώπη ή Βορείω Αμερική θέλει θεωρηθεί επίθεσις εναντίον απάντων»] είναι «ιερή». Ακούσαμε για τη στήριξη στην Ουκρανία και στους ουκρανούς πρόσφυγες, τους οποίους επισκέφθηκε σε κέντρα υποδοχής που έστησε η πολωνική κυβέρνηση. Είμαστε ευγνώμονες ότι οι προσπάθειες της Πολωνίας και των πολιτών της για την υποδοχή και στήριξη των θυμάτων του πολέμου αναγνωρίστηκαν. Η ομιλία του προέδρου Μπάιντεν στη Βαρσοβία ήταν μια πολύ σημαντική έκκληση σε όλες τις δημοκρατικές χώρες να συστρατευτούν ενάντια στην απολυταρχία και τη δικτατορία. Ηταν επίσης ισχυρό μήνυμα προς τη Ρωσία ότι η Ουκρανία δεν στέκεται μόνη στον αγώνα της και ότι θα στηριχθεί από ολόκληρο τον δημοκρατικό κόσμο.

Τον Ιούλιο του 2021 o Βλαντίμιρ Πούτιν συνέγραψε άρθρο που επιχειρηματολογούσε ότι Ρώσοι και Ουκρανοί είναι κατ’ ουσίαν ο ίδιος λαός, προαναγγέλλοντας ουσιαστικά την επικείμενη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Σε τι πιστεύετε ότι οφείλεται o εφησυχασμός στο μεσοδιάστημα της Δύσης και του ΝΑΤΟ;

Η ρωσική πολιτική άλλαξε πρώτα το 2008 με την εισβολή στη Γεωργία. Προσπαθήσαμε τότε να επισημάνουμε σε άλλες χώρες ότι θα αντιμετωπίσουμε τη ρωσική επιθετικότητα και τα επόμενα χρόνια, όπως έκανε και η αμερικανική κυβέρνηση. Το πρόβλημα είναι ότι τα περισσότερα κράτη-μέλη της ΕΕ δεν πίστεψαν τους Πολωνούς και τις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και μας αποκαλούσαν «ρωσοφοβικούς». Οι περισσότερες δημοκρατικές χώρες πίστεψαν πως μπορούμε να συνεχίσουμε τις συζητήσεις με τον Πούτιν και να θέσουμε φραγμούς έτσι στην πολιτική του. Δυστυχώς, αυτό ήταν λάθος και το βλέπουμε τώρα στην Ουκρανία.

Η Πολωνία δεν εξαρτάται από τη ρωσική ενέργεια;

Οχι. Φέτος τελειώνει η εξάρτησή μας από τον ενεργειακό εφοδιασμό με ρωσικά ορυκτά καύσιμα, τα οποία αντικαθίστανται με εφοδιασμό π.χ. από τη Νορβηγία, τις ΗΠΑ και το Κατάρ. Αυτό θα καλύψει πλήρως την απώλεια ορυκτών καυσίμων από τη Ρωσία. Προετοιμαζόμαστε από το 2015 να διακόψουμε εντελώς οποιονδήποτε εφοδιασμό από τη Ρωσία.

Τι είδους βοήθεια αναμένει η Βαρσοβία από την ΕΕ και τις ΗΠΑ για τη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης;

Από την ΕΕ αναμένουμε κοινοτικούς πόρους για να φιλοξενήσουμε έναν τεράστιο όγκο ανθρώπων. Η πολωνική κυβέρνηση έχει δεσμεύσει κρατικούς πόρους για έναν χρόνο. Θα ήταν άδικο η ΕΕ να μη διαθέσει πόρους σε εμάς και άλλες χώρες υποδοχής. Το θέμα είναι υπό συζήτηση, η οποία ελπίζω να καταλήξει το συντομότερο δυνατόν ώστε να δημιουργηθεί ειδικό ταμείο αρωγής προσφύγων.

Δεν έχει κάποια βάση η ιδέα ότι η Ρωσία έχει θεμιτές ανησυχίες για την ασφάλειά της από τη σχεδιαζόμενη επέκταση του ΝΑΤΟ;

Ολες οι χώρες έχουν το δικαίωμα να αποφασίζουν για το μέλλον και τις συμμαχίες τους. Η Ουκρανία και πιο πριν οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης έχουν το ίδιο δικαίωμα. Η Ρωσία πάντα λέει ότι τα κράτη της πρώην Σοβιετικής Ενωσης ανήκουν στη ρωσική σφαίρα επιρροής. Κάποιοι ρώσοι πρεσβευτές λένε πως πρέπει να συμπεριληφθούν και οι χώρες του Συμφώνου της Βαρσοβίας, από τις οποίες το ΝΑΤΟ πρέπει να αποσύρει τις στρατιωτικές δυνάμεις του και να διαλύσει την πολιτική εταιρική σχέση του με χώρες της Κεντρικής Ευρώπης.

Η Ρωσία δεν κινδυνεύει ούτε από το ΝΑΤΟ ούτε από άλλες χώρες. Καμία χώρα δεν επιθυμεί να καταστρέψει τη Ρωσία όπως διατείνεται το επίσημο αφήγημα του καθεστώτος του Πούτιν.

Μπορεί να τελειώσει ο πόλεμος και να επέλθει η ειρήνη χωρίς συμφωνία ΗΠΑ – Μόσχας για ένα περιφερειακό modus vivendi μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας;

Η επίλυση απαιτεί συμμετοχή της Ουκρανίας στις διαπραγματεύσεις. Νομίζω ότι ο πόλεμος μπορεί να λήξει μόνο με ήττα της Ρωσίας ή απόσυρση των δυνάμεών της. Δεν υπάρχει άλλη λύση και οποιαδήποτε συζήτηση για πάγωμα του πολέμου όπως το 2014 ανοίγει τον δρόμο για μελλοντικές επιθετικές ενέργειες.