Εγκλήματα με ονοματεπώνυμο

Για τη Νάντια δεν ξέρουμε πολλά. Μόνο το μικρό της όνομα και ότι ζούσε στη Μαριούπολη, στο ανατολικό της κομμάτι, ότι το κτίριο όπου έμενε καταστράφηκε από οβίδες και ότι η ίδια κατέφυγε στις 8 Μαρτίου, προκειμένου να προστατευτεί από τους βομβαρδισμούς, μαζί με τέσσερα ακόμα μέλη της οικογένειάς της, στο θέατρο της πόλης. Δεν γνωρίζουμε την ηλικία της, το επάγγελμά της, πώς ήταν η ζωή της πριν ξεκινήσει η ρωσική εισβολή. Μόνο όσα είπε η ίδια στην Αννα Ρομανένκο, την αρχισυντάκτρια του ανεξάρτητου ιστοτόπου 0629.com.ua.

«Υπήρχε πολύς κόσμος στο θέατρο. Εμείς εγκατασταθήκαμε στον τρίτο όροφο, στην αριστερή πτέρυγα. Οι διάδρομοι ήταν ασφυκτικά γεμάτοι. Στο υπόγειο – το πραγματικό καταφύγιο – οι άνθρωποι ήταν στοιβαγμένοι σαν σαρδέλες. Δεν υπήρχε μέρος να βάλεις το πόδι σου. Ημασταν όρθιοι. Δεν υπήρχε μέρος να κοιμηθείς. Και έκανε πάρα πολύ κρύο».

Την επομένη, στις 9 Μαρτίου δηλαδή, η Νάντια άρχισε, μαζί με άλλους εθελοντές, να φράζει τα παράθυρα με κοντραπλακέ και σανίδες: δεν επρόκειτο βέβαια να προστατεύσουν κανέναν αυτά από μία έκρηξη, τουλάχιστον όμως δεν θα κοβόταν κανείς από τα τζάμια. Η ζωή στο θέατρο της Μαριούπολης λειτουργούσε αποκλειστικά χάρη στους εθελοντές. Μία κουζίνα εκστρατείας είχε στηθεί κοντά στην πίσω είσοδο. «Για πρωινό, είχαμε βραστό νερό. Οσοι είχαν ακόμα φακελάκια τσάι έπιναν τσάι, όσοι δεν είχαν έπιναν απλώς ζεστό νερό. Για το μεσημεριανό, οι εθελοντές έφτιαχναν ραγού. Για βραδινό, είχαμε βραστό νερό και, ει δυνατόν, μπισκότα, ιδίως για τα παιδιά».

Δύο ημέρες πριν από τον ρωσικό βομβαρδισμό, έγινε στο θέατρο μια άτυπη απογραφή. «Μας είπαν ότι βρίσκονταν εκεί 1.200 άνθρωποι. Στη συνέχεια όμως ήρθαν κι άλλοι. Ηρθαν, για παράδειγμα, αρκετές έγκυοι, μετά τον βομβαρδισμό ενός μαιευτηρίου. Δεν ξέρω πόσες ήταν ακριβώς, εγώ πάντως είδα τρεις γυναίκες με βρέφη. Εγκαταστάθηκαν σε ξεχωριστούς χώρους, όπου υπήρχαν βεστιάρια. Δεν πήγαμε από αυτή την πλευρά του θεάτρου. Οι ετοιμόγεννες εγκαταστάθηκαν στα βεστιάρια, γιατί πίστευαν ότι έκανε εκεί περισσότερη ζέστη. Πού να ‘ξεραν».

Παραμονή του βομβαρδισμού, η Νάντια και η οικογένειά της κατάφεραν να περάσουν από τον τρίτο όροφο στο υπόγειο: είχαν πιάσει φιλίες με μία οικογένεια που της παραχώρησε τη θέση της εγκαταλείποντας τη Μαριούπολη. «Ηταν απλώς αδύνατο να εγκατασταθείς στο υπόγειο με άλλο τρόπο».

Η έκρηξη σημειώθηκε στις 16 Μαρτίου, γύρω στις 9:45 το πρωί. Η βόμβα έπεσε στο πίσω μέρος του θεάτρου, λοξά, διασχίζοντας τη δεξιά πτέρυγα. «Οσοι βρίσκονταν στο μπροστινό μέρος του θεάτρου και στο υπόγειο επέζησαν. Τα υπόγεια του θεάτρου κατασκευάστηκαν τη σοβιετική περίοδο ώστε να αντέχουν σε βομβαρδισμό. Οσοι βρίσκονταν όμως στο πίσω μέρος και τη δεξιά πτέρυγα σκοτώθηκαν. Τα βεστιάρια, όπου είχαν τοποθετηθεί οι έγκυοι, βρίσκονταν στη δεξιά πτέρυγα. Σκοτώθηκαν όλες».

Πόσοι ακριβώς χάθηκαν; «Δύσκολο να πω. Ηταν πρωί, και ο κόσμος περίμενε απλώς στην ουρά για βραστό νερό. Υπήρχαν περίπου 100 άτομα σε αυτή την ουρά. Η βόμβα έπεσε ακριβώς επάνω τους».

Η Νάντια και η οικογένειά της κατάφεραν να βγουν από το θέατρο, όπως και όλοι όσοι βρίσκονταν στο υπόγειο: οι έξοδοι του καταφυγίου δεν είχαν μπλοκαριστεί. «Βγήκαμε χωρίς πρόβλημα. Αλλά αυτό που είδαμε γύρω μας, ήταν αίμα και χάος. Οι άνθρωποι είχαν πάθει υστερία. Κι εγώ είχα πάθει υστερία. Δίπλα μας στο υπόγειο κειτόταν ένα αγόρι με σγουρά μαλλιά, πολύ νεαρό. Δεν θυμάμαι το όνομά του. Ο πατέρας του βρισκόταν στην κουζίνα, όπου σκοτώθηκαν όλοι. Το αγοράκι έπαθε κρίση υστερίας. Αναγκάστηκα να το πιάσω από τους ώμους, να το ταρακουνήσω και να φωνάξω: “Ο πατέρας σου πέθανε, εσύ λοιπόν πρέπει να ζήσεις! Είσαι υποχρεωμένος να ζήσεις! Για εκείνον!”. Με είχε πιάσει αμόκ».

Η Νάντια είδε τότε μία κοπέλα που επίδενε τραυματίες. Σκέφτηκε ότι μπορούσε κι εκείνη να το κάνει. Αλλά δεν θυμάται πια ούτε πόσους ούτε ποιους φρόντισε. «Ηταν όλα μέσα μια ομίχλη». Θυμάται μόνο κόκκαλα που έχασκαν και τον εαυτό της να μπαντάρει, χωρίς αντισηπτικό. Εθελοντές έσχιζαν ό,τι έβρισκαν μπροστά τους προκειμένου να φτιάξουν επιδέσμους. «Δεν θυμάμαι περισσότερα. Είμαι μία δυνατή γυναίκα, νιώθω όμως μέσα στον εγκέφαλό μου ένα είδος μπλοκαρίσματος».

Η Νάντια και η οικογένειά της κατόρθωσαν να εγκαταλείψουν τη Μαριούπολη. Μία ημέρα αφότου δημοσιεύτηκε η μαρτυρία της, την περασμένη Παρασκευή, ο Δήμος της πόλης έκανε για πρώτη φορά μία εκτίμηση όσον αφορά τον αριθμό των αμάχων που έχασαν τη ζωή τους στο θέατρο, κάνοντας λόγο για περίπου 300 νεκρούς. «Μέχρι την τελευταία στιγμή, δεν θέλουμε να πιστέψουμε σε αυτή τη φρίκη», έγραψε στον λογαριασμό του στο Telegram. «Μέχρι την τελευταία στιγμή, θέλουμε να πιστεύουμε πως όλοι είναι σώοι. Ομως οι μαρτυρίες εκείνων που βρίσκονταν εντός του κτιρίου τη στιγμή αυτής της τρομοκρατικής ενέργειας λένε το αντίθετο». Οι συνεχείς βομβαρδισμοί και ο απόλυτος αποκλεισμός της Μαριούπολης δυσκολεύουν την οποιαδήποτε εξακρίβωση. Ο πραγματικός απολογισμός αυτού του εγκλήματος ίσως να μη γίνει ποτέ γνωστός. Το ποιος είναι υπεύθυνος, ωστόσο, (θα έπρεπε να) το ξέρουν όλοι.