Η αράχνη των 11 τόνων που αιωρείται

Το ρολόι έδειχνε 6.30 το πρωί της περασμένης Δευτέρας. Ηταν η στιγμή που έπρεπε να ξυπνήσει για να πατήσει και πάλι στα πόδια της. Βρισκόταν εδώ και πολλές μέρες στριμωγμένη σε ένα κοντέινερ. Είχε ήδη διανύσει περισσότερα από 2.500 χλμ. – όσα χωρίζουν το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Σεράλβες του Πόρτο από την Ελλάδα – σε πέντε μέρες πάνω σε μια νταλίκα, η οποία διέσχισε και την Αδριατική με πλοίο. Οταν ανοίχτηκε το μεταλλικό κέλυφος που αποτελούσε για αυτές τις μέρες το σπίτι της, αντίκρισε τον αττικό ουρανό και μια ομάδα 12 ανθρώπων: τους δύο οδηγούς της νταλίκας που γνώριζε από το ταξίδι κι άλλους άγνωστους, ανάμεσά τους και εκείνους που χειρίζονταν, άκουσε να λένε, τους γερανούς. Ηταν αυτοί που θα την έκαναν από ένα σωρό τεράστια και ασύνδετα μεταλλικά στοιχεία να αποκτήσει και πάλι τη γνωστή μορφή της: εκείνη της «Maman» (Μαμά), της κολοσσιαίας και εμβληματικής  μπρούντζινης αράχνης που ισορροπεί στα οκτώ λεπτά της πόδια, ενώ κυοφορεί 20 μαρμάρινα αβγά, ένα δηλαδή από τα πλέον αναγνωρίσιμα έργα της γαλλίδας γλύπτριας Λουίζ Μπουρζουά, έτσι ώστε να είναι έτοιμη να υποδεχθεί όσους σπεύσουν να τη γνωρίσουν στην πρώτη της εμφάνιση στην Αθήνα, στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος (με δωρητή συμμετοχής του το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος), που επετεύχθη σε συνεργασία με τον Οργανισμό Πολιτισμού και Ανάπτυξης ΝΕΟΝ, την πρώτη μεταξύ των δύο φορέων. Πρόκειται για έναν ακόμη σταθμό στο ταξίδι της, το οποίο περιλαμβάνει στάσεις από τη Χάγη έως την Πόλη του Μεξικού.

Ηξερε καλά ότι η διαδικασία δεν θα ήταν εύκολη. Ζυγίζει 11 τόνους και έπρεπε από 18 κομμάτια που ήταν αποσυναρμολογημένη στο κοντέινερ (κάθε της πόδι ήταν κομμένο σε δύο τμήματα, όπως και το σώμα της, ενώ τα αβγά της ήταν συσκευασμένα χωριστά) να μεταμορφωθεί σε μια κομψή αράχνη ύψους περίπου 10 μ. που μοιάζει σχεδόν να αιωρείται. Ενιωθε όμως και ασφάλεια διότι γνώριζε πως η ομάδα εργασίας που είχε αναλάβει την υποδοχή της για περισσότερο από έξι μήνες μελετούσε κάθε λεπτομέρεια, ώστε να την εγκαταστήσει στην άκρη της Εσπλανάδας, πάνω στο γυμνό έδαφος από ανακυκλωμένο κεραμικό υλικό (προλάτ), πλάι στις κουκουναριές, δίπλα στο κανάλι.

Οταν ωστόσο άρχισε δειλά δειλά να ξεδιπλώνεται, διαπίστωσε πως γύρω της βρίσκονταν ήδη τρεις γερανοί. Ενας τηλεσκοπικός 50 τόνων, ένας μικρότερος 30 τόνων κι ένας με καλάθι μέσα στο οποίο βρίσκονταν ο εκπρόσωπος του Ιδρύματος Ιστον, Ντέιβιντ Μπάσκιν (το έργο ανήκει στο εν λόγω ίδρυμα που είχε ιδρύσει η Μπουρζουά εν ζωή και διαχειρίζεται μετά θάνατον το έργο της), κι ένας εναερίτης. Επίσης ένας διερμηνέας για να μεταφράζει ταυτόχρονα τις οδηγίες στο συνεργείο σε ελληνικά και αγγλικά, μία φωτογράφος, ένα κινηματογραφικό συνεργείο, η αρμόδια ομάδα του ΚΠΙΣΝ και η αντίστοιχη του ΝΕΟΝ με πολιτικούς αρχιτέκτονες, τοπογράφους, ηλεκτρολόγους, συντηρητές έργων τέχνης, νέοι και νέες που κάνουν πρακτική στο ΚΠΙΣΝ.

Ο ΔΥΣΚΟΛΟΣ ΚΑΙΡΟΣ. Oλοι έδειχναν να αγωνιούν για να πάρει τη θέση της με ασφάλεια – άκουσε να λένε πως ενώ όσοι τη βλέπουν θα έχουν την αίσθηση ότι μόλις που ακουμπά στο έδαφος, η θεμελίωση που έχει γίνει για να αντέξει το βάρος της είναι ίδια με εκείνη ενός κτιρίου! -, όμως εκείνος που δεν ήταν σύμμαχός της ήταν ο καιρός. Εκανε κρύο, φυσούσε κι έβρεχε. «Πράγματι ο καιρός δεν ήταν σύμμαχός μας και μάλιστα σε ένα εξαιρετικά απαιτητικό, πολύωρο εγχείρημα που διακρινόταν από μία εγγενή αντίφαση: έπρεπε να εγκαταστήσουμε ένα τεράστιας κλίμακας γλυπτό με κινήσεις λεπτού χειρισμού, σχεδόν χειρουργικής ακρίβειας» αναφέρει η υπεύθυνη προγραμματισμού και παραγωγής ΚΠΙΣΝ Σύλβια Λιούλιου. «Μία από τις δυσκολότερες στιγμές ήταν όταν την τρίτη ημέρα της εγκατάστασης ο Ντέιβιντ Μπάσκιν και ο εναερίτης μας μέσα στο καλάθι του ανυψωτικού και σε ύψος περίπου 10 μ. – συντονισμένοι με την επί εδάφους ομάδα μας – προσπαθούσαν να σταθεροποιήσουν το όγδοο πόδι του γλυπτού, ώστε να συναντήσει το σώμα, ενώ έπνεε δυνατός αέρας».

Είκοσι επτά ώρες μετά το άνοιγμα του κοντέινερ, στις 17.30 της προηγούμενης Τετάρτης, ένα χειροκρότημα σήμανε πως η «Maman» είχε πλέον πατήσει γερά επί αθηναϊκού εδάφους και η διαδικασία εγκατάστασής της είχε ολοκληρωθεί. Λίγα λεπτά πριν είχε ακουμπήσει στο χώμα και το τελευταίο της πόδι. Εκείνο που φέρει την υπογραφή της Λουίζ Μπουρζουά.