To «μπρα-ντε-φερ» μεταξύ του ιού και της ανοσίας

Κατά το τελευταίο διάστημα των τριών μηνών εμφανίστηκε στη χώρα μας το έντονο κύμα του στελέχους Ομικρον που έκανε την εμφάνισή του τις τελευταίες εβδομάδες του 2021 παρουσιάζοντας κορύφωση περίπου στις 10 Ιανουαρίου 2022, συνοδευόμενο από μεγάλη αποκλιμάκωση για τις επόμενες 10 ημέρες, μέχρι περίπου τις 23 Ιανουαρίου 2022. Για το επόμενο διάστημα ενός μήνα, περίπου, η επιδημιολογική εικόνα παρουσίασε σταθεροποιητική τάση, ενώ στη συνέχεια παρουσίασε αποκλιμάκωση μέχρι περίπου τις αρχές Μαρτίου, που ο αριθμός του κρουσμάτων εμφάνισε εκ νέου έξαρση. Στο πρόσφατο διάστημα ο αριθμός των νοσηλειών σε απλές κλίνες έχει παρουσιάσει μικρή άνοδο, ενώ προς το παρόν ο αριθμός των διασωληνωμένων παρουσιάζει σταθεροποιητική τάση ύστερα από μια περίοδο αποκλιμάκωσης.

Κατ’ αρχάς η κατάσταση μας υπενθυμίζει διαρκώς πόσο μεταβαλλόμενη είναι η πανδημία και ότι θα πρέπει να συνεχίσουμε να είμαστε προσεκτικοί στην τήρηση των μέτρων προστασίας. Αναφορικά με το τρέχον κύμα, η αύξηση αρχικά αφορούσε κυρίως άτομα ηλικιών >40 ετών, ενώ την εβδομάδα μετά την τελευταία εβδομάδα της Αποκριάς είχαμε έξαρση και σε νεότερες ηλικίες λόγω πιθανής χαλάρωσης και συγχρωτισμού το προηγούμενο διάστημα. Σε κάθε περίπτωση ο μέσος όρος ηλικίας των κρουσμάτων αυξήθηκε σημαντικά και επίσης ο 14ήμερος συνολικός αριθμός κρουσμάτων ανά μονάδα πληθυσμού ήταν υψηλότερος στην ΠΕ του Ηρακλείου στα νησιά του Νότιου Αιγαίου και σε μερικά νησιά του Ιονίου. Η πρόσφατη έξαρση που αποτελεί συνέχεια του προηγούμενου κύματος συμβαδίζει με την αύξηση του ποσοστού της υποομάδας Ομικρον 2 (ΒΑ.2) στη χώρα μας και, πιθανόν, στα μικρότερα ποσοστά ανοσίας έναντι φυσικής λοίμωξης με το στέλεχος Ομικρον 1 κατά την περίοδο Δεκεμβρίου 2021 – Φεβρουαρίου 2022, σε άτομα με ηλικίες >40 ετών. Η υποομάδα ΒΑ.2 είναι ελαφρώς πιο μολυσματική από την Ομικρον 1 και για αυτόν τον λόγο η ζυγαριά έγειρε προσωρινά υπέρ του ιού σε σχέση με την υπάρχουσα ανοσία στην κοινότητα. Ο χρόνος της κλεψύδρας όμως για την πρόσφατη έξαρση μάλλον θα είναι σύντομος και ήδη τις τελευταίες δύο ημέρες φαίνεται ότι η κατάσταση σταθεροποιείται αναφορικά με τον αριθμό των κρουσμάτων.

Η αύξηση στον αριθμό κρουσμάτων μάλλον θα έχει σύντομη διάρκεια και δεν θα προκαλέσει εκτεταμένη διασπορά λόγω της προϋπάρχουσας ανοσίας από την αναμνηστική δόση του εμβολίου αλλά και της μόλυνσης με το στέλεχος Ομικρον. Οπως φαίνεται, έχουμε έναν συνεχή «ανταγωνισμό» τύπου «μπρα-ντε-φερ» μεταξύ του ιού και της ανοσίας στην κοινότητα. Τους τελευταίους τρεις μήνες ο ανταγωνισμός έγινε πιο έντονος λόγω της υψηλής μολυσματικότητας της Ομικρον και της ικανότητας να προσβάλλει άτομα με προϋπάρχουσα ανοσία, αλλά το συγκεκριμένο στέλεχος έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της μεγάλης διεισδυτικότητας στην κοινότητα. Στο μέλλον η κατάσταση θα συνεχίζει να έχει τα χαρακτηριστικά του ανταγωνισμού μεταξύ του ιού και της ανοσίας, για αυτό και δεν είναι προβλέψιμη, αλλά αυτό που παραμένει προβλέψιμο είναι η προστασία που μας παρέχει το εμβόλιο καθώς και η μετάβασή μας στην περίοδο που η νόσος θα είναι πιο ήπια.

Ο Δημήτρης Παρασκευής είναι αναπληρωτής καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, επιστημονικός συνεργάτης του ΕΟΔΥ.