Ο κίνδυνος της ανεξέλεγκτης μετάδοσης και διασποράς

Τις δύο τελευταίες εβδομάδες παρατηρείται ανησυχητική αύξηση των κρουσμάτων (από 15.000 κατά μέσο όρο κλιμακώθηκαν στις 21.000). Βασική αιτία της υποτροπής θεωρείται η έλευση και σταδιακή επικράτηση της παραλλαγής Ομικρον 2. Η παραλλαγή αυτή δεν δείχνει ικανή να πυροδοτήσει έξαρση που θα προβληματίσει το υγειονομικό σύστημα. Παρουσιάζει όμως ένα ανησυχητικό επιδημιολογικό προφίλ που εδράζεται σε δύο παράγοντες. Ο πρώτος είναι η εκπληκτική της μεταδοτικότητα, 50% πιο μεταδοτική από την Ομικρον. Ο δεύτερος είναι η αυξημένη ικανότητα διαφυγής από την ανοσία που προέρχεται από τον εμβολιασμό ή τη φυσική νόσηση.

Οι παραλλαγές Ομικρον χαρακτηρίζονται από πολλούς ως καλοήθεις και η ευκταία φυσική εκφύλιση του ιού σε ηπιότερη μορφή. Η πραγματικότητα όμως είναι πιο πολύπλοκη. Η οικογένεια της Ομικρον/Ομικρον 2 σχετίζεται γενικώς με ηπιότερη νόσηση ανά συγκεκριμένο ασθενή. Παράλληλα όμως τα στελέχη αυτά προκαλούν 10-15 φορές περισσότερα κρούσματα. Ετσι η πληθυσμιακή προβολή των επιπτώσεών τους να είναι η δυσμενέστερη όλων των μέχρι τώρα παραλλαγών. Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Εντός του 2022, χρονική περίοδος επικράτησης των παραλλαγών Ομικρον, έχουν καταγραφεί 1.562.432 μολύνσεις σε σύνολο 2.776.192, ποσοστό 56%. Δυστυχώς το ίδιο διάστημα καταγράφτηκαν 5.919 θάνατοι (22% επί του συνόλου).

Συνεπώς η κρατούσα άποψη περί της καλοήθειας των παραλλαγών Ομικρον δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Εξάλλου η μεγάλη διαφυγή της Ομικρον 2 από τα εμβόλια οδηγεί σε μόλυνση αδιακρίτως ανεμβολίαστους και εμβολιασμένους. Οι μεν ανεμβολίαστοι εκδηλώνουν συμπτωματική νόσο και ταλαιπωρούνται ή και νοσηλεύονται ενώ οι εμβολιασμένοι είναι ολιγοσυμπτωματικοί ή και ασυμπτωματικοί. Η ασυμπτωματική διαδρομή ασφαλώς είναι ευχάριστη ιδίως για τους παθόντες.

Εγκυμονεί όμως τον μεγάλο κίνδυνο της ανεξέλεγκτης ακούσιας μετάδοσης και διασποράς. Εφόσον η μετάδοση αφορά εμβολιασμένα άτομα κάτω των 70 ετών, υγιή ή με καλώς ρυθμισμένα συνοδά νοσήματα, το θέμα είναι απλό. Σε αυτόν τον πληθυσμό θα παρατηρηθεί μηδαμινό ποσοστό βαριάς νόσησης και διασωληνώσεων. Αν όμως μέσω των ασυμπτωματικών ατόμων, μολυνθούν ανεμβολίαστοι, υπερήλικες, ευάλωτα ή ανεπαρκώς ανοσοποιηθέντα άτομα τότε υπάρχει πρόβλημα. Ετσι μέσω ασυμπτωματικών εργαζομένων διεισδύει ο ιός στους οίκους ευγηρίας. Ο πληθυσμός αυτός εάν μολυνθεί σε μεγάλη έκταση, μπορεί όχι μόνο να προβληματίσει το υγειονομικό σύστημα αλλά και να δώσει σημαντικούς αριθμούς απωλειών.

Αρα η επιδημιολογική συγκυρία δημιουργεί ανάγκες αναβάθμισης των πρωτοκόλλων προστασίας των ευάλωτων ατόμων ιδίως σε δομές φροντίδας όπως τα γηροκομεία.  Επιβάλει επίσης την περαιτέρω διασφάλιση επαρκούς ανοσοπροστασίας τους μέσω (ίσως) της διεύρυνσης της τέταρτης αναμνηστικής δόσης. Η προστασία των ευάλωτων συμπολιτών θα προσδώσει υγειονομική ασφάλεια, αισιοδοξία και θα δώσει τη δυνατότητα ανασύστασης της οικονομικής και κοινωνικής ζωής της χώρας στο άμεσο μέλλον.

Ο Νίκος Τζανάκης είναι καθηγητής Πνευμονολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, αντιπρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολγικής Εταιρείας