Ολα είναι «Δρόμος»

Στα τέλη του 1959, στην εποχή του Αϊζενχάουερ, η μεταπολεμική Αμερική απολαμβάνει ειρήνη και αφθονία. Το baby boom βρίσκεται σε εξέλιξη καθώς ένα ρεύμα οδηγεί πολλά νεαρά παντρεμένα ζευγάρια προς τα νέα προάστια, όπου όλα είναι ομογενοποιημένα χωρίς τίποτα να απειλεί το λευκό ψωμί μαζικής παραγωγής που καταναλώνουν. Εκείνη επίσης την εποχή η τηλεόραση έχει γίνει το νέο ναρκωτικό των μανιασμένων μαμάδων οι οποίες μένουν στο σπίτι και όλων εκείνων των βετεράνων πολέμου οι οποίοι έγιναν στελέχη και μπαμπάδες σε διαρκή μετακίνηση. Και ένας διοπτροφόρος τηλεπαρουσιαστής, ο Στιβ Αλεν, πρωταγωνιστεί σε αυτό το νεοσύστατο μέσο, παίζοντας μάλιστα και τζαζ πιάνο. Ενα βράδυ του 1959 στο στούντιο του NBC στη Νέα Υόρκη, βγαίνει στον τηλεοπτικό αέρα και μιλάει για ένα άλμπουμ με τζαζ μουσική και κείμενα που μόλις είχε ηχογραφήσει με τον πιο καυτό αμερικανό συγγραφέα της στιγμής: τον Τζακ Κέρουακ, του οποίου το μυθιστόρημα «On the Road» (δημοσιευμένο δύο χρόνια νωρίτερα) προξενούσε παγκόσμια αίσθηση. Εκείνη τη στιγμή ο Κέρουακ εμφανίζεται ντυμένος με ανοιχτό πουκάμισο και σακάκι. Μιλάει για το πώς έγραψε το μυθιστόρημα σε τρεις εβδομάδες και διαβάζει ένα μακρύ σχεδόν λυρικό απόσπασμα με τη συνοδεία ήχων τζαζ που παίζονται ζωντανά στο πιάνο από τον ίδιο τον Στιβ Αλεν.

Εκατό χρόνια από τη γέννησή του (12/3/1922), είναι καιρός να κοιτάξουμε πέρα από την εικόνα. Αν κάποτε η χαρτόδετη έκδοση του «On the Road» προέβαλλε στην πίσω τσέπη του παντελονιού και θεωρούνταν το αξεσουάρ της πρωτοπορίας, σήμερα το όνομα του Κέρουακ αστράφτει στα προφίλ των ανδρών σε εφαρμογές γνωριμιών που χρησιμοποιούν αναφορές στους beat ποιητές. Με θέματά τους τα ταξίδια, την ανδρική φιλία και τη φυγή από το εργατικό ωράριο «εννιά με πέντε» και σκοπό να εξερευνήσουν έναν κόσμο σεξ, ναρκωτικών και τέχνης, είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί οι άνδρες θέλουν να ευθυγραμμιστούν με τα βιβλία του Κέρουακ. Αλλωστε τα αναρχικά ιδανικά των χαρακτήρων τού «On the Road», Ντιν Μοριάρτι και Σαλ Πάρανταϊζ, είναι αυτά με τα οποία ταυτίζονται συχνά οι σύγχρονες «εναλλακτικές» ή «indie» κοινότητες, θα επισημάνει ο Ντάγκλας Κένεντι στο αφιέρωμά του για τον Κέρουακ στο «New Statesman». Ή, όπως το έθεσε κάποτε ο φίλος του συγγραφέα και ποιητής William Burroughs, το «On the Road» είναι το σημαντικό μυθιστόρημα της γενιάς των beat επειδή «πούλησε ένα τρισεκατομμύριο τζιν Levi’s και ένα εκατομμύριο μηχανές καφέ εσπρέσο».

ΠΟΠ ΕΙΚΟΝΑ. Ως αποτέλεσμα, ο Κέρουακ πρωταγωνιστεί στην παρούσα ποπ κουλτούρα αφού το πρόσωπό του, το στυλ των χαρακτήρων του και το «On the Road» ενέπνευσε τον σχεδιαστή Κιμ Τζόουνς να δημιουργήσει την τρέχουσα ανδρική συλλογή Christian Dior. Με φούτερ της οποίας εμφανίστηκε πρόσφατα και ο Μπένεντικτ Κάμπερμπατς. Επίσης το βιβλίο του «The Dharma Bums» εμφανίζεται στην τηλεοπτική εκπομπή «Ted Lasso». Και το σύγχρονο βρετανικό συγκρότημα Τhe 1975 πήρε το όνομά του από τη μουντζουρωμένη ημερομηνία («1 Ιουνίου 1975») στο οπισθόφυλλο του «On the Road».

Για κάποιους, ο Κέρουακ είναι ένας φιλόδοξος εικονομάχος. Για άλλους είναι το πρόσωπο των λευκών ανδρικών προνομίων. Το alter ego του, τον Σαλ Πάρανταϊζ, μπορεί να το εμπνεύστηκε από τον χρόνο που δούλευε σε μια φάρμα στην Καλιφόρνια. Αλλά πάντα είχε την επιλογή να επιστρέψει στο σπίτι ή να του στείλει χρήματα η θεία του. Ο ίδιος ο Κέρουακ ήταν ένας λευκός άνδρας με πανεπιστημιακή μόρφωση που επέστρεφε από τα ταξίδια του για να βρει μαγειρεμένο φαγητό και πλυμένα ρούχα από τη μητέρα του. Και στην «Guardian» η Ελ Χαντ επισημαίνει με τη νεοφεμινιστική προσέγγισή της: «Εξήντα πέντε χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση, ο μισογυνισμός του “On the Road” φαίνεται ισχυρός. Η “απολύτως χαζή” 16χρονη σύζυγος του Μοριάρτι, η Μεριλού, παίρνει οδηγίες “να φτιάξει πρωινό και να σκουπίσει το πάτωμα” στις τρεις πρώτες σελίδες».

Ο Χόλι Τζορτζ-Γουόρεν, συγγραφέας μιας αναμενόμενης και εγκεκριμένης βιογραφίας του Κέρουακ, σημειώνει ότι απεικόνιζε τις γυναίκες ως «αντικείμενα του ανδρικού βλέμματος και τίποτε άλλο». Και ότι άντλησε από ρατσιστικά στερεότυπα για να αισθητικοποιήσει τον «άλλο». Για παράδειγμα, όταν ο Σαλ και ο Ντιν βλέπουν την ελευθερία στον τρόπο ζωής των Μεξικανών. «Ο Κέρουακ στο έργο του διερεύνησε ανοιχτά το φύλο, τη σεξουαλικότητα και την queer κατάσταση σε μια εποχή που ήταν πολύ σπάνιο. Εγραφε με βαθιά ενσυναίσθηση για τους περιθωριοποιημένους ανθρώπους», λέει ο Χόλι Τζορτζ-Γουόρεν. Ωστόσο, άλλη είναι η ματιά που ρίχνει ο αναπληρωτής καθηγητής Αγγλικών στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια Ζαν-Κριστόφ Κλουτιέ. Ο παναμερικανός, υπεραρρενωπός ήρωας του ανοιχτού δρόμου «είναι ο μύθος του Κέρουακ», όχι η πραγματικότητα: ο Κέρουακ ήταν όμορφος και ταλαντούχος ποδοσφαιριστής. Αλλά ήταν επίσης γιος καθολικών μεταναστών από την εργατική τάξη από το Κεμπέκ. Ο Ζαν Λουί Κέρουακ δεν έμαθε αγγλικά μέχρι τα έξι του χρόνια και δυσκολεύτηκε τα περισσότερα από τα εφηβικά του χρόνια. Ενιωθε έξω από την αμερικανική κουλτούρα σε όλη του τη ζωή.

Το «On the Road», όταν διαβάζεται από αυτή την περιθωριοποιημένη οπτική, γίνεται ένα διαφορετικό ταξίδι. Ο μύθος Κέρουακ οφείλεται στην ενθουσιώδη κριτική των «New York Times» που ανακήρυξε το βιβλίο ως την «πιο σημαντική φράση» της γενιάς των beat. Ο συγγραφέας του φαίνεται ότι «δεν βοήθησε τον εαυτό του», όταν ισχυρίστηκε ότι το έγραψε σε μόλις τρεις εβδομάδες. Η δήλωση αυτή προκάλεσε τη γνωστή κριτική αντίδραση του Τρούμαν Καπότε: «Αυτό δεν είναι γραφή, αυτό είναι πληκτρολόγηση».