Οι 100 ημέρες του Ολαφ Σολτς

Οι πρώτες 100 ημέρες της κυβέρνησης του Σοσιαλδημοκράτη καγκελάριου Ολαφ Σολτς συμπληρώνονται σήμερα. Κατά κανόνα, οι πρώτες 100 ημέρες είναι η περίοδος χάριτος για την προσαρμογή των νέων προσώπων σε νέες θέσεις. Ο συνασπισμός του «σηματοδότη» (Σοσιαλδημοκράτες – κόκκινοι, Φιλελεύθεροι – κίτρινοι και Πράσινοι) αποτελούσε πρεμιέρα για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Γερμανίας. Ο Ολαφ Σολτς και οι Σοσιαλδημοκράτες που συγκυβερνούσαν ήδη με τη Χριστιανική Ενωση της Μέρκελ επί δύο τετραετίες δεν είχαν ανάγκη προσαρμογής. Είχαν οι Πράσινοι και οι Φιλελεύθεροι, αλλά χρόνος προσαρμογής δεν υπήρχε.

Πρακτικά, «δεν είχαν ούτε μία ημέρα προσαρμογής», λέει η πολιτειολόγος Αντρέα Ρέμελε. Η νέα κυβέρνηση Σολτς έπεσε αμέσως στα βαθιά νερά της πανδημίας. Και πριν αποκτήσει τον δικό της βηματισμό ήρθε ο πόλεμος του Πούτιν στην Ουκρανία. «Το πέρασμα από τη διαχείριση μιας κρίσης στη διαχείριση ενός πολέμου δεν μπορούσε να το φανταστεί κανείς τον Δεκέμβριο», απαντά στα «ΝΕΑ» η καθηγήτρια της Hertie School στο Βερολίνο μιλώντας στους ξένους ανταποκριτές της ένωσης VAP. Ηταν εντυπωσιακό πόσο γρήγορα οι τρεις εταίροι αυτής της «μη φυσικής συμβίωσης» κατέληξαν στην κυβερνητική συμφωνία με βασικό αφήγημα την πολύπλευρη, προοδευτική μετάλλαξη της χώρας που υπερβαίνει τα χρονικά όρια μιας τετραετίας. Ωστόσο, όλα επισκιάστηκαν από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη στροφή 180 μοιρών που έκανε η Γερμανία με την ιστορική ομιλία του καγκελάριου Ολαφ Σολτς στις 27 Φεβρουαρίου στην Μπούντεσταγκ. Η Ομοσπονδιακή Γερμανία – περιορισμένης κυριαρχίας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο μέχρι την επανένωσή της – απολάμβανε το «μέρισμα της ειρήνης» που διασφάλιζαν οι εταίροι της.

Ο Σολτς με ένα γιγαντιαίο εξοπλιστικό πρόγραμμα, ως απάντηση στον πόλεμο του Πούτιν στην Ουκρανία, ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στην πορεία της Γερμανίας στον τομέα της ασφάλειας και άμυνας. Υπό άλλες συνθήκες, αυτό θα ήταν «άκρως διαφιλονικούμενο, τόσο μεταξύ των κυβερνητικών εταίρων όσο και στο εσωτερικό των κομμάτων», λέει η Ρέμελε, κυρίως στους Σοσιαλδημοκράτες αλλά και τους Πράσινους, οι οποίοι προήλθαν από το ειρηνιστικό κίνημα του προηγούμενου αιώνα.

Ζούμε την ενηλικίωση της Γερμανίας στα θέματα της ασφάλειας και άμυνας; «Ζούμε την ενηλικίωση της Ευρώπης, με μια συνοχή σε πολιτικό επίπεδο η οποία ήταν αδιανόητη πριν από δυο – τρεις μήνες. Φυσικά, ενηλικίωση και της Γερμανίας, η οποία αναλαμβάνει τη δική της ευθύνη για την άμυνα και ασφάλειά της», λέει η Ρέμελε. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για τις συνέπειες από τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά και για τα σενάρια εξελίξεων τα επόμενα χρόνια. «Τι θα σημάνει για την Ευρώπη και τη Γερμανία, για παράδειγμα, εάν το 2024 ο Ντόναλντ Τραμπ εκλεγεί και πάλι πρόεδρος των ΗΠΑ;» αναρωτιέται η Ρέμελε. Η απάντησή της είναι «μια ισχυρή Γερμανία σε μια ισχυρή Ευρώπη».

Προεκλογικά ο Σολτς είχε υποσχεθεί ότι όποιος ζητά ηγεσία θα την έχει. Δεν την είχε στα πρώτα βήματα της κυβέρνησης ούτε στη διαχείριση της πανδημίας, ούτε στο ζήτημα του αγωγού Nord Stream 2, όταν δίπλα στον Μπάιντεν που ζητούσε το τέλος του αγωγού αυτός δεν ήθελε ούτε καν το όνομα να αναφέρει. «Οι πράξεις είναι σημαντικότερες από τα λόγια», λέει η Ρέμελε. Οχι μόνο σταμάτησε τον αγωγό, αλλά αιφνιδίασε τους πάντες με την ανακοίνωση του εξοπλιστικού προγράμματος για την Μπούντεσβερ.

Ταφόπλακα στη ρεάλπολιτικ του Βίλι Μπραντ

Ακόμα και στην ιστορική ομιλία του στην Ομοσπονδιακή Βουλή, ο καγκελάριος έμεινε πραγματιστής, χωρίς συναισθηματισμούς. Για το «πάθος» φρόντισε και φροντίζει στην κυβέρνηση ο αντικαγκελάριος Ρόμπερτ Χάμπεκ. «Το ηγετικό στυλ του Σολτς θα πρέπει να το δούμε σε συνδυασμό με τον Χάμπεκ. Αυτός μπορεί να απευθύνεται στο θυμικό των πολιτών πολύ καλύτερα απ’ ό,τι ο Σολτς, κι αυτό δεν είναι οπωσδήποτε κακό», λέει η Ρέμελε. Ο Σολτς δεν επιτρέπει στον εαυτό του να δείχνει σημάδια αδυναμίας. Αντίθετα, στην περίπτωση του Χάμπεκ «παρακολουθούμε καθημερινά τη μετάλλαξή του από ιδεαλιστή σε ρεαλιστή», που φέρνει η πρόκληση του πολέμου. Η υπουργός Εξωτερικών Αναλένα Μπέρμποκ με αφοπλιστική ειλικρίνεια περιέγραψε αυτή την επώδυνη διαδικασία με τη φράση «σε όλους μας κόβονται τα γόνατα». Πολιτικά, πάντως, ο πόλεμος της Ουκρανίας έβαλε οριστικά ταφόπλακα στο δόγμα ενός άλλου Σοσιαλδημοκράτη καγκελάριου, τη ρεάλπολιτικ του Βίλι Μπραντ. Η «αλλαγή μέσω της συναλλαγής» που επεδίωκε επί δεκαετίες η Γερμανία έναντι της Σοβιετικής Ενωσης και στη συνέχεια έναντι της Ρωσίας δεν μπορεί να ακολουθηθεί με τη Ρωσία του Πούτιν. Η Αναλένα Μπέρμποκ είναι η εκφραστής της εξωτερικής πολιτικής αξιών που ακολουθεί εφεξής η Γερμανία.