Οι αναγκαίες πολιτικές ενσωμάτωσης

Μια από τις συνέπειες που θα έχει ο πόλεμος στην Ουκρανία είναι οι νέες προσφυγικές ροές. Είναι δύσκολο να υπολογίσει κανείς πόσοι, τελικά, θα εκτοπιστούν, πάντως, ως τώρα, έχει φύγει περίπου το 7% του πληθυσμού της χώρας κι αυτό χωρίς να έχουν αποχωρήσει οι άντρες σε στρατεύσιμη ηλικία. Πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψη πως μετά από πολέμους ξεκινούν και κύματα οικονομικής μετανάστευσης. Οι Ελληνες, σε επίπεδο πολιτικής ρητορικής τουλάχιστον, δείχνουν διατεθειμένοι να υποδεχτούν τους ουκρανούς πρόσφυγες. Ιθύνοντες μάλιστα δεν δίστασαν να τους διαχωρίσουν από τους υπόλοιπους, μαρτυρώντας μια λογική που παρουσιάζει τη σύμβαση για την παροχή ασύλου – που είναι δέσμευση που εκπορεύεται από το διεθνές δίκαιο – σαν μενού εστιατορίου που κάποιος παραγγέλνει à la carte εθνικότητες και θρησκείες. Μια αντίληψη που λέγεται «racial profiling» και καταδικάζεται από διεθνείς φορείς όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης.

Παρεμπιπτόντως, λανθασμένες είναι κι οι επισημάνσεις ότι «αυτοί» έρχονται από πόλεμο. Δεν ισχύει πουθενά η αντίληψη ότι πρόσφυγας είναι όποιος έρχεται αποκλειστικά και μόνο από εμπόλεμη ζώνη. Ο πρόσφυγας μπορεί να μην μπορεί να επιστρέψει στη χώρα του επειδή εκεί διώκεται χωρίς ελπίδα να έχει δίκαιη δική, επειδή είναι θύμα βίας και σοβαρών διακρίσεων λόγω της θρησκείας του, της εθνικότητάς του, της κοινωνικής ομάδας στην οποία ανήκει, των πολιτικών του πεποιθήσεων, της σεξουαλικής του ταυτότητας κ.ά. Ενδεικτικά, η ελληνική δικαιοσύνη προσφάτως χορήγησε άσυλο σε άνθρωπο που αντιμετώπιζε απειλές κατά της ζωής του λόγω της δημοσίως δεδηλωμένης αθεΐας του.

Αφήνοντας στην άκρη αυτές τις απολύτως απαραίτητες διευκρινίσεις, ο πόλεμος στην Ουκρανία θα δημιουργήσει μια προσφυγική κατάσταση την οποία κανένας λογικός άνθρωπος δεν μπορεί να αμφισβητήσει. Και πρόκειται για μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να το πάρουμε απόφαση ότι οι σύγχρονες προκλήσεις θα φέρουν μετακινήσεις πληθυσμών που απαιτούν μια σοβαρή πολιτική ενσωμάτωσής τους. Κάτι που δεν αντιβαίνει στη φύλαξη των συνόρων σε καμιά ανθρώπινη φαντασία και, ωφελιμιστικά μιλώντας, σε μια χώρα με υπογεννητικότητα, θα μπορούσε μακροπρόθεσμα να τονώσει ακόμη και την ασφάλειά της. Ακούγεται κυνικό να το θέτουμε σε αυτή τη βάση αλλά αφού, τέλος πάντων, ο ανθρωπισμός δεν έπεισε ως σήμερα για την ανάγκη σχεδιασμών μακράς πνοής, ας γίνει η τραγική κατάσταση των ομόδοξων ουκρανών συνανθρώπων μας το έναυσμα.