Ο πρώτος μαύρος αρχιτέκτονας με Pritzker

Ο βραβευμένος με την υψηλότερη διάκριση της αρχιτεκτονικής για το 2022, το βραβείο Pritzker, είναι ο Ντιεμπεντό Φρανσίς Κερέ. Ο αρχιτέκτονας, εκπαιδευτικός, κοινωνικός ακτιβιστής, γεννημένος στην Μπουρκίνα Φάσο, επίσης βραβευμένος το 2004 με το αρχιτεκτονικό βραβείο Aga Khan και σχεδιαστής του περιπτέρου της Σερπαντάιν του Λονδίνου το 2017, είναι ο πρώτος μαύρος αρχιτέκτονας που κερδίζει αυτή την υψηλή αρχιτεκτονική διάκριση. Η επιτροπή του βραβείου Πρίτζκερ αναγνώρισε στον σχεδιασμό του την «ενδυνάμωση και μεταμόρφωση των κοινοτήτων μέσω της διαδικασίας της αρχιτεκτονικής». Ο Κερέ εργάζεται κυρίως σε περιοχές με περιορισμούς και αντιξοότητες, χρησιμοποιώντας τοπικά υλικά και χτίζοντας σύγχρονες εγκαταστάσεις των οποίων η αξία υπερβαίνει την ίδια την κατασκευαστική δομή, εξυπηρετώντας και σταθεροποιώντας το μέλλον ολόκληρων κοινοτήτων.

Ο Φρανσίς Κερέ δηλώνει την αρχιτεκτονική παρουσία του στην Μπουρκίνα Φάσο και στη Γερμανία. «Μέσα από κτίρια που επιδεικνύουν την ομορφιά, τη σεμνότητα, την τόλμη και την επινοητικότητα και με την ακεραιότητα της αρχιτεκτονικής και της ευστροφίας του, ο Κερέ υποστηρίζει επάξια την αποστολή αυτού του βραβείου», εξηγεί η επίσημη δήλωση του βραβείου Pritzker για τον 51ο φετινό νικητή. Ο οποίος διαδέχεται το ζεύγος των Αν Λακατόν και Ζαν-Φιλίπ Βασάλ.

Τόλμη και ρίσκο. «Ελπίζω να αλλάξω το παράδειγμα, να ωθήσω τους ανθρώπους να ονειρεύονται και να τολμήσουν να ρισκάρουν. Το ότι είσαι πλούσιος δεν σημαίνει ότι πρέπει να σπαταλάς την ύλη. Ούτε επειδή είσαι φτωχός δεν πρέπει να προσπαθείς να δημιουργήσεις ποιότητα. Ολοι αξίζουν την ποιότητα, όλοι αξίζουν την πολυτέλεια και όλοι αξίζουν την άνεση. Είμαστε αλληλένδετοι και οι ανησυχίες για το κλίμα, τη δημοκρατία και τη σπανιότητα είναι ανησυχίες για όλους μας», αναφέρει ο Φρανσίς Κερέ στη δήλωσή του μετά την ανακοίνωση της βράβευσής του.

Γεννημένος στο Γκάντο της Μπουρκίνα Φάσο το 1965 και με έδρα του το Βερολίνο ο Κερέ εργάζεται για τη «βελτίωση της ζωής και των εμπειριών αμέτρητων πολιτών σε μια περιοχή του κόσμου που μερικές φορές είναι ξεχασμένη», επισημαίνει η επιτροπή του Pritzker. Ο μεγαλύτερος γιος του αρχηγού του χωριού και ο πρώτος στην κοινότητά του που πήγε σχολείο, είχε μια πρώτη αίσθηση αρχιτεκτονικής στα παιδικά του χρόνια, στη σχολική του τάξη που δεν είχε αερισμό και φως. Αλλά και από τον ελάχιστα φωτεινό αλλά ασφαλή χώρο όπου η γιαγιά του διηγούνταν ιστορίες. Το 1985, ταξίδεψε στο Βερολίνο με υποτροφία επαγγελματικής ξυλουργικής, μαθαίνοντας να φτιάχνει στέγες και έπιπλα την ημέρα, ενώ παρακολουθούσε μαθήματα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης τη νύχτα. Στη συνέχεια, έχοντας κερδίσει υποτροφία για το Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, αποφοίτησε το 2004 με πτυχίο στην αρχιτεκτονική.

Με το χέρι. Και το 2001 έκανε το πρώτο του κτίριο, το Δημοτικό Σχολείο στο Γκάντο. Το οποίο χτίστηκε από τους ντόπιους. Και οι οποίοι κατασκεύασαν κάθε μέρος της εγκατάστασης με το χέρι, με οδηγό τις μορφές των εγχώριων υλικών και τη σύγχρονη μηχανική του επινοητικού αρχιτέκτονα. Εκτός από σχολεία και ιατρικές εγκαταστάσεις, το έργο του Κερέ στην Αφρική περιλαμβάνει, σε εξέλιξη, δύο ιστορικά κτίρια του κοινοβουλίου, την Εθνοσυνέλευση της Μπουρκίνα Φάσο και την Εθνική Συνέλευση του Μπενίν, καθώς και το TStartup Lions Campus στην Κένυα, μια πανεπιστημιούπολη τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών, όπως και το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μπουρκίνα.