Στην πολιτική όλα πληρώνονται

Υπό κανονικές συνθήκες, αν έχει ακόμα νόημα η έκφραση, στις «διεθνείς» σελίδες αυτής της εφημερίδας, όλου του ευρωπαϊκού Τύπου, θα κυριαρχούσαν από καιρό οι προεδρικές εκλογές που θα διεξαχθούν στη Γαλλία στις 10 και 24 Απριλίου. Αλλά «η επιστροφή του τραγικού στην ιστορία», για να χρησιμοποιήσουμε την έκφραση του Εμανουέλ Μακρόν, συνέθλιψε όλα τα υπόλοιπα. Μαζί με τις τόσες άλλες, σαφώς πιο τραγικές επιπτώσεις της, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία έβαλε σε δεύτερη μοίρα την προεκλογική εκστρατεία και στην ίδια τη Γαλλία. Προς μεγάλη δυσφορία των αντιπάλων του γάλλου προέδρου, ο οποίος διεκδικεί δεύτερη θητεία με ένα επιπλέον αβαντάζ: αυτό που οι Αγγλοσάξονες αποκαλούν «rally ’round the flag effect», «το φαινόμενο της συσπείρωσης γύρω από τη σημαία».

Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση του ινστιτούτου Elabe, ο Μακρόν αποσπά στην πρόθεση ψήφου, στον πρώτο προεδρικό γύρο, ποσοστό 33,5% (από 25% μία εβδομάδα νωρίτερα), έναντι 15% υπέρ της ηγέτιδας της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης Μαρίν Λεπέν (-2%), 13% υπέρ του ηγέτη της ριζοσπαστικής Αριστεράς Ζαν-Λικ Μελανσόν (+0,5%), 11% υπέρ του τρις καταδικασμένου για υποκίνηση φυλετικού μίσους Ερίκ Ζεμούρ (-3%) και 10,5% υπέρ της υποψήφιας των Ρεπουμπλικανών, της γαλλικής Δεξιάς, Βαλερί Πεκρές (-1,5%). Οσο για τη «δημοσκόπηση των δημοσκοπήσεων» του Politico, αυτή θέλει τον Μακρόν πρώτο με 30%, τη Λεπέν δεύτερη με 17% και τη μόνη (άνευ σημασίας για τον δεύτερο γύρο) μάχη να δίνεται για την τρίτη θέση, μεταξύ Μελανσόν, Πεκρές και Ζεμούρ (όλοι τους στο 12%-13%). Τι αποδεικνύουν όλα αυτά; Καταρχήν ότι, παρ’ όλο που η φρενήρης διπλωματία του Μακρόν και οι επανειλημμένες συνομιλίες του με τον Βλαντίμιρ Πούτιν απέτυχαν να αποτρέψουν τον πόλεμο, μάλλον πιστώνεται το γεγονός ότι προσπάθησε, παρά χρεώνεται για υπερβολική εμπιστοσύνη στη δύναμη πειθούς του. Δεύτερον, ότι το ευρωπαϊκό όραμα που υπερασπίζεται από πενταετία ο γάλλος πρόεδρος, μία Ευρώπη με πραγματική ισχύ και «στρατηγική αυτονομία», παύει, «χάρη» στη Ρωσία, να αποτελεί φωνή βοώντος εν τη ερήμω. Και τρίτον, ότι στην πολιτική όλα πληρώνονται.

Η γαλλική Ακροδεξιά, Λεπέν και Ζεμούρ, πληρώνουν τον δεδηλωμένο φιλοπουτινισμό τους, εκείνο το «Ο κ. Πούτιν κομίζει το πρόγραμμα που θέλουμε για τη Γαλλία» που είχε πει η πρώτη (καθώς και το δάνειο των 9.000.000 ευρώ που ακόμα αποπληρώνει στους ρώσους πιστωτές της), εκείνο το «Θα ονειρευόμουν έναν Γάλλο Πούτιν», που είχε πει ο δεύτερος – κι ας προσπαθούν τώρα να μαζέψουν τα σπασμένα. Οσο αλύπητα χτυπάει, βέβαια, αυτούς τους δύο ελπίζοντας να αντιστρέψει τη δημοσκοπική της πτώση η Βαλερί Πεκρές, άλλο τόσο αλύπητα χτυπούν στο στρατόπεδο της Αριστεράς τον ακροαριστερό Μελανσόν για τη χρόνια επιείκειά του προς τη Μόσχα ο οικολόγος υποψήφιος Γιανίκ Ζαντό (5% στην πρόθεση ψήφου) και η σοσιαλίστρια υποψήφια Αν Ινταλγκό, η δήμαρχος του Παρισιού (2%) – και εν τούτοις ο Μελανσόν, που θέλει τη Γαλλία εκτός ΝΑΤΟ και είχε στηρίξει τη ρωσική επέμβαση στη Συρία, είναι ο μόνος, πέραν του Μακρόν, που ανεβαίνει στις δημοσκοπήσεις, κάποιοι μάλιστα θεωρούν πως μπορεί να προκριθεί στον δεύτερο εκλογικό γύρο και να απειλήσει τον Μακρόν. Μας επιφυλάσσει άραγε περαιτέρω εκπλήξεις η προεκλογική εκστρατεία; Σύμφωνα με το Elabe, πάντως, ο Μακρόν επικρατεί άνετα στον δεύτερο προεδρικό γύρο και της Λεπέν (61%-39%) και του Ζεμούρ (69,5%-30,5%) και του Μελανσόν (68,5%-31,5%).

Οι επικρίσεις  και η δημόσια συζήτηση

Ο γάλλος πρόεδρος επισημοποίησε την υποψηφιότητά του στις 3 Μαρτίου, μόλις ένα 24ωρο πριν από τη λήξη της σχετικής προθεσμίας, με μία επιστολή ιδιαίτερα χαμηλών τόνων προς τους Γάλλους. Στις πρώτες προεκλογικές διαφημίσεις που ακολούθησαν, προσπάθησε να αποκρούσει προκαταβολικά τις κατηγορίες περί αλαζονείας επισημαίνοντας ότι οι εκλογές «δεν είναι επ’ ουδενί μια τελειωμένη υπόθεση». Οι αντίπαλοί του εξακολουθούν να τον κατηγορούν ότι κρύβεται πίσω από τον προεδρικό μανδύα για να αποφύγει τη δημοκρατική συζήτηση – -ο ίδιος επιμένει ότι θέλει «να εξηγήσω, να προτείνω, να δεχθώ επιθέσεις, να απαντήσω», όμως «ο πρόεδρος πρέπει επίσης να συνεχίσει να κάνει τη δουλειά του».

Για να συνοψίσουμε: αυτή η προεκλογική εκστρατεία είναι πρωτόγνωρη για τη Γαλλία, το πιστοποιούν και τα νέα θέματα που εμφανίζονται στη δημόσια συζήτηση, η στρατιωτική ισχύς, η ενεργειακή κυριαρχία, η θέση της ΕΕ, θέματα για τα οποία αδιαφορούν συνήθως οι ψηφοφόροι. Τον κίνδυνο τον επεσήμανε ο Μπρις Ταντουριέ, επικεφαλής του ινστιτούτου δημοσκοπήσεων Ipsos: «Είναι να εξαφανίσει η ουκρανική κρίση την αναγκαία συζήτηση γύρω από τις μεγάλες εναλλακτικές επιλογές όσον αφορά τη διακυβέρνηση της Γαλλίας την επόμενη πενταετία». Χωρίς αυτήν, μία νίκη του Εμανουέλ Μακρόν «θα ήταν περισσότερο μια ανανέωση παρά μια επανεκλογή, με μια δυνητική μείζονα αδυναμία για τη συνέχεια της θητείας του».