Η μόδα πήρε τ’ όπλο της

Μία φορά και έναν καιρό, πίσω στις αρχές της δεκαετίας του 1980 όταν ο Ψυχρός Πόλεμος μαινόταν μεταξύ ΕΣΣΔ και Δύσης, η τριάδα των σχεδιαστών από την Ιαπωνία (Kenzo, Yamamoto, Kawakubo) κατέπληξε το Παρίσι με την ιδέα τους για τη μόδα εκείνης της περιόδου: τριμμένα, μαύρα, φθαρμένα από τις ταλαιπωρίες (και τον πυρηνικό όλεθρο) ρούχα που η δομή στα πατρόν τους αντανακλούσαν την τριγωνομετρία της ιαπωνικής παραδοσιακής ραπτικής των ρούχων των αγροτών σε συνδυασμό με τις στολές των Σαμουράι αρχόντων του πολέμου. Το ιαπωνικό νέο κύμα της δεκαετίας του 1980, αμφισβήτησε τις στερεοτυπικές συμβάσεις γύρω από την ιδανική ομορφιά προσφέροντας πυκνά επίπεδα αποδομημένης ιστορίας. Οι Ιάπωνες κατακτούσαν τότε τη μόδα της Δύσης με ένα οπτικό και απτικό μήνυμα που παρέπεμπε στο φιλμ «Χιροσίμα αγάπη μου» υφασμένο σε μαύρα υφάσματα. Ή στην αντίθετη όψη τους ως μήνυμα χαράς και αισιοδοξίας με τα πολύχρωμα εμπριμέ υφάσματα του Kenzo Takada με τα οποία κατήγγειλε την ψυχροπολεμική πολιτική και την απειλή του πυρηνικού πολέμου.

Μετά από δεκαετίες τα ψυχροπολεμικά σύννεφα συγκεντρώθηκαν αυτή τη φορά πάνω από τον ουρανό της Ουκρανίας. Και έθεσαν σε συναγερμό τα πλήθη της μόδας που μόλις προσπαθούσε να δείξει ότι οι δύσκολες μέρες (της πανδημίας) ήταν πίσω μας.

ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΜΠΟΥΤΙΚ. Παρ’ όλα αυτά, στα μέτρα πίεσης ως αντίποινα των Δυτικών προς τη ρωσική πολεμική τακτική, η μόδα τοποθέτησε τον δικό της οπλισμό: οι μπουτίκ των ομίλων πολυτελείας ανακοίνωσαν το κλείσιμό τους στη Ρωσία. Αν και ακούγεται μηδαμινή κίνηση αντίδρασης, για την οικονομία της αγοράς η απόφαση αυτή έχει μεγαλύτερη σημασία. Αν αναλογιστούμε ότι οι ρώσοι ολιγάρχες και τα θηλυκά μέλη των οικογενειών τους τα τελευταία είκοσι χρόνια αποτελούν (μαζί με τους πελάτες από την Κίνα και τα Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα) τους κατεξοχήν υποστηρικτές αυτού του είδους μόδας βγαλμένης από παραδοσιακά ιστορικά ονόματα υψηλής ραπτικής και πρετ α πορτέ πολυτέλειας.

Ωστόσο δεν θα είναι η πρώτη φορά που η μόδα έχει κληθεί να διαπραγματευτεί τη σχέση της με το παρόν. Αντιμετώπισε τον κορωνοϊό και περιορίστηκε σε ρούχα για το σπίτι με chic εκδοχές μιας στολής προορισμένης να καταναλωθεί για εμφανίσεις σε συνθήκες παρατεταμένης καραντίνας. Ενώ νωρίτερα παρουσίασε με μια αποστασιοποιημένη, υποκριτική διάθεση την προγενέστερη ενδο-ευρωπαϊκή διαμάχη που προκάλεσε η διάλυση της πρώην Γιουγκοσλαβίας δίνοντας έμφαση στις αρχές του 2000 στο ύφος μιλιτέρ. Και στην προσφυγική κρίση του 2012 η μόδα απάντησε στη νέα ανθρωπιστική κρίση με την αλλαγή της σιλουέτας προς το oversize look, με την κατάργηση του διαχωρισμού σε ανδρικό – γυναικείο σώμα υιοθετώντας τη σιλουέτα της ουδέτερης, άφυλης οντότητας που συγχρονίστηκε άλλωστε και με τα ταυτόχρονα αιτήματα κατάργησης φύλου και ταυτότητας που έφεραν στην πολιτισμική συζήτηση οι ομάδες των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων.

ΕΒΔΟΜΑΔΕΣ ΜΟΔΑΣ. Στο πρόσφατο κεφάλαιο των Cultural wars, ο πόλεμος της Ρωσίας στα εδάφη της Ουκρανίας έδωσε στη μόδα διαφορετικές αφορμές για να προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα. Οι τελευταίες εξελίξεις στο πεδίο των συγκρούσεων προκάλεσε στη μόδα σχεδόν υπαρξιακή κρίση φέρνοντάς τη σε απολογητική θέση. Στο ενδιάμεσο των εβδομάδων μόδας στο Μιλάνο και το Παρίσι ο πόλεμος στην Ουκρανία έφερε τον κόσμο της μόδας αντιμέτωπο με ένα νέο κεφάλαιο Ψυχρού Πολέμου. Μεταξύ παρουσιάσεων των σόου και βόλτας απόλαυσης μεσολάβησε ένας ωφέλιμος χρόνος σκέψης, γι’ αυτό και άρχισαν να κάνουν σχόλια στα social media: για το να τολμάς να προσφέρεις ένα επιπόλαιο, περιττό προϊόν εν μέσω παγκόσμιας κρίσης. Η ιδέα της ομορφιάς ως θεραπευτικού βαλσάμου υποστηρίχθηκε και στο παρελθόν. Γι’ αυτό τους ήταν αυτονόητο να κατέβουν στις πορείες ειρήνης, να φορέσουν ρούχα ή Τ-shirts στα χρώματα της ουκρανικής σημαίας, να προσφέρουν χρήματα και είδη έκτακτης ανάγκης. Να κλείσουν καταστήματα στη Ρωσία αποστερώντας τους καταναλωτές από τα επιθυμητά λογότυπα πάνω σε αντικείμενα του πόθου τους.

Οι γαλλικοί κολοσσοί πολυτελείας LVMH Moët Hennessy Louis Vuitton, Hermès και Chanel δήλωσαν ότι θα κλείσουν προσωρινά τα καταστήματά τους στη Ρωσία καθώς η κρίση στην Ουκρανία συνεχίζει να κλιμακώνεται. Ο όμιλος LVMH, που εκτιμάται ότι διαθέτει περισσότερα από 120 καταστήματα στη Ρωσία, δήλωσε επίσης ότι θα συνεχίσει να πληρώνει μισθούς και επιδόματα στους 3.500 υπαλλήλους της στη χώρα. Στην ίδια οδό παύσης εμπορικών δραστηριοτήτων ακολούθησαν επωνυμίες όπως Ikea, Η&Μ Group και Nike.

Ο ΟΙΚΟΣ BALENCIAGA. Η δύναμη του ατόμου ήταν εμφανής στην απόφαση του γεωργιανής καταγωγής σχεδιαστή του οίκου Balenciaga Ντέμνα Γκβασάλια να αντιμετωπίσει τα τραυματικά του βιώματα από τον εκτοπισμό της οικογένειας του όταν οι Ρώσοι εισέβαλαν στη Γεωργία. Και στις σημειώσεις του επισήμανε ότι παραλίγο να ακυρώσει το σόου του Balenciaga, μέχρι που «συνειδητοποίησα ότι η ακύρωση αυτής της παρουσίασης θα σήμαινε υποχώρηση».

Η ανατριχιαστική απεικόνιση των προσφύγων πίσω από ένα γυαλί επιβεβαίωσε τη θέση του Ντέμνα ως του πιο σημαντικού εικονογράφου – σχολιαστή της επικαιρότητας που διαθέτει σήμερα η μόδα. Και του πιο ατρόμητου, αφού δεν διαπραγματεύτηκε μια αλλαγή γραμμής της σιλουέτας. Λίγο – πολύ έδειξε την ίδια παρέλαση oversize ρούχων που κάνει τις τελευταίες σεζόν. Το θέμα του Ντέμνα δεν είναι η σιλουέτα, είναι η ανθρώπινη κατάσταση. Σε κλίμακα επικής, ποπ κουλτούρας, δίνει το σύνθημα στη μόδα να διαπραγματευτεί τη γενικευμένη υποκρισία της με ορισμένες εκλάμψεις σοβαρότητας.