Το πάθος των Ουκρανών για ένα καλύτερο μέλλον

Την περασμένη εβδομάδα, ο Σον Πεν, από τα πεδία των μαχών στην Ουκρανία, μ’ ένα tweet παρότρυνε όλον τον κόσμο να δει αυτό το ντοκιμαντέρ ώστε να πάρει μια γερή γεύση για το πώς ξεκίνησε το 2013 η κρίση στη χώρα που τώρα κορυφώθηκε με τη ρωσική εισβολή. Αυτές τις ημέρες, το Netflix, αφού ανακοίνωσε πως διακόπτει την παραγωγή ρωσικών προγραμμάτων αλλά και την εκπομπή περιεχομένου στην πατρίδα του Βλαντίμιρ Πούτιν, μεταδίδει πλέον δωρεάν μέσα από το κανάλι του στo YouTube το φιλμ ώστε οι συνδρομητές του και όχι μόνο να σχηματίσουν μια καλύτερη εικόνα για τα αίτια του πολέμου στην Ουκρανία. Γιατί το βραβευμένο ντοκιμαντέρ «Χειμώνας στις φλόγες: Η μάχη της Ουκρανίας για την ελευθερία» του Εβγκένι Αφινέφσκι, αν κι έρχεται από το 2015, είναι πιο επίκαιρο από ποτέ.

Το υποψήφιο για Οσκαρ φιλμ επικεντρώνεται στις διαμαρτυρίες που έγιναν στην Ουκρανία όταν ο πρώην πρόεδρος της χώρας Βίκτορ Γιανουκόβιτς αποφάσισε να γυρίσει την πλάτη στην Ευρωπαϊκή Ενωση – αν και προεκλογικά είχε υποσχεθεί ένα πιο δυτικότροπο μέλλον για τη χώρα – και συνέσφιξε τις σχέσεις με τη Ρωσία. Η κίνηση αυτή έφερε ταραχώδεις διαδηλώσεις στο Κίεβο, με αποτέλεσμα ο Γιανουκόβιτς τελικώς να παραιτηθεί. Το ντοκιμαντέρ αποτελεί μια ρεαλιστική καταγραφή των κινητοποιήσεων στην Πλατεία Ανεξαρτησίας της ουκρανικής πρωτεύουσας, γνωστής ως Μαϊντάν, με βασικό αίτημα την επανεκκίνηση των διαδικασιών ένταξης της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Είναι μια σαφής εξιστόρηση των στιγμών των 93 αυτών ημερών, από τον Νοέμβριο του 2013 έως τον Φεβρουάριο του 2014, που βάφτηκαν με αίμα, λόγω της καταστολής των διαδηλώσεων από τις αστυνομικές δυνάμεις.

Διαδηλωτές ξυλοκοπούνται χωρίς λόγο, μερικές φορές μέχρι θανάτου, από ομάδες των ειδικών σωμάτων της Μπερκούτ. Τους πετούν τούβλα, τους ραίνουν με δακρυγόνα, τους χτυπούν με πλαστικές σφαίρες κι όταν κι αυτές δεν έχουν αποτέλεσμα το γυρίζουν στις αληθινές. Εργαζόμενοι στον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό ή άνθρωποι που μεταφέρουν απλώς τρόφιμα, φάρμακα ή ζεστά ρούχα στους διαδηλωτές δεν γλίτωσαν από τη μανία της βίας της εξουσίας. Ολο αυτό το ζοφερό σκηνικό που στήθηκε σε περίοδο – κατά τα άλλα – ειρήνης για την Ουκρανία υπενθυμίζει πως η δημοκρατία στα κράτη της πρώην Σοβιετικής Ενωσης ακροβατεί πάντα σ’ ένα σκοινί μεταξύ ολοκληρωτισμού και ανεξαρτησίας. Η διαρκής αιώρηση μεταξύ Ανατολής και Δύσης έφερε τα άρματα μάχης του Βλαντίμιρ Πούτιν στην πόρτα του Κιέβου για να κόψει οποιαδήποτε προοπτική δημοκρατικής επιλογής της τύχης του ουκρανικού λαού.

Μέσα από τις συνεντεύξεις διαδηλωτών αλλά και απλών πολιτών διαφαίνεται το πάθος των Ουκρανών για ένα καλύτερο μέλλον, ως κομματιού του δυτικού κόσμου. Μιλούν για τη χώρα τους, συγκινούνται, απογοητεύονται, πεισμώνουν. Χριστιανοί, μουσουλμάνοι και βουδιστές που προέρχονται από διαφορετικές περιοχές της Ουκρανίας ενώνονται μπροστά στον κοινό σκοπό, δέχονται χτυπήματα και ως απάντηση ανοίγουν τις εκκλησίες και τα μοναστήρια μετατρέποντάς τα σε νοσοκομεία για τους τραυματίες. Πρώην στρατιωτικοί χτίζουν αυτοσχέδια οδοφράγματα, ενώ γιατροί και νοσοκόμες περιθάλπουν όσους πέφτουν στη μάχη της ελευθερίας. Οταν το αρχηγείο της επανάστασης εν καιρώ ειρήνης παραδίδεται στη φωτιά από την Μπερκούτ, οι κραυγές όσων εγκλωβίζονται εκεί αλλά κι όσων προσπαθούν να τους σώσουν συγκλονίζουν τον θεατή. Παράλληλα, δικαιολογούν την αυτοθυσία και τη γενναιότητα που δείχνουν σήμερα οι Ουκρανοί, προτάσσοντας τις πενιχρές αμυντικές τους δυνάμεις απέναντι στα ρωσικά πολυβόλα. Ολη αυτή η φιλοσοφία συμπυκνώνεται και στην τελευταία φράση του Αφινέφκσι, στον επίλογο του ντοκιμαντέρ: «Από τη στιγμή που οι άνθρωποι έχουν γευτεί την ελευθερία, είναι δύσκολο να πεισθούν να ξαναγυρίσουν στην τυραννία».