Τι πρέπει να απαιτήσουν οι νέοι αγρότες

Δεκάδες χρόνια τώρα κάθε Φλεβάρη, πραγματοποιούνται οι κινητοποιήσεις των αγροτών καθοδηγούμενες από τα «μπλόκα», δηλαδή ιδιότυπες συλλογικότητες υπό μια συντονιστική επιτροπή. Η ΓΕΣΑΣΕ, το θεσμικό όργανο των αγροτών, έχει αδρανοποιηθεί και αυτό δημιουργεί ένα θεσμικό κενό, μια οδυνηρή απουσία από τα κέντρα λήψης των αποφάσεων.

Ο αγώνας αυτός λειτουργεί αποσπασματικά, στη διεκδίκηση «κάποιας επιταγής» για την κάλυψη μέρους του τεράστιου κόστους παραγωγής, η οποία θα αποδομηθεί μέχρι τον επόμενο Φλεβάρη. Οι αγρότες δυστυχώς κουβαλούν νερό στον πίθο των Δαναΐδων. Η διαχρονική παρακμή της αγροτικής οικονομίας έχει ξεπεράσει κάθε όριο από τη δεκαετία του ’90 και εντεύθεν, αφού οι αποδόσεις των αγροτικών εκμεταλλεύσεων κυμαίνονται στο 15% των αντίστοιχων της Ολλανδίας και του Ισραήλ, η παραγωγή αγροτικών προϊόντων εγγίζει τα 11 δισ. τον χρόνο (η Ολλανδία 120 δισ.), οι ετήσιες εισαγωγές αγροτικών προϊόντων αγγίζουν τα 5 δισ. ετησίως, όταν μέχρι το 1984 ήμαστε πλεονασματική χώρα.

Η αγροτική ανάπτυξη έχει αφεθεί από όλες τις κυβερνήσεις στον αυτόματο πιλότο των επιδοτήσεων, χωρίς όραμα, σχέδιο και προοπτική. Ενδεικτικά έχουν εισρεύσει στη χώρα επιδοτήσεις περίπου 400 δισ., οι οποίες ενίσχυσαν την κατανάλωση και όχι την παραγωγή, η απώλεια αγροτικού εισοδήματος αγγίζει τα 500 δισ. ευρώ, ενώ οι γεωργικές υποδομές έχουν ήδη απαξιωθεί.

Παρ’ όλα αυτά, κυβέρνηση, κόμματα και αγροτοσυνδικαλιστές εξακολουθούν να σκέφτονται και να δρουν κατά τον ίδιο καταστροφικό τρόπο. Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων είναι το πλέον υδροκέφαλο υπουργείο που διαχειρίζεται δισ. ευρώ για την ανάπτυξη της αγροτικής οικονομίας χωρίς διαφάνεια και συμμετοχή εκπροσώπων των αγροτών και άλλων κοινωνικών φορέων.

Επίσης με τον ίδιο τρόπο αντιμετωπίζει, σε συνεργασία με τα ολιγοπώλια και τις μεγάλες εμπορικές επιχειρήσεις, τις τιμές των αγροτικών εφοδίων που είναι από τις υψηλότερες στις χώρες της ΕΕ. Οι επιπτώσεις της κακής λειτουργίας του ΥΠΑΑΤ αποτυπώνονται καθαρά στα αποτελέσματα της αξιολόγησης των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ 2007-2013), αφού από τα 4,1 δισ. ελάχιστα απορροφήθηκαν, και αυτά με πενιχρά αποτελέσματα στην ανάπτυξη της δημιουργικότητας και του εισοδήματος.

Ολα αυτά συμβαίνουν στην εποχή κατά την οποία η Ολλανδία, στηριγμένη στο τρίπτυχο «έρευνα, εκπαίδευση, παραγωγή», πραγματοποιεί θαύματα στην παραγωγή τροφίμων, ενώ εμείς ομφαλοσκοπούμε χωρίς ένα σύγχρονο σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας.

Η κυβέρνηση και τα κόμματα δίνουν προτεραιότητα στην εμπορική διαδικασία τροφοδότησης της αγοράς και όχι στην αξιοποίηση των συγκριτικών μας πλεονεκτημάτων και του εξαίρετου ανθρώπινου δυναμικού, αδιαφορώντας για την καταστροφή που συμβαίνει στη χώρα. Ελπίδα πλέον αποτελούν οι νέοι αγρότες, οι οποίοι πρέπει α) να δημιουργήσουν δημοκρατικούς συλλόγους και μια νέα ΓΕΣΑΣΕ, β) να συγκροτήσουν σύγχρονες ομάδες παραγωγών, γ) να απαιτήσουν τη ριζική ψηφιακή αναδιάρθρωση του ΥΠΑΑΤ, ώστε να υπηρετεί στοχευμένα την περιφερειακή ανάπτυξη και την αναβάθμιση της υπαίθρου και δ) να απαιτήσουν τη λειτουργία μιας σύγχρονης αναπτυξιακής τράπεζας, ώστε να στηρίξουν την παραγωγή ανταγωνιστικών προϊόντων, την καινοτομία και την εξωστρέφεια.

Μια τέτοια πολιτική μπορεί να αποτελέσει το σάλπισμα για την επιστροφή των απόδημων νέων μας, γιατί θα έχουν τα οικονομικά εργαλεία που έλειπαν όταν εγκατέλειπαν τη χώρα. Θεωρούμε βάσιμα ότι ο πρωτογενής τομέας, ο οποίος έχει διαχρονικά αποδείξει τον δυναμισμό του σε περιόδους κρίσεων, μπορεί να συμβάλει και στην αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος, πριν να είναι αργά.

O Πάρις Μουτσινάς είναι γεωπόνος και πρώην βουλευτής