NON PAPER

Η μόδα του αντιδυτικισμού

Η αλήθεια είναι πως προβληματίστηκα αν, στον τίτλο αυτού του κειμένου, θα έβαζα τη λέξη «μόδα» ή «σύνδρομο» για να αναφερθώ στον αντιδυτικισμό που, όπως η ομίχλη στον στίχο του Βύρωνα Λεοντάρη, «μπαίνει από παντού στο σπίτι» τις τελευταίες μέρες (στην προκειμένη περίπτωση, όταν λέω «σπίτι» εννοώ τον δημόσιο λόγο, όπως κι αν αυτός αναπτύσσεται). Κατέληξα στη «μόδα». Μια μόδα που έζησα στο ξεκίνημα και στην κορύφωσή της και καταστάλαξε, πλέον, σε θλιβερό σύνδρομο.

Είμαι «παιδί» της Μεταπολίτευσης. Υπό την έννοια ότι αυτό το ορόσημο στη σύγχρονη Ιστορία μας με βρήκε στις αρχές της εφηβείας. Με τη χούντα ακόμη ως αποκρουστική «μπαλάντα της χθεσινής μέρας», ζούσαμε την ελευθερία έκφρασης όχι μόνο ως δικαίωμα αλλά και ως καθήκον. Επρεπε να κατέβουμε σε πορείες και διαδηλώσεις, ανεξαρτήτως για ποιον λόγο γίνονταν. Φτάνει να μας έδιναν την ευκαιρία να φωνάξουμε τα γνωστά συνθήματα, είτε «κολλούσαν» είτε δεν «κολλούσαν» στον λόγο της διαμαρτυρίας. Συνθήματα που υπαγόρευαν η αφελής πεποίθηση (πού να ξέραμε τότε) ότι οι ΗΠΑ ευθύνονταν αποκλειστικά για όσα είχε περάσει η χώρα τα προηγούμενα εφτά χρόνια αλλά και ένα είδος κομματικής χειραγώγησης που ήθελε να εξοφλήσει λογαριασμούς του Εμφυλίου, «έτρεχε» στους δρόμους και σε τραβούσε από το μανίκι, ακόμα και αν δεν ανήκες στο κόμμα.

Ξελαρυγγιαζόμασταν λοιπόν στα «Εξω τώρα οι Αμερικάνοι», «Αμερικάνοι, φονιάδες των λαών», «Εξω οι βάσεις του θανάτου», λίγο αργότερα ήρθε και το «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο». Ε, όταν παίχθηκε πια και ο «Θίασος» του Αγγελόπουλου, στα νεανικά πάρτι (αμέσως μετά το «Κόπα Καμπάνα» του Μπάρι Μάνιλοου που το προτιμούσαμε επειδή είχε μέσα τη λέξη «Αβάνα» και όταν κουνούσαμε τους γοφούς μας στο «…the hottest spot north of Havana» νομίζαμε ότι, τουλάχιστον, πίναμε ρούμι μαζί με τον Τσε) χορεύαμε, για να μην πω ψιλοχαμουρευόμασταν, στην Αθήνα της δεκαετίας του 1970 λέμε τώρα, στον ρυθμό του «…το πουλί του Σκόμπι είναι κόμποι κόμποι / κι αν λυθούν οι κόμποι / τι θα κάνεις Σκόμπι / με την άδικη πολιτική». Και μετά, μεγάλο ξεφάντωμα και κέφι μέχρι πρωίας στη «Λήδρα» με αντάρτικα και Πάνο Τζαβέλλα. Οπου έχω κάνει, παρακαλώ, και ρεβεγιόν Πρωτοχρονιάς και πάρτι για αρραβώνα φίλης.

Γιατί το περιγράφω αυτό ως μόδα; Διότι είχε όλα τα χαρακτηριστικά της. Ηταν αυτό που έκαναν οι περισσότεροι άρα έπρεπε να το κάνουμε κι εμείς. Οποιος δεν το έκανε ήταν «εκτός», οι υπόλοιποι τον κοιτούσαμε με δυσπιστία και του κολλούσαμε τον τίτλο «φλωρούμπα». Και επιπλέον, ήταν ένα συστατικό της συγκολλητικής ουσίας της γενιάς μας, αυτής που μας έδινε ταυτότητα. Μας έκανε «μοντέρνους», σύγχρονους. Με όλες αυτές τις παραμέτρους, η πεποίθηση ότι αυτό ήταν το «σωστό», ερχόταν μαλακά αλλά αναπόφευκτα.

Από τη «Λήδρα» στη Λυρική

Από τότε έχουν μεσολαβήσει πάνω από 40 χρόνια, ένα ΠΑΣΟΚ, μια συγκυβέρνηση Δεξιάς και Αριστεράς, η ολική κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού, μια αλλαγή νομίσματος, μια διοργάνωση Ολυμπιακών, μια πτώχευση, ουσιαστικά, της χώρας, τρία Μνημόνια, μια Πρώτη Φορά Αριστερά, μια πανδημία, εκατοντάδες μέρες λοκντάουν και κάποια ακόμη που δεν θυμάμαι. Κι εμείς, οι έφηβοι της δεκαετίας του 1970, γίναμε οι παρωχημένοι boomers. Αυτό που δεν φαίνεται να άλλαξε, που αναδιπλώνεται και όποτε βρει ρωγμή «να το, πετιέται» ώστε να αναπνεύσει και να αναζωογονηθεί είναι ο αντιδυτικισμός. Που διανύει σε χρόνο μηδέν την απόσταση από τη «Λήδρα» της Πλάκας στη Λυρική Σκηνή και τη Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου της Αθήνας. Που προσπαθεί, εν ονόματι της αναγκαιότητας ύπαρξης μιας «κακιάς Δύσης», να απαγορεύσει τη συμπαράσταση στους Ουκρανούς που υφίστανται τον ωμό επεκτατισμό του Πούτιν.

Οι «ιδεολογίες» όμως αποσυντίθενται όταν γραφικοποιούνται. Και η καταφυγή στον αντιδυτικισμό μοιάζει σήμερα σαν να προσπαθείς να φαίνεσαι μοντέρνος φορώντας μπάγκι τζινς και φαντεζί πουκάμισα που, πλέον, δεν κουμπώνουν. Μας πήρε πάνω από 40 χρόνια αλλά το καταφέραμε.