Mια πολύπλευρη Powerfrau στο τιμόνι της Ευρώπης

Δύο πλάνα δείχνουν πώς είναι για μια γυναίκα να βρίσκεται στην κορυφή του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Στο ένα, που στο μισό κυριαρχεί η σημαία της ΕΕ, η πρόεδρος της Κομισιόν λέει στο Euronews με σταθερή και ήρεμη φωνή ότι η Ουκρανία «πράγματι εν καιρώ θα ανήκει σε εμάς. Είναι μια από εμάς. Και θέλουμε να ενταχθεί». Δηλώνει, δηλαδή, ευθέως αυτό που τόσο ενοχλεί τον ρώσο πρόεδρο, λίγες ώρες αφότου ο δεύτερος έχει έμμεσα απειλήσει τη Δύση με πυρηνικά: πως οι Ευρωπαίοι συμμερίζονται την επιθυμία των Ουκρανών να γίνουν μια δυτική χώρα. Στο άλλο, από τον Απρίλιο του 2021, οι οικοδεσπότες της στο προεδρικό παλάτι της Αγκυρας την αφήνουν όρθια, να μουρμουρίζει «εεεμ» αμήχανη, δίπλα στις δύο χρυσοποίκιλτες καρέκλες που προορίζονται για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον Σαρλ Μισέλ. Παρά το ισότιμο με του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αξίωμά της, κάθεται σε έναν καναπέ στην άκρη, με κάποιον ιεραρχικά κατώτερό της βάσει πρωτοκόλλου.

Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΣΤΙΣ ΦΕΜΙΝΙΣΤΡΙΕΣ. Οι δύο εικόνες μοιάζουν να αλληλοακυρώνονται. Στη μια η πρώτη γυναίκα στο τιμόνι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ενσαρκώνει μια δυναμική Ευρώπη. Στην άλλη εμφανίζεται να δυσκολεύεται να υπερασπιστεί τις θεμελιώδεις ευρωπαϊκές αξίες υφιστάμενη την περιφρόνηση των τούρκων θιασωτών των αιώνων πατριαρχίας – παρότι έχει σπάσει το πιο ψηλό σημείο της γυάλινης οροφής, κι η Κριστίν Λαγκάρντ την έχει χαρακτηρίσει «μια πολύπλευρη Powerfrau». Κι όμως, αυτή ακριβώς η αντίφαση είναι η προσφορά της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στις φεμινίστριες και τους φεμινιστές.

Πολύ πριν βιώσει διαφορετικά απ’ τους άνδρες προκατόχους της το σημερινό της πόστο είχε θελήσει, ως υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων στο Βερολίνο, να νομοθετήσει την ποσόστωση στα διοικητικά συμβούλια των γερμανικών εταιρειών προκειμένου να λύσει το πρόβλημα που έβλεπε στην κοινωνία της Γερμανίας: τη διάχυτη πεποίθηση ότι είναι αδύνατο να συνδυαστούν καριέρα και οικογένεια. Το ίδιο της το κόμμα – το συντηρητικό, και φυσικά ανδροκρατούμενο, CDU – την απομόνωσε. Στο τέλος, βέβαια, η μακροβιότερη υπουργός της Μέρκελ νίκησε, η Μπούντεσταγκ υπερψήφισε το νομοσχέδιο της. Οπως κατόρθωσε να κερδίσει και την έγκριση των ευρωπαίων ηγετών για τo Ταμείο Ανάκαμψης μόλις δύο μήνες μετά την παρουσίαση του σχεδίου για τη δημιουργία του. Ή όπως κατάφερε να πιέσει τα κράτη – μέλη να δεσμευτούν ότι η Ευρώπη θα γίνει η πρώτη κλιματικά ουδέτερη ήπειρος μέχρι το 2050.

ΕΜΠΟΔΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΥΧΙΕΣ. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν με την παρουσία, τη συμπεριφορά και τις πολιτικές μάχες που έχει επιλέξει να δώσει, υπογραμμίζει πόσα μπορούν να πετύχουν οι γυναίκες. Ταυτόχρονα, όμως, αναδεικνύει πόσα εμπόδια συνεχίζουν να ορθώνονται μπροστά τους – αφού, αν και είναι επικεφαλής ενός Σώματος Επιτρόπων με μεγάλο αριθμό γυναικών, ηγείται μιας Ενωσης που απέχει ακόμη 60 χρόνια από την επίτευξη της πλήρους ισότητας μεταξύ των φύλων. Αυτή η υπενθύμιση, της συνύπαρξης της προόδου με την οπισθοδρόμηση μέσα στον πυρήνα των πιο φιλελεύθερων χωρών του πλανήτη, είναι χρήσιμη. Γιατί μόνο όταν βλέπεις τη σκοτεινή πλευρά του συλλογικού σου εαυτού έχεις πιθανότητες να τη φωτίσεις τελικά.