Οι κυρώσεις και η αλήθεια

Οταν ανακοίνωνε τα μέτρα κατά της Ρωσίας, ο αμερικανός πρόεδρος Μπάιντεν το επανέλαβε πολλές φορές: τα αποτελέσματά τους θα είναι μεσομακροπρόθεσμα. Οχι άμεσα. Δεν συνιστούν «απάντηση» στους πυραύλους. Είπε, επίσης, ότι οι καρδιές των ελεύθερων ανθρώπων θα αποδειχθούν τελικά πιο δυνατές από τους πυραύλους και τα τανκς του Πούτιν. Οι όντως συγκλονιστικές ουκρανικές καρδιές να νικήσουν τη βαρβαρική κτηνώδη ρωσική πολεμική μηχανή; Ισως. Σε έναν άλλο κόσμο. Λίγο μετά, με τις επιθέσεις να κλιμακώνονται διαρκώς, ο πρόεδρος Ζελένσκι απαντούσε με δικό του διάγγελμα: «Η Δύση μάς άφησε μόνους». Ποιος είχε δίκιο; Μα ο Ζελένσκι, που πολεμούσε με τον λαό του σαν λιοντάρι. Λίγο μετά η Μόσχα απειλούσε τη Φινλανδία και τη Σουηδία. Κάπου εκεί η Δύση άρχισε επιτέλους να ξυπνά από τον λήθαργο. Να σοβαρεύει τα μέτρα και να στέλνει κάποια όπλα. Ομως, τώρα, πώς θα φτάσουν;

Η ιστορία είναι γεμάτη από κυρώσεις σε αιμοσταγείς δικτάτορες. Τα αποτελέσματά τους είναι γενικά μικρής σημασίας, ενώ συχνά οδηγούν στην ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από τις ελπίδες εκείνων που τις σχεδίασαν. Και οι οποίοι ενίοτε τις εγκαταλείπουν στα μισά του δρόμου. Οι κυρώσεις που επέβαλαν οι σύμμαχοι της Αντάντ στη Γερμανία μετά την ήττα της στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν σκληρότατες, όπως και ο ίδιος εκείνος ο πόλεμος. Μέσα σε λίγα χρόνια οι κυρώσεις είχαν βοηθήσει τον, ασήμαντο πριν, Χίτλερ να πάρει την εξουσία. Και όταν την πήρε, έγραψε στα παλιά του τα παπούτσια και τους συμμάχους και τις κυρώσεις τους. Και τους το είπε κατάμουτρα: σηκώθηκε και έφυγε από την Κοινωνία των Εθνών γιατί δεν συμφώνησε στα ζητήματα στρατιωτικού επανεξοπλισμού. Δεν είχε δικαίωμα να το κάνει. Το απαγόρευαν οι κυρώσεις. Ομως το έκανε. Και ουδείς μίλησε ούτε στιγμή γι’ αυτό, αν και πήρε καιρό μέχρι η Γερμανία να αρχίσει να ξαναγίνεται ισχυρή. Οι κυρώσεις ίσχυαν, αλλά μόνο στα χαρτιά και στα λόγια.

Επίσης, τέτοιου είδους κυρώσεις έχουν ακόμα ένα πρόβλημα: οι ίδιες οι χώρες με το ένα χέρι τις επιβάλλουν και με το άλλο, την ίδια στιγμή, τις υπονομεύουν. Πρώτον, παράγουν αμέσως παράλληλες μαύρες αγορές. Και επιστρέφουν το πρόβλημα. Είτε εσωτερικά, όπως στην αμερικανική ποταπαγόρευση, είτε διεθνώς: στο παρελθόν υπήρξαν πολλές περιπτώσεις κυρώσεων, ιδίως σε ανεφοδιασμούς καυσίμων και όπλων, που όταν ανακοινώθηκαν ακούγονταν πολύ πιο βαριές από τις σημερινές κατά της Ρωσίας. Και βέβαια στη μεταφορά κεφαλαίων. Πολύ συχνά, το αποτέλεσμα ήταν ότι μια παράλληλη παράνομη αγορά αναπτυσσόταν αμέσως. Ενίοτε με κεφάλαια και ανθρώπους από τις χώρες που είχαν επιβάλει μέτρα. Παντοειδή κοντραμπάντα έφτιαξαν περιουσίες και διαμόρφωσαν νέα δεδομένα που πριν ουδείς τα προέβλεπε. Τα λεφτά ίσως δυσκολευτούν, αλλά θα βρουν δρόμο να φτάσουν. Πάντα βρίσκουν.

Νομοτελειακά, οι κυρώσεις θα έχουν και δύο επιπλέον επιπτώσεις: πρώτον, αν και δεν θα κάμψουν τον Πούτιν, θα βλάψουν τις χώρες που τις εφαρμόζουν. Αυτό θα ενισχύσει και όσα μόλις αναφέρθηκαν. Ομως, το χειρότερο είναι άλλο: ότι θα συμβάλουν αποφασιστικά στην εμβάθυνση των δεσμών των απολυταρχιών μεταξύ τους. Αν ο Πούτιν πονέσει πραγματικά, θα χρειαστεί κάπου να καταφύγει. Και η Κίνα, όπως επίσης και το Ιράν, έχουν να του δανείσουν ατελείωτα αποθέματα δολαρίου, αν πράγματι τα χρειαστεί. Ετσι, η Δύση διακινδυνεύει να κατασκευάσει μόνη της ένα τέρας. Μια ενεργή συμμαχία των πιο ισχυρών δικτατόρων εχθρών της. Εναν ακόμα Φρανκενστάιν. Αυτό μπορεί να γεννήσουν οι κυρώσεις. Και να σκληρύνουν τη ρωσική κατοχή. Οχι να αποθαρρύνουν τον αιμοσταγή Πούτιν ή να τον διώξουν τελικά από την Ουκρανία, όπου, έτσι κι αλλιώς, ήδη έστησε το δικό του εργαστήριο του Φρανκενστάιν, αδίστακτα δολοφονώντας ανθρώπους και εξοντώνοντας κράτη, θέλοντας με τα κομμάτια τους να ζωντανέψει το πτώμα μιας νεκρής αυτοκρατορίας.