Το «φάντασμα» του Ντονέτσκ

Δευτέρα 25 Σεπτεμβρίου 2006: Πίσω από τα γυαλιά πρεσβυωπίας της η ηλικιωμένη υπάλληλος έμοιαζε σαν να είχε βάλει κάποιο στοίχημα με τον εαυτό της. Λες και βάλθηκε να μην επιτρέψει ούτε μια έκφραση στο πρόσωπό της πριν πείσει – με νοήματα – το άτακτο πλήθος να εναρμονιστεί με τους κανόνες της: Να στοιχηθούν σε μια σειρά που θα καταλήγει μπροστά από τα βασίλειό της που δεν ήταν παρά ένα ταλαιπωρημένο τραπέζι και μια ξύλινη «σχολική» καρέκλα. Να έχουν όλοι το διαβατήριό τους στα χέρια. Και βέβαια να περιμένουν υπομονετικά για τη στρογγυλή «βίζα» που θα τους επιτρέψει να δουν πίσω από τους υγρούς και λερωμένους τοίχους ενός αεροδρομίου που έμοιαζε σαν να το είχε ξεχάσει ο χρόνος. Να βάλεις Ελληνες σε σειρά; Χαράς στο κουράγιο της.

Μεταξύ μας – αν και πέρασε από τότε… μια αιωνιότητα – σίγουρα άξιζε τον κόπο η αναμονή στην «ουρά». Διότι μερικά χιλιόμετρα παραπέρα απλώνονταν μια υπέροχη πόλη, κανονικό αξιοθέατο που ουδεμία σχέση είχε με τη φτωχή και ταλαιπωρημένη εικόνα της τότε ανατολικής Ουκρανίας. Η ίδια που πλέον μοιάζει με την κουβέρτα που οι υπερδυνάμεις ρίχνουν πάνω της με μανία τα ζάρια βγάζοντας πολεμικές κραυγές και τρομοκρατώντας ολόκληρο τον πλανήτη. Αυτή που αναγνώρισε η Ρωσία την περασμένη Δευτέρα ως ανεξάρτητο κρατίδιο διατάζοντας στρατιωτικές δυνάμεις να μεταβούν γύρω της προκειμένου να διασφαλιστεί η ακεραιότητά της. Το όμορφο Ντονέτσκ που αν είχατε την ευκαιρία τότε, να ρωτήσετε κάποιον που πραγματικά γνωρίζει την ιστορία της «πόλης των ανθρακωρύχων» θα σας έλεγε πως δεν ανήκει ούτε στην Ανατολή, ούτε στη Δύση. Πως είναι ιδιοκτησία του… ενός! Του «βασιλιά του Ντονμπάς» Ρινάτ Αχμέτοφ. Αντε και κατ’ επέκταση της Σαχτάρ που τον 21ο αιώνα αποτελεί τη σημαντικότερη ποδοσφαιρική δύναμη ολόκληρης της άλλοτε Σοβιετικής Ενωσης.

Ολα δικά του

«Πού θα μείνει η αποστολή;» ρωτούσαν οι ρεπόρτερ που συνόδευαν τον Ολυμπιακό σε εκείνο το ταξίδι του 2006, θέλοντας να προσανατολιστούν. «Σε ένα φοβερό ξενοδοχείο στο κέντρο της πόλης, που ανήκει στον κ. Αχμέτοφ» ενημερώθηκαν. Αργότερα θα συνειδητοποιήσουν πως και το δεύτερο καλύτερο ξενοδοχείο, εκείνο που θα έστηναν εκείνοι το στρατόπεδό τους ήταν «φυσικά του κ. Αχμέτοφ». Οπως του ανήκαν τα καλύτερα εστιατόρια. Το καζίνο. Η τράπεζα. Τα ανθρακωρυχεία. Τα ταξί. Οπως του ανήκε φυσικά – από το μακρινό 1996 – και η Σαχτάρ, η ομάδα που οι Ερυθρόλευκοι θα αντιμετώπιζαν δύο βράδια αργότερα για τη δεύτερη αγωνιστική της φάσης των ομίλων του Champions League, στο τοπικό «Ολιμπίσκι». Εκείνη που τρία χρόνια αργότερα θα κατακτούσε ως και το Κύπελλο UEFA (2009).

Σαν… Βίτο Κορλεόνε

«Είναι ωραίο το γήπεδό μας, αλλά πού να δείτε αυτό που ετοιμάζει ο κ. Αχμέτοφ στο πάρκο Λένιν Κομσομόλ» έλεγε την επόμενη ημέρα όλο καμάρι η υπεύθυνος επικοινωνίας του κλαμπ καταλαβαίνοντας πως αρκετοί έχουν μείνει με το στόμα ανοιχτό βλέποντας κάτω από το – παλιό γήπεδο – να κρύβεται ένα άλλο, «κλειστό», για την ανάγκη των προπονήσεων τον χειμώνα. Ηταν η εποχή που μόλις είχαν ξεκινήσει οι διεργασίες για την «Ντονμπάς Αρένα». Που φυσικά την έφτιαξε και αυτή «ο κ. Αχμέτοφ». Ο δισεκατομμυριούχος τάταρος ολιγάρχης ήταν μόλις 40 ετών το 2006, αλλά η ζωή του ήδη θα μπορούσε να είχε συναντήσει το άσπρο πανί του σινεμά δια χειρός Φράνσις Φορντ Κόπολα, Μπράιαν Ντε Πάλμα, Μάρτιν Σκορσέζε – κάτι σαν… Δον Βίτο Κορλεόνε. Και που φυσικά από τότε μέχρι σήμερα θα μπορούσε το «υλικό» της εύκολα να έχει προκαλέσει τον δικό του… «Νονό Νο 2», «Νο3» κ.λπ. Μην πάτε μακριά: Τέσσερις μήνες πριν, Νοέμβριο του 2021, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι σε συνέντευξη Τύπου αποκάλυψε τεχνηέντως πως οι μυστικές υπηρεσίες της χώρας έχουν πληροφορίες για πιθανή απόπειρα πραξικοπήματος στη χώρα με συμμετοχή Ρώσων και του… Αχμέτοφ! «Συνωμότες προσπάθησαν να τον εμπλέξουν» ήταν τα λόγια που μαεστρικά τον τοποθετούσαν στο κάδρο.

Μα ποιος είναι τέλος πάντων

Δεν ήταν η πρώτη φορά που ο ιδιοκτήτης της Σαχτάρ βρίσκονταν στην καρδιά μιας τέτοιας συζήτησης. Από το 1996 όταν σε ηλικία 30 ετών εμφανίστηκε σαν ουρανοκατέβατος στη λίστα με τους ολιγάρχες της Ανατολικής Ευρώπης πάντα οι κουβέντες γύρω του, για τον «πολιτικό» ρόλο του αλλά και για τον πραγματικό βίο του προκαλούσαν περισσότερες απορίες από απαντήσεις. «Πήρα ό,τι καλύτερο από τους έξυπνους ανθρώπους με τους οποίους έτυχε να συναντηθώ. Τα πρώτα χρήματα τα απέκτησα μετά το 1995 και από την τράπεζα που ίδρυσα στο Ντονέτσκ» λέει σε μια σπάνια συνέντευξή του. «Τότε σκοτώθηκε ο φίλος μου Αλεξάντρ Μπράγκιν. Πολλοί, μεταξύ των οποίων και η γυναίκα του, με παρακάλεσαν να ασχοληθώ και με την ομάδα της Σαχτάρ. Το σκεφτόμουν έναν χρόνο. Η ευθύνη ήταν μεγάλη. Πήρα την απόφαση στις 11 Οκτωβρίου 1996» συνεχίζει. Πού βρήκε τα λεφτά, όμως, ο γιος ενός ταπεινού ανθρακωρύχου να ανοίξει ως και τράπεζα, δεν το λέει. Γενικώς δεν λέει τίποτα για τη ζωή του ως το 1995. Σαν να μην υπήρξε ποτέ. Λένε όμως όλοι οι άλλοι…

Η ιστορία του Αλίκ Γκρεκ

Για να καταλάβετε: Δημοσιεύματα του Τύπου επικαλούμενα πληροφορίες από πράκτορες της KGB τον θέλουν μπλεγμένο στη δολοφονία ενός παράνομου γουνέμπορου, τον Δεκέμβριο του 1986 (ναι, σε ηλικία 20 ετών). Αργότερα τον περιγράφουν ως το δεξί χέρι του πιο φημισμένου μαφιόζου της Ουκρανίας: Του Αλεξάντρ Μπράγκιν, που έγινε διάσημος ως Αλίκ Γκρεκ και που ως το 1995 λυμαίνονταν ολόκληρη την περιοχή του Ντονμπάς βάζοντας τη φωτογραφία του δίπλα από κάθε λογής παραβατική πράξη. Δολοφονήθηκε στις 10 Οκτωβρίου εκείνης της χρονιάς. Σκοτώθηκε – όπως και οι έξι φρουροί του – από εκρηκτικό μηχανισμό στις εξέδρες του γηπέδου της Σαχτάρ της οποίας ήταν πρόεδρος. Ο «μηχανισμός» πυροδοτήθηκε από μακριά. Ποιος δεν ήταν κοντά; Ο Ρινάτ Αχμέτοφ. Εκείνος όχι μόνο έζησε αλλά και «κληρονόμησε» ολόκληρη την περιουσία του Αλίκ Γκρεκ. Και τη Σαχτάρ που μέσα σε μερικά χρόνια τη μετέτρεψε από μια ομάδα της σειράς σε «ποδοσφαιρική μηχανή». Την πήρε με αγωνιστικό μπάτζετ 1 εκατ. δολάρια και το 2006 που την αντιμετώπισε ο Ολυμπιακός στο Champions League είχε μπάτζετ 85 εκατ. ευρώ!

Συνδικάτο εγκλήματος

Εκείνη τη χρονιά οι Ερυθρόλευκοι είχαν προπονητή τον Τροντ Σόλιντ και τα περίφημα Wikileaks επιβεβαίωσαν πως από το 1999 το υπουργείο Εσωτερικών της Ουκρανίας σε επίσημο έγγραφό του περιγράφει τον Αχμέτοφ ως τον «επικεφαλής ενός οργανωμένου συνδικάτου εγκλήματος με επιτελείο που αποτελείται από εγκληματίες και άτομα επικίνδυνα για την κοινωνική και πολιτική σταθερότητα».

Αυτό το μπρος πίσω στον χρόνο βοηθούσε πολλούς να καταλάβουν πώς ο καλός του φίλος Βίκτορ Γιανουκόβιτς έγινε κυβερνήτης της Περιφέρειας του Ντονέτσκ (1997-2002). Και μετά πρωθυπουργός της Ουκρανίας (2002-2005). Του Γιανουκόβιτς που οι καταγγελίες περί υπέρ του νοθείας στις προεδρικές εκλογές του 2004 πυροδότησαν την Πορτοκαλί Επανάσταση. Του Γιανουκόβιτς που τελικά πήρε την προεδρία το 2010, κάνοντας τον Βλαντίμιρ Πούτιν ευτυχισμένο το 2013 όταν αρνήθηκε την ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση και την πορεία της προς τη Δύση. Τι ακολούθησε ως την καθαίρεσή του στις 22 Φεβρουαρίου 2014; Οι διαδηλώσεις στην πλατεία Ανεξαρτησίας του Κιέβου που κατέληξαν σε φονικές συγκρούσεις. Μια μέρα μετά, στις 23 Φεβρουαρίου 2014, ρωσόφωνες ομάδες ξεσπούν σε διαδηλώσεις στο Ντονέτσκ που αποφασίζει για πρώτη φορά την αυτονόμησή του και τη δημιουργία της Λαϊκής Δημοκρατίας. Αυτή που μόλις αναγνώρισε ο Βλαντίμιρ Πούτιν. Ναι, σαν να μην πέρασε μια μέρα! Το Ντονέτσκ είναι από τότε ένα «φάντασμα». Δεν έγινε τώρα.