Οι «Χημικοί Αγώνες» της Ρωσίας

Η υπόθεση της 15χρονης ρωσίδας αθλήτριας του καλλιτεχνικού πατινάζ, Καμίλα Βαλίεβα, που μολονότι βρέθηκε να έχει κάνει χρήση απαγορευμένης ουσίας, αγωνίστηκε κανονικά στους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου μετά από απόφαση του CAS, προκάλεσε σάλο και επιβεβαίωσε, κατά την άποψη πολλών δυτικών μέσων ενημέρωσης, τη θέση της Ρωσίας ως μαύρο πρόβατο του διεθνούς αθλητικού κινήματος.

Εδώ και τουλάχιστον μια οκταετία οι Ρώσοι βρίσκονται στο στόχαστρο των ελεγκτικών μηχανισμών της ΔΟΕ με την κατηγορία ότι οργανώνουν και εφαρμόζουν επιχορηγούμενα από το κράτος προγράμματα ντόπινγκ στους αθλητές τους. Αλλά αυτή η ιστορία είναι πολύ πιο παλιά.

Οι ρίζες της αναζητούνται στην εποχή του Ψυχρού Πολέμου. Τότε που ο ανταγωνισμός μεταξύ δυτικού και ανατολικού μπλοκ εκτεινόταν σε όλους τους τομείς και η υπεροχή του ενός έναντι του άλλου με κάθε μέσο, θεμιτό ή αθέμιτο, ήταν το βασικό ζητούμενο. Αποτελούσε κοινό μυστικό ότι το καθεστώς της ΕΣΣΔ ντόπαρε συστηματικά τους αθλητές του προκειμένου να κυριαρχούν στις διεθνείς αθλητικές διοργανώσεις. Εγγραφα που δημοσίευσαν οι «New York Times» το 2016 αποκάλυψαν την ύπαρξη οργανωμένου προγράμματος ντόπινγκ με στεροειδή των αθλητών της ομάδας στίβου της Σοβιετικής Ενωσης, που επρόκειτο να πάρει μέρος στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1984 στο Λος Αντζελες. Εν τέλει οι Σοβιετικοί δεν συμμετείχαν σε εκείνους τους αγώνες, καθώς έλαβαν την απόφαση να τους μποϊκοτάρουν, όμως είχαν φτιάξει το πρόγραμμα και πιθανώς το εφάρμοσαν σε άλλες περιπτώσεις.

Δεν άλλαξε τίποτα

Μια πανεπιστημιακή μελέτη που δημοσιεύτηκε στην Αυστραλία το 1989 αποκαλούσε τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1980 «Χημικούς Αγώνες»! «Σχεδόν όλοι οι σοβιετικοί νικητές μεταλλίων στους αγώνες της Μόσχας και σίγουρα όλοι οι χρυσοί ολυμπιονίκες, είχαν κάνει χρήση κάποιου φαρμάκου, σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα σε συνδυασμό τους», ανέφερε χαρακτηριστικά. Και προφανώς δεν είναι τυχαίο ότι μία άλλη διοργάνωση Ολυμπιακών Αγώνων που φιλοξενήθηκε σε ρωσικό έδαφος, στάθηκε η αφορμή για να αποκαλυφθεί πως παρά την κατάρρευση του καθεστώτος της ΕΣΣΔ, η πολιτική του ρωσικού κράτους σε σχέση με τον αθλητισμό παρέμενε η ίδια και επί των ημερών του Βλαντίμιρ Πούτιν.

Στους Χειμερινούς Αγώνες του Σότσι το 2014 η Ρωσία κατέλαβε την πρώτη θέση στη λίστα των μεταλλίων με 33, υπερδιπλάσια σε σχέση με αυτά που είχε κερδίσει τέσσερα χρόνια νωρίτερα στο Βανκούβερ. Η επίδοση αυτή προκάλεσε μεγάλη εντύπωση και υποψίες, οι οποίες πάντως δεν ήταν καινούργιες. Τη δεκαετία του 2000 είχαν σημειωθεί αρκετές παραβάσεις των κανονισμών περί ντόπινγκ από ρώσους αθλητές, ενώ από το 2010 ο Βιτάλι Στεπάνοφ άρχισε να ενημερώνει μέσω mail τη WADA ότι η ρωσική αρχή καταπολέμησης του ντόπινγκ χορηγούσε συστηματικά απαγορευμένες ουσίες σε αθλητές. Λίγο αργότερα η ρωσίδα δισκοβόλος Νταρία Πισαλνίκοβα, ασημένια ολυμπιονίκης στο Λονδίνο το 2012, με επιστολή της στη WADA έκανε λόγο για την ύπαρξη οργανωμένου από το κράτος προγράμματος ντόπινγκ στη Ρωσία. Αρχικά η WADA δεν έδειξε ιδιαίτερη προθυμία να ασχοληθεί σοβαρά με αυτές τις καταγγελίες. Αλλά μετά το Σότσι δραστηριοποιήθηκε περισσότερο.

Η αποκάλυψη και ο αποκλεισμός

Προκειμένου να δώσει δημοσιότητα στο θέμα, την οποία μετά θα εκμεταλλευόταν, παρακίνησε τον γερμανό δημοσιογράφο Χάγιο Ζέπελτ να ερευνήσει την υπόθεση. Και τον Δεκέμβριο του 2014 το γερμανικό τηλεοπτικό δίκτυο ARD πρόβαλε ντοκιμαντέρ, που αποκάλυπτε με λεπτομέρειες πώς λειτουργούσε το σύστημα ντόπινγκ στη Ρωσία. Πώς τα ρωσικά εργαστήρια προμήθευαν απαγορευμένες ουσίες στους αθλητές, πώς παραποιούσαν τα αποτελέσματα των ελέγχων ντόπινγκ σε συνεργασία με κρατικούς υπαλλήλους και υπό την προστασία πρακτόρων των μυστικών υπηρεσιών! Πίσω από αυτό το σύστημα βρισκόταν ο δρ. Σεργκέι Πορτουγκάλοφ, ο άνθρωπος που είχε οργανώσει το πρόγραμμα ντόπινγκ των σοβιετικών αθλητών πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1984.

Μετά την προβολή του ντοκιμαντέρ ανεξάρτητη επιτροπή της WADA υπό τον Ντικ Πάουντ άρχισε έρευνα, η οποία τον Νοέμβριο του 2015 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι στη Ρωσία οι αθλητές ντοπάρονταν συστηματικά υπό την ανοχή και τη συγκάλυψη του κράτους. Αμέσως μετά η IAAF απέκλεισε τη Ρωσία από τις διεθνείς διοργανώσεις στίβου και λίγους μήνες αργότερα η ΔΟΕ άρχισε να επανεξετάζει δείγματα ρώσων αθλητών που ελήφθησαν από το 2008 και μετά, αξιοποιώντας τις καταγγελίες του πρώην διευθυντή του εργαστηρίου αντιντόπινγκ της Μόσχας, Γκριγκόρι Ρότσενκοφ, ο οποίος είχε ισχυριστεί ότι τουλάχιστον 15 ρώσοι νικητές μεταλλίων στο Σότσι συμμετείχαν στο κρατικό πρόγραμμα ντόπινγκ. Τον Δεκέμβριο του 2017 η ΔΟΕ απέκλεισε τη Ρωσία από τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του 2018 και τον Δεκέμβριο του 2019 η Ρωσία τιμωρήθηκε με αποκλεισμό για άλλα τέσσερα χρόνια, ωστόσο η ποινή αυτή έπεσε στο CAS στα δύο χρόνια και λήγει τον Δεκέμβριο.