Ομόφωνες καταδίκες, στοχευμένες κυρώσεις

Τι σημαίνει «ρωσική εισβολή στην Ουκρανία»; Σε αυτό το ερώτημα κλήθηκαν να απαντήσουν οι δυτικές κυβερνήσεις μετά την απόφαση του Βλαντίμιρ Πούτιν να αναγνωρίσει τις δύο φιλορωσικές αυτονομιστικές «Δημοκρατίες» του Ντονμπάς και να στείλει εκεί ειρηνευτικά στρατεύματα. ΗΠΑ και Βρετανία έκαναν λόγο για την «αρχή μιας εισβολής», ενώ από την πλευρά του ο επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Ζοζέπ Μπορέλ εκτίμησε πως δεν μιλάμε ακόμα για «πλήρη εισβολή» – παρότι ο ρώσος πρόεδρος επανέλαβε χθες τις πολεμοχαρείς δηλώσεις του, διαβεβαιώνοντας μεταξύ άλλων πως οι ειρηνευτικές Συμφωνίες του Μινσκ δεν υφίστανται πλέον αλλά τις «σκότωσε» η Ουκρανία και όχι ο ίδιος. Ενώ όμως ο Πούτιν πολλαπλασιάζει τις ομιλίες με στόχο να πειστούν οι ρώσοι πολίτες για το ορθόν της επιλογής του να παραβιάσει το διεθνές δίκαιο, ΗΠΑ, Βρετανία και ΕΕ θέλησαν χθες να του στείλουν με τις στοχευμένες κυρώσεις που ανακοίνωσαν το μήνυμα ότι μπορεί ακόμα να αποφύγει έναν ολομέτωπο πόλεμο χωρίς να χάσει το γόητρό του.

Οι καταδίκες ήταν ομόφωνες. Τα μηνύματα αλληλεγγύης προς το Κίεβο επίσης. Αλλά οι κυρώσεις που ανακοινώθηκαν δεν ήταν τα «μαζικά», «πρωτοφανή» μέτρα με τα οποία απειλούσε συντονισμένα το τελευταίο διάστημα η Δύση. Βρυξέλλες, Ουάσιγκτον και Λονδίνο έσπευσαν να επισημάνουν ότι πρόκειται για ένα «πρώτο πακέτο», μια «πρώτη δόση», ένα «πρώτο μπαράζ»: ένδειξη ότι διατηρούν ακόμα την εύθραυστη ελπίδα να περιοριστεί η καταστροφή στο Ντονμπάς. Το Βερολίνο, πάντως, έκανε την αρχή επιστρατεύοντας το μεγαλύτερο όπλο που είχε στη διάθεσή του απέναντι στην επιθετικότητα της Ρωσίας: ο γερμανορωσικός αγωγός φυσικού αερίου Nord Stream 2 παγώνει, έχει αποπερατωθεί, αλλά δεν πρόκειται να τεθεί σε λειτουργία στο ορατό μέλλον. Ο καγκελάριος Ολαφ Σολτς, που, όπως σημειώνει ο ανταποκριτής των «ΝΕΩΝ» Γιώργος Παππάς, όλο το προηγούμενο διάστημα απέφευγε επιμελώς να βάλει στο στόμα του το όνομα του αγωγού, παρά τις πιέσεις που δεχόταν από την Ουκρανία, τις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες και τις ΗΠΑ, ανακοίνωσε χθες ότι διακόπτεται η διαδικασία αδειοδότησής του.

Παίρνοντας τη σκυτάλη, ο βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον ανακοίνωσε την επιβολή κυρώσεων σε τρεις ρώσους δισεκατομμυριούχους που διατηρούν στενούς δεσμούς με το Κρεμλίνο, τους Γκενάντι Τιμτσένκο, Ιγκόρ Ρότενμπεργκ και Μπόρις Ρότενμπεργκ, καθώς και σε πέντε ρωσικές τράπεζες, τις Rossiya, IS Bank, GenBank, Promsvyazbank και Black Sea Bank – αποφεύγοντας ωστόσο να επιβάλει κυρώσεις στις μεγαλύτερες κρατικές τράπεζες της Ρωσίας, να κόψει το κεφάλαιο στις ρωσικές επιχειρήσεις ή να εκδιώξει όλους τους ρώσους ολιγάρχες από τη Βρετανία, όπως ζητούσαν κάποιοι βρετανοί βουλευτές.

Στο μεταξύ, τα κράτη – μέλη της ΕΕ συνέχιζαν τις μαραθώνιες διαβουλεύσεις τους. Στο πέρας μιας συνεδρίασης των ευρωπαίων υπουργών Εξωτερικών στο Παρίσι, ανακοινώθηκε η ομόφωνη έγκριση ενός πακέτου κυρώσεων που, σύμφωνα με τον Μπορέλ, «θα πονέσει πολύ τη Ρωσία». Οι 27 συμφώνησαν να επιβάλουν κυρώσεις σε 27 πρόσωπα και οντότητες του ρωσικού αμυντικού, τραπεζικού και χρηματοπιστωτικού τομέα που παίζουν ρόλο «στην υπονόμευση ή απειλή» της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας, να επιβάλουν ταξιδιωτικούς περιορισμούς και πάγωμα περιουσιακών στοιχείων σε όλα τα μέλη της Δούμα, που πρώτη ζήτησε και χθες υπερψήφισε την αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ, να αφαιρέσουν τις επίμαχες περιοχές από μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΕΕ – Ουκρανίας και να βάλουν στο στόχαστρο «την ικανότητα του ρωσικού κράτους και της κυβέρνησης να έχουν πρόσβαση στις κεφαλαιουχικές και χρηματοπιστωτικές αγορές και υπηρεσίες της ΕΕ». Παρά την εικόνα ενότητας που φρόντισαν να δώσουν οι Ευρωπαίοι, τα ρήγματα ήταν για μία ακόμα φορά ορατά. Οι χώρες της Βαλτικής πίεζαν για τη σκληρότερη δυνατή απάντηση στη Ρωσία. Στον αντίποδα, Αυστρία, Γερμανία και Ιταλία επέμεναν στη σημασία μιας σταδιακής κλιμάκωσης των κυρώσεων, ενώ η Ουγγαρία, ίσως η πλέον φιλορωσική χώρα της ΕΕ, φέρεται να αντιτάχθηκε αρχικά στην επιβολή και αυτών ακόμα των κυρώσεων.

Νέες κυρώσεις εις βάρος του ρωσικού δημόσιου χρέους, δύο τραπεζών, καθώς και μελών της ρωσικής ελίτ και των οικογενειών τους προανήγγειλε με τη σειρά του ο αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν σε χθεσινοβραδινή του ομιλία, ανακοινώνοντας την ανάπτυξη επιπλέον αμερικανικών δυνάμεων και εξοπλισμού στις χώρες της Βαλτικής -μεταξύ άλλων, 12 ελικόπτερα AH-64 θα μετακινηθούν στην Πολωνία από την Ελλάδα. Ο Μπάιντεν έκανε λόγο για «απόλυτα αμυντικές κινήσεις». Αν η Ρωσία προχωρήσει, «μόνο εκείνη θα φέρει την ευθύνη», επεσήμανε, διαβεβαιώνοντας παράλληλα ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους παραμένουν «ανοιχτοί στη διπλωματία».

Από την πλευρά του, ο γ.γ. του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ επεσήμανε πως η Συμμαχία έχει περισσότερα από 100 πολεμικά αεροσκάφη σε ύψιστη επιφυλακή, περισσότερα από 120 πολεμικά πλοία διαθέσιμα από τον Αρκτικό Κύκλο έως τη Μεσόγειο και τη δύναμη ταχείας αντίδρασής της σε ετοιμότητα. «Εξακολουθούμε όμως να δίνουμε αγώνα για διάλογο, για αποκλιμάκωση», σημείωσε. Υπάρχει άραγε ακόμα περιθώριο για διπλωματία; Το Παρίσι ανακοίνωσε την ακύρωση της συνάντησης που είχε προγραμματιστεί για την Παρασκευή ανάμεσα στον ρώσο υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ και τον γάλλο ομόλογό του Ζαν Ιβ Λεντριάν. «Ο πρόεδρος Πούτιν δεν τιμά πλέον την υπογραφή της Ρωσίας», δήλωσε ο τελευταίος. Αργά χθες, ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Αντονι Μπλίνκεν επίσης ακύρωσε την αυριανή του συνάντηση με τον Λαβρόφ στη Γενεύη: τη στιγμή που ξεκινάει η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, επεσήμανε, κάτι τέτοιο δεν θα είχε πια νόημα.