NON PAPER

Περί αστικής αυτοπεποίθησης και άλλων δαιμονίων

Αχός βαρύς ακούστηκε, πολλά ντουφέκια πέσαν και μπαμ και μπουμ οι κουμπουριές ύστερα από όσα είπε ο Ευκλείδης Τσακαλώτος στη συνέντευξή του στη Μαρία Κατσουνάκη. Το πρώτο συμπέρασμα είναι η ελευθερία λόγου που επικρατεί στον ΣΥΡΙΖΑ. Πώς λέμε «σέβομαι απόλυτα την άποψή σου, φτάνει αυτή να ταυτίζεται με τη δική μου»; Ε, αυτό ακριβώς. Στον μπαχτσέ της Κουμουνδούρου, ο πρόεδρος Αλέξης ισχυρίσθηκε ότι αφήνουν όλα τα λουλούδια να ανθίσουν αλλά στον κόσμο του (όπου κάνει στροφή 360 μοιρών και το Αθήνα – Κίεβο, Αθήνα – Θεσσαλονίκη) το «όλα» ακολουθείται από πολλά ερωτήματα. Το δεύτερο συμπέρασμα είναι η κομψότητα του λόγου (καμία σχέση) με την οποία οι σύντροφοι την έπεσαν στον Τσακαλώτο. Μια βόλτα στα σχόλια κάτω από τους λογαριασμούς του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά και στα προφίλ «επιφανών» Συριζαίων μας γύρισε σε εκείνες τις «ειδυλλιακές» μέρες του 2015. Μόνο που τώρα σφάζονται μεταξύ τους. Αστραψαν και βρόντηξαν λοιπόν σε ένα κρεσέντο πολιτικής κατινιάς (και συγγνώμη από τις αξιαγάπητες Κατίνες αλλά έτσι τη βρήκα τη λέξη) και σε «καρφώματα» που εξαπολύονται με το χέρι στη μέση (το ιδανικό και με μπικουτί στο κεφάλι). Τύπου «Εμένα την αυτοπεποίθηση μου την έδωσε η μάνα μου που καθάριζε σκάλες όχι τα σχολεία» και παλιές φωτογραφίες του εργάτη πατέρα προς απόδειξη του «πώς δενότανε το ατσάλι» – το πώς και πότε ο πατέρας έγινε μεγαλοεργολάβος (και πολύ καλά έκανε) είναι άλλη ιστορία.  Ο Τσακαλώτος όμως δεν μίλησε περί αυτοπεποίθησης γενικώς η οποία βεβαίως και καλλιεργείται από πολλούς παράγοντες. Αναφέρθηκε στην αστική αυτοπεποίθηση. Κάτι εντελώς διαφορετικό που προκειμένου να το αποκωδικοποιήσει κάποιος, προέχει να ξεκαθαρίσει το τι σημαίνει αστός. Μια «βόλτα» στο Διαδίκτυο και ένα άτυπο γκάλοπ μεταξύ φίλων μου επιβεβαίωσε ότι ο καθένας το ερμηνεύει όπως βολεύει τον κόσμο του.

Ναι, υπάρχει αστική αυτοπεποίθηση και είναι «πολυπαραγοντική». Εχει να κάνει και με την εκπαίδευση και με την οικογενειακή και κοινωνική παιδεία και με τα «εργαλεία» ερμηνείας του κόσμου και με τα κλισέ και τις προκαταλήψεις και με πολλά άλλα. Εδράζεται στον αστικό πολιτισμό και δεν έχει τόση σχέση με το οικονομικό επίπεδο. Η σύνδεση της αστικής τάξης με τον δευτερογενή και τριτογενή τομέα της οικονομίας ή με τον καπιταλισμό είναι σχηματικές αναφορές προς διευκόλυνση της συζήτησης. Επί της ουσίας, ένα βασικό χαρακτηριστικό των μελών της είναι ότι δεν βρίσκονται «υπό μετασχηματισμό». Δεν έχουν την αίσθηση ότι άφησαν πίσω τους ένα (ταξικό) παρελθόν και προχωράνε σε ένα καλύτερο (ταξικό) μέλλον. Από εκεί ακριβώς πηγάζει και η αυτοπεποίθηση. Υπό αυτήν την έννοια, στον αντίποδα του αστού δεν είναι ο προλετάριος ο οποίος, ενίοτε, έχει αντίστοιχη με την αστική, αυτοπεποίθηση. Είναι ο μικροαστός. Που ενώ αγωνιά να προαχθεί σε αστό και, συστηματικά, τον προσποιείται, κατά περίσταση καμώνεται και τον προλετάριο.

Παράδειγμα

Θυμάμαι πολύ έντονα ένα παράδειγμα αστικής αυτοπεποίθησης. Πριν από λίγα χρόνια, στην απονομή κάποιων κινηματογραφικών βραβείων, ήταν τιμώμενη προσκεκλημένη μία διεθνής, σπουδαία ηθοποιός. Οταν παρέλαβε την τιμητική διάκριση μία επίσημη διερμηνέας ανέλαβε να μεταφράσει όσα θα έλεγε. Νέο όμως το κορίτσι και μάλλον άπειρο, μιλούσε και η ηθοποιός γρήγορα και κάπως μπερδεμένα, η μεταφράστρια κόμπλαρε.  Επί της σκηνής ήταν και μια ελληνίδα ηθοποιός, νέο κορίτσι αλλά με οικογενειακά ονόματα «βαριά σαν Ιστορία» και με μεγάλη οικογενειακή αστική παράδοση. Για να βγάλει τη διερμηνέα από τη δύσκολη κατάσταση πήρε το μικρόφωνο κι άρχισε εκείνη να μεταφράζει τα λόγια της ξένης ηθοποιού. Οχι κατά λέξη και ίσως με λιγότερες γνώσεις «ακαδημαϊκών» αγγλικών από τη μεταφράστρια. Αλλά με άνεση. Προφανώς διότι δεν θαμπώθηκε από τη σταρ. Οχι επειδή δεν τη θαύμαζε ή δεν τη σεβόταν αλλά λόγω αστικής αυτοπεποίθησης.