Προσπαθούν να μπουν στο μυαλό του Βλαντίμιρ Πούτιν

Στο αποκορύφωμα της ρωσικής προσπάθειας το 2016 να επηρεάσουν τις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ, η CIA διέθετε ένα μυστικό όπλο: έναν κατάσκοπο που είχε κάποια πρόσβαση στον στενό κύκλο του προέδρου της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο πράκτορας αυτός ήταν σε θέση να ενημερώνει την Ουάσιγκτον για το πώς σκεφτόταν ο Πούτιν την επόμενη κίνησή του.

Αυτός ο πράκτορας έφυγε από τη Ρωσία το 2017, με αποτέλεσμα η αμερικανική κυβέρνηση να μείνει «τυφλή» όσον αφορά το τι σκέφτεται ο ρώσος πρόεδρος. Τώρα, έπειτα από πέντε χρόνια αργής ανοικοδόμησης της πρόσβασης στις υψηλότερες βαθμίδες του Κρεμλίνου, οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών αντιμετωπίζουν μια κρίσιμη δοκιμασία: να αποκρυπτογραφήσουν εάν ο Πούτιν θα χρησιμοποιήσει τους περισσότερους από 100.000 στρατιώτες που έχει συγκεντρώσει κοντά στα ουκρανικά σύνορα για να εισβάλει ή απλώς επιζητεί πλεονέκτημα καθώς διαφαίνεται η προοπτική μιας διπλωματικής διευθέτησης.

Κάνοντας εκτενές ρεπορτάζ σε ανθρώπους που γνωρίζουν, οι «Νew York Times» προσπαθούν να σκιαγραφήσουν τον τρόπο με τον οποίο οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν τις προθέσεις του Πούτιν. Σύμφωνα με έναν αξιωματούχο, ο Πούτιν σταθμίζει διαρκώς το μεταβαλλόμενο κόστος μιας εισβολής στην Ανατολική Ουκρανία και αξιολογεί τι θα μπορούσε να εξασφαλίσει από διαπραγματεύσεις. Αρκετοί ειδικοί τονίζουν ότι ο Πούτιν έχει ιστορικό να περιμένει μέχρι την τελευταία στιγμή για να λάβει μια απόφαση, επαναξιολογώντας συνεχώς τις επιλογές του.

Το να γνωρίζεις την πρόθεση οποιουδήποτε αυταρχικού ηγέτη είναι δύσκολο, αλλά ο Πούτιν, που ξεκίνησε την καριέρα του ως αξιωματικός της KGB, αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση. Επειδή αποφεύγει τις ηλεκτρονικές συσκευές, συχνά απαγορεύει να καταγράφονται πρακτικά συζητήσεων ή συνεδριάσεων και αποκαλύπτει λίγα στους βοηθούς του – άρα υπάρχει ένα όριο στο πόσα μπορεί να μάθει μια υπηρεσία πληροφοριών για τις προθέσεις και τις σκέψεις του.

«Δεν καταλαβαίνουμε ουσιαστικά τι βρίσκεται μέσα στο κεφάλι του προέδρου Πούτιν, επομένως δεν μπορούμε να κάνουμε καμία εικασία για το πού οδηγούν όλα αυτά», είπε στους δημοσιογράφους την Τρίτη η Τζούλιαν Σμιθ, πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ. Τόσο οι αμερικανοί όσο και οι βρετανοί αξιωματούχοι λένε ότι βασικό στοιχείο των αναλύσεών τους είναι το κοινό συμπέρασμα ότι κάτι έχει αλλάξει στην εκτίμηση του Πούτιν για τη θέση της Ρωσίας στον κόσμο. Αφού ξόδεψε πολλά για τον στρατό του, πιστεύει τώρα ότι η Ρωσία βρίσκεται στην ισχυρότερη θέση από την εποχή της πτώσης της ΕΣΣΔ ώστε να πιέσει την Ουκρανία – και την υπόλοιπη Ευρώπη. Τα χρηματοοικονομικά του αποθέματα έχουν βελτιώσει σημαντικά την ικανότητα της Μόσχας να αντέχει τις κυρώσεις, ενώ πιο πρόσφατα επωφελήθηκε από τις υψηλές τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου – και ανακάλυψε ότι όσο περισσότερο απειλεί με πόλεμο, τόσο ανεβαίνουν.

Επίσης, ο Πούτιν έχει και το πλεονέκτημα του χρόνου. Δεν αντιμετωπίζει κάλπες για άλλα δυόμισι χρόνια, επιτρέποντάς του ενδεχομένως να ανακάμψει από οποιαδήποτε εγχώρια κριτική που θα μπορούσε να προκύψει από μια τιμωρητική σύγκρουση – ή τις κυρώσεις που πιθανόν να ακολουθήσουν.

«Υπάρχουν όρια στο τι πρέπει να ζητήσει μια κυβέρνηση από τις μυστικές της υπηρεσίες», λέει ο Μαρκ Πολυμερόπουλος, πρώην αξιωματικός της CIA που επέβλεπε επιχειρήσεις στην Ευρώπη και τη Ρωσία. Οι υπηρεσίες πληροφοριών μπορούν να προειδοποιούν, κάτι που έκαναν τους τελευταίους μήνες. Οτιδήποτε άλλο είναι παρακινδυνευμένο. «Οι υπηρεσίες δεν κάνουν απαραιτήτως προγνώσεις ως προς την ώρα και την ημερομηνία κάποιου γεγονότος. Η κοινότητα των μυστικών υπηρεσιών έχει κάνει πολύ καλή δουλειά παρέχοντας στους υπευθύνους χάραξης πολιτικής εξαιρετική κατανόηση της κατάστασης ώστε να αναπτύσσουν πολιτικές εάν η Ρωσία ακολουθήσει τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Θα είναι πολύ δύσκολο να ζητήσουμε περισσότερα».