Σκληρό πόκερ και αόριστες υποσχέσεις

Η πρώτη επίσκεψη γνωριμίας του γερμανού καγκελάριου στον ρώσο πρόεδρο ήταν η τελευταία διπλωματική προσπάθεια κορυφής να αποτραπεί μία πολεμική σύρραξη στην ανατολική Ουκρανία. Η τρίωρη συνάντηση Πούτιν – Σολτς στο Κρεμλίνο έφερε σημάδια ύφεσης στη ρωσο-ουκρανική κρίση, αλλά και μετωπική αντιπαράθεση των δύο ηγετών.

Η είδηση για απόσυρση ρώσων στρατιωτών από τις 130.000 που έχει μεταφέρει η Ρωσία στα σύνορα με την Ουκρανία διαμόρφωσε προς στιγμήν ευνοϊκό πλαίσιο και για τη συνάντηση Πούτιν – Σολτς. «Είναι καλό σημάδι, ελπίζω να ακολουθήσουν και άλλα», σχολίασε ο Ολαφ Σολτς. «Οι διπλωματικές δυνατότητες δεν έχουν εξαντληθεί», διαπίστωσε ο Σολτς, «υπάρχουν αρκετά σημεία, στα οποία πρέπει να επικεντρωθούμε», για να αποτραπεί ένας πόλεμος στην Ευρώπη. Η Ρωσία δεν θέλει νέο πόλεμο στην Ευρώπη, διαβεβαίωσε ο Πούτιν. «Φυσικά, όχι», απάντησε σε σχετική ερώτηση.

Ωστόσο, ανοιχτή ήταν και η σύγκρουση των δύο ηγετών, σε πολλά επίπεδα. Ενώ ο Σολτς στιγμάτισε ως απειλή για την ειρήνη τη μαζική μεταφορά στρατιωτικών δυνάμεων της Ρωσίας στα ουκρανικά σύνορα, ο Πούτιν επέμεινε ότι η Ρωσία δεν πήρε ακόμα ικανοποιητική απάντηση στα ερωτήματα για τη δική της ασφάλεια, θυμίζοντας και την επέμβαση του ΝΑΤΟ στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Οταν, μάλιστα, ο γερμανός καγκελάριος διευκρίνισε ότι το ΝΑΤΟ επενέβη για να αποτραπεί μία γενοκτονία, ο Πούτιν ανταπάντησε ότι «και στο Ντονμπάς οι συνθήκες αγγίζουν τα όρια γενοκτονίας».

Ο Σολτς πήγε στη Μόσχα με μία βασική πρόταση με δύο άξονες: Αφενός, μορατόριουμ στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ με παραπομπή του θέματος στις καλένδες. Αφετέρου υλοποίηση από την Ουκρανία της Συμφωνίας του Μινσκ που είχε επιτευχθεί στο λεγόμενο Σχήμα της Νορμανδίας (Ρωσία, Ουκρανία, Γερμανία, Γαλλία) για το καθεστώς αυτονομίας και τη διεξαγωγή εκλογών στις ρωσόφωνες περιοχές Λουγκάνσκ και Ντονμπάς στην ανατολική Ουκρανία.

Η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ δεν είναι στην ατζέντα, είπε ο γερμανός καγκελάριος, κάνοντας και ένα βήμα παραπέρα. «Δεν είναι θέμα, το οποίο θα μας απασχολήσει στη διάρκεια της θητείας μας, τουλάχιστον όσο χρόνο θα είμαστε στα αξιώματά μας», είπε ο Σολτς. Συνειδητοποιώντας ότι δεν μπορεί να προεξοφλήσει τίποτα για τη θητεία του Πούτιν, ο Σολτς πρόσθεσε: «Δεν γνωρίζω πόσο καιρό έχει πρόθεση ο πρόεδρος να μείνει στο αξίωμα, πιστεύω ότι θα είναι για πολύ – αλλά όχι αιώνια».

Η διαβεβαίωση του καγκελάριου δεν ικανοποίησε τον ρώσο πρόεδρο. «Επί 30 χρόνια ακούγεται αυτή η φημολογία και το ΝΑΤΟ έφτασε στην πόρτα μας», απάντησε ο Πούτιν στην ερώτηση, αν δέχεται ένα μορατόριουμ για ένταξη της Ουκρανίας. «Στην ιστορική προοπτική της περιοχής δεν αλλάζει τίποτα», είπε ο Πούτιν, «η λύση πρέπει να βρεθεί τώρα».

Στη Μόσχα για πρώτη φορά ο γερμανός καγκελάριος ανέφερε τον επίμαχο ρωσογερμανικό αγωγό με το όνομά του: «Nord Stream 2». Ο ρώσος πρόεδρος υπερθεμάτισε τη σημασία του αγωγού για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της Γερμανίας και της Ευρώπης, χωρίς αυτόν οι Γερμανοί θα κληθούν να πληρώσουν σε «τριπλάσιες και πενταπλάσιες» τιμές το φυσικό αέριο και «θα πρέπει να ευγνωμονούν τον Γκέρχαρτ Σρέντερ», είπε ο Πούτιν. Για τον Σολτς, πρόκειται για ιδιωτικο-οικονομικές δραστηριότητες ενός πρώην πολιτικού. «Ολοι γνωρίζουν τι θα συμβεί», συμπλήρωσε στο θέμα αν θα συμπεριληφθεί και ο αγωγός σε ενδεχόμενες κυρώσεις στη Ρωσία.