Κρας τεστ στις δημοσκοπήσεις {CR}στο μέσον της διακυβέρνησης

Οι εκλογολόγοι της αξιωματικής αντιπολίτευσης, επαγγελματίες και μη, ήδη από τα δεύτερα γενέθλια της κυβέρνησης Μητσοτάκη διέκριναν «ρωγμές» στην εμπιστοσύνη της κοινωνίας προς εκείνη. Βάσει της μέσης πρόθεσης ψήφου, σημείωναν, η ΝΔ έχει χάσει τη στήριξη του ενός από τους επτά ψηφοφόρους της του 2019. Στους περισσότερους δείκτες που αποτυπώνουν την ικανοποίηση των πολιτών από το κυβερνητικό έργο τα γαλάζια ποσοστά επιδεινώνονται, συμπλήρωναν. Σήμερα τα μεγαλοστελέχη της Κουμουνδούρου έχουν πια ενσωματώσει τις συγκεκριμένες παρατηρήσεις στον αντιπολιτευτικό τους λόγο, και μιλούν για «ένα τεράστιο κύμα κοινωνικής δυσαρέσκειας απέναντι στις κυβερνητικές επιλογές». «Είναι μια κυβέρνηση επικίνδυνη για τους πολλούς», υποστηρίζουν, επικαλούμενοι συχνά-πυκνά τα ποσοστά των αρνητικών αξιολογήσεών της στα γκάλοπ. Από την άλλη, δημοσκόποι και άνθρωποι που κουβαλούν την εμπειρία της διακυβέρνησης υπενθυμίζουν έναν σκληρό κανόνα της πολιτικής: το μέσο της θητείας της είναι πάντα η χειρότερη δυνατή στιγμή μιας κυβέρνησης.

Για την ιστορία, το άθροισμα αρνητικών και μάλλον αρνητικών κρίσεων για την παρούσα ανερχόταν τον Ιούνιο του 2021 σε 46% σε μέτρηση της GPO, ενώ σε άλλη της Alco το 32% δήλωνε «καθόλου» ικανοποιημένο από τις επιδόσεις της και το 24% «λίγο». Στο διάστημα που μεσολάβησε μέχρι σήμερα η φθορά, η οποία καταγράφεται στους λεγόμενους ποιοτικούς δείκτες, πράγματι αυξήθηκε. Στα τέλη του προηγούμενου μήνα, φέρ’ ειπείν, το 54% αξιολόγησε αρνητικά το συνολικό της έργο στη σχετική ερώτηση των ερευνητών της Metron Analysis – και το 61% ανέφερε πως η απόδοσή της στην οικονομία δεν είναι ικανοποιητική.

Αν όμως επιχειρήσει κανείς ένα κρας τεστ της δημοσκοπικής εικόνας που παρουσίαζαν στις ενδιάμεσες περιόδους τους έξι κυβερνήσεις της τελευταίας εικοσαετίας, θα διαπιστώσει ότι σε εκείνη τη φάση είθισται η κοινή γνώμη να εμφανίζεται δυσαρεστημένη με τους κυβερνώντες. Στη μέση της διαδρομής κανένα υπουργικό σχήμα δεν ενθουσιάζει πλέον τους ψηφοφόρους. Η σημερινή δυσαρέσκεια δεν είναι μια κοσμογονική αλλαγή. Είναι μάλλον μια συνήθεια – μια συνήθεια που σε κάποιες περιπτώσεις στο παρελθόν άγγιξε στα όρια της απομάγευσης.

Κυβέρνηση Σημίτη

Τον Απρίλιο του 2002 ο Κώστας Σημίτης φτάνει στο μέσο της δεύτερης τετραετίας του. Το ΠΑΣΟΚ γράφει 27,6% και η ΝΔ 36% σε δημοσκόπηση της MRB. Η σειρά των κομμάτων δεν αποτελεί έκπληξη για τους φανατικούς αναγνώστες των μετρήσεων. Η αξιωματική αντιπολίτευση προπορεύεται από το προηγούμενο φθινόπωρο. Είναι, ωστόσο, η πρώτη φορά που ο Κώστας Καραμανλής αποκτά προβάδισμα στην καταλληλότητα για πρωθυπουργός – με 40,1% έναντι 36,9% του κατόχου του αξιώματος. Στην ερώτηση «ποιο κόμμα μπορεί να αντιμετωπίσει καλύτερα τα προβλήματα» που διατυπώνεται για 13 τομείς – υψηλής πολιτικής και καθημερινότητας -, η ΝΔ υπερέχει στους 11.

Κυβέρνηση Καραμανλή

Στα μισά της πρώτης νεοκαραμανλικής περιόδου, τον Μάρτιο του 2006, δημοσιεύονται 8 γκάλοπ. Το ΠΑΣΟΚ προηγείται με 0,3% μόνο στο ένα, της Metron Analysis. Στα υπόλοιπα το κυβερνών κόμμα παραμένει πρώτο – αλλά η ψαλίδα είναι μικρή. Στης MRB η ΝΔ παίρνει 36% και το ΠΑΣΟΚ 34,9%, στης GPO η ΝΔ 35% και το ΠΑΣΟΚ 34%, για παράδειγμα. Οι αναλυτές της εποχής διαπιστώνουν «σαφέστατη και αδιαμφισβήτητη εκλογική φθορά της ΝΔ, καθώς και σημαντικότερη επιδείνωση της κυβερνητικής δημοτικότητας» – παρότι δύο χρόνια πριν είχε πάρει την εξουσία με ένα «πάρτι στις 7 του Μάρτη». Η υπόθεση των υποκλοπών, που κυριαρχεί στα μίντια τον Φεβρουάριο του ίδιου χρόνου, αποτελεί πλήγμα τόσο για τον πρωθυπουργό όσο και για το κόμμα του. Η εκλογική επιρροή του δεύτερου πέφτει στο χαμηλότερο ως τότε σημείο, 41,5%. Οι γαλάζιοι ψηφοφόροι φεύγουν προς το κόμμα Καρατζαφέρη. Ενας γνωστός δημοσκόπος γράφει πως «η ψήφος προς τον ΛΑΟΣ δεν φαίνεται να είναι ιδεολογικού τύπου, αλλά μάλλον ψήφος έντονης διαμαρτυρίας». Τον Σεπτέμβριο του 2009 η δεύτερη κυβέρνηση Καραμανλή του νεότερου βρίσκεται στο μέσο της θητείας της και σε προεκλογική περίοδο ταυτόχρονα. Σε έρευνα της Metron Analysis το 77,2% δηλώνει ότι τα πράγματα στη χώρα πάνε προς τη λάθος κατεύθυνση. Στο Πολιτικό Βαρόμετρο της Public Issue μόλις 15% των ερωτηθέντων εμφανίζεται ικανοποιημένο από τη λειτουργία της κυβέρνησης.

Κυβέρνηση Παπανδρέου

Τον Οκτώβριο του 2011 η τελευταία αυτοδύναμη πράσινη κυβέρνηση, εκείνη του Γιώργου Παπανδρέου, ζει την αρχή του φαινομένου που αργότερα θα περάσει στη βιβλιογραφία με τον όρο pasokification. Σε δημοσκόπηση της VPRC το 86% θεωρεί ότι τα πράγματα στη χώρα πάνε προς τη λάθος κατεύθυνση, ενώ το 79% απαντά ότι δεν είναι «καθόλου ικανοποιημένο» από τον τρόπο που χειρίστηκε η κυβέρνηση την κρίση. Στην έρευνα της GPO οι αρνητικές και μάλλον αρνητικές γνώμες εκτοξεύονται στο 81,1%. Η «φωτογραφία» του Βαρόμετρου της Public Issue είναι ίδια. Για το 85% η χώρα πάει προς τη λάθος κατεύθυνση, μόλις 7% είναι ικανοποιημένο από την κυβέρνηση, 92% εκφράζει ρητά τη δυσαρέσκειά του γι’ αυτήν. Εξίσου άσχημες – απλά με λίγο χαμηλότερα ποσοστά – είναι και οι αξιολογήσεις της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Παρ’ όλα αυτά, η πλειονότητα δεν επιθυμεί πρόωρες εκλογές. Το 52,6%, σύμφωνα με την GPO, και το 53% κατά την Public Issue, εκτιμά πως ούτε πρέπει ούτε χρειάζεται να στηθούν κάλπες.

Κυβέρνηση Σαµαρά

Κοιτώντας κάποιος το αρχείο της Pulse, θυμάται ότι τον Ιούλιο του 2014 η κυβέρνηση Σαμαρά υπολειπόταν τρεις μονάδες του ΣΥΡΙΖΑ – συγκέντρωνε 23% έναντι 26% της αριστερής αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ηδη από τον Απρίλιο, όπως φαίνεται από τα στοιχεία της GPO, το 63,2% της κοινής γνώμης αξιολογούσε «αρνητικά και μάλλον αρνητικά» το έργο της. Τον Μάιο το 44% προέβλεπε σε δημοσκόπηση της Marc πως το 2014 θα είναι έτος «χειροτέρευσης της οικονομίας». Εκείνη τη χρονιά, βέβαια, είχε γίνει μία από τις εγκυρότερες σφυγμομετρήσεις: οι ψηφοφόροι είχαν προσέλθει στα παραβάν των ευρωεκλογών στις 25 Μαΐου, αναδεικνύοντας τον ΣΥΡΙΖΑ πρώτο κόμμα με διαφορά τρεισήμισι μονάδων. Η αποδοκιμασία της κυβέρνησης ήταν πλέον τόσο έντονη ώστε να εξασφαλίσει το δεύτερο κόμμα τον αέρα εκείνου που έρχεται.

Κυβέρνηση Τσίπρα

Τους πρώτους μήνες της κυβερνώσας Αριστεράς ο ΣΥΡΙΖΑ κέρδιζε στην πρόθεση ψήφου ποσοστά υψηλότερα και από αυτά που είχε πάρει στην κάλπη – σε γκάλοπ της Public Issue τον Μάιο του 2015 π.χ. η εκλογική του επιρροή αποτιμάται στο 48,5%. Στις δε αναλύσεις χρησιμοποιείται ο διθυραμβικός τίτλος «Υπεροχή Τσίπρα». Πριν καν συμπληρωθούν δύο χρόνια από την επανεκλογή του Σεπτεμβρίου του 2015, όμως, η δημοσκοπική κατάσταση δεν ήταν τόσο ρόδινη. Τον Ιούνιο του 2017 οι αρνητικές και μάλλον αρνητικές αξιολογήσεις του κυβερνητικού έργου έφταναν το 86,4%, σύμφωνα με την GPO. Μετά την επέτειο των δύο ετών η τάση δεν μεταβλήθηκε. Τον Οκτώβριο το 50,7%, σε μέτρηση της Marc, έλεγε πως η οικονομία και η κατάσταση της αγοράς θα εξελιχθούν «προς το χειρότερο». Το 75,6% έκρινε αρνητικά και μάλλον αρνητικά τα πεπραγμένα κυβέρνησης, και το κυβερνών κόμμα έχανε με 11,9% από τη ΝΔ στην πρόθεση ψήφου. Τον Νοέμβριο το 72%, σε έρευνα της Metron Analysis, πίστευε ότι τα πράγματα στη χώρα πάνε στη λάθος κατεύθυνση.