Οι κερδισμένοι της πανδημίας

Ανατροπή στην αγορά της τέχνης καταγράφεται στην περίοδο της πανδημίας. Tα ποσά που ξοδεύονται σε έργα τέχνης και αντικείμενα πολυτελείας δεν καταλήγουν στους εμπόρους τέχνης οι οποίοι φαίνεται να χάνουν την πρωτοκαθεδρία της αγοράς, ούτε στις μεγάλες εκθέσεις των αιθουσών τέχνης (φουάρ) που δεν έχουν ακόμη επιστρέψει στους προ Covid-19 ρυθμούς. Μεγάλοι κερδισμένοι είναι οι μεγάλοι οίκοι δημοπρασιών, οι οποίοι με ταχύτατους ρυθμούς κατάφεραν να προσαρμοστούν στους περιορισμούς των υγειονομικών μέτρων και να αυξήσουν κατακόρυφα τα κέρδη τους.

Οι αριθμοί είναι ενδεικτικοί. Οι Sotheby’s ανακοίνωσαν τις μεγαλύτερες εισπράξεις στην 277 ετών ιστορία τους – 3 δισ. δολάρια, εκ των οποίων το 1 δισ. διατέθηκε για αγορά αντικειμένων πολυτελείας. Οι Christie’s έκαναν ρεκόρ πενταετίας με τζίρο 7,1 δισ. δολάρια και οι Phillips ανακοίνωσαν επίσης ρεκόρ – 1,2 δισ. δολάρια – που σημαίνει αύξηση εσόδων κατά 35% σε σύγκριση με το 2019.

Το 58% των παγκόσμιων πωλήσεων έργων τέχνης και αντικών κατά το 2020 είχε γίνει από μεμονωμένους εμπόρους τέχνης, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Art Basel και UBS Art Market, η επόμενη έκδοση της οποίας αναμένεται τον επόμενο μήνα. Και τα στοιχεία της δεν εκτιμάται ότι θα είναι ιδιαίτερα αισιόδοξα για την εκτός δημοπρασιών αγορά αν αναλογιστεί κάποιος ότι μεγάλες εκθέσεις με τζίρο εκατομμυρίων δολαρίων όπως η Tefaf που πραγματοποιείται στο Μάαστριχτ πήρε μετάθεση από τον Μάρτιο για τον Ιούνιο, ενώ αμφίβολο είναι αν θα υλοποιηθεί τον επόμενο μήνα και η Art Basel στο Χονγκ Κονγκ, καθώς έχει ανακοινωθεί και εναλλακτικό πλάνο, ανάλογα με την εξέλιξη της πανδημίας, για τον Μάιο.

«Αυτό το περιβάλλον έχει ωφελήσει τους δημοπράτες», λέει ο εκτελεστικός πρόεδρος της Phillips, Εντουαρντ Ντόλμαν, σε σχετική ερώτηση που του ετέθη από τη διεθνή διαδικτυακή έκδοση The Art Newspaper και εκτιμά ότι πλέον τον κύριο λόγο στην αγορά τέχνης θα έχουν οι δημοπρασίες που θα μεταδίδονται ζωντανά μέσω Διαδικτύου, ενώ θα μειωθούν οι μετακινήσεις όσων θέλουν να συμμετέχουν σε τέτοιες διαδικασίες.

Η εξέλιξη αυτή δεν βρίσκει σύμφωνους όσους προτιμούν τις παραδοσιακές δημοπρασίες και υποστηρίζουν ότι με τα νέα δεδομένα οι αίθουσες έχουν μετατραπεί σε τηλεοπτικά στούντιο, ενώ έχει χαθεί η ένταση και το σασπένς, γεγονός που θα οδηγήσει σε λίγο την αξιολόγηση της επιτυχίας μιας δημοπρασίας και με όρους τηλεθέασης. Οι Christie’s ήδη θεωρούν επιτυχία ότι το ψηφιακό κοινό που παρακολούθησε τις δημοπρασίες μέσω των διάφορων διαδικτυακών μέσων άγγιξε τα 3,3 εκατ. άτομα μέσα στο 2021.

ΤΑ ΕΙΔΗ ΠΟΛΥΤΕΛΕΙΑΣ. Στο μεταξύ όσο διευρύνονται οι εισοδηματικές ανισότητες τόσο αυξάνεται και το ενδιαφέρον των οικονομικά ισχυρών – που γίνονται ισχυρότεροι – για την απόκτηση αντικειμένων πολυτελείας, καθώς λόγω των περιορισμών που έχει επιβάλει η πανδημία δεν μπορούν να αγοράσουν εμπειρίες. Το συγκεκριμένο πλαίσιο εξηγεί, σύμφωνα με τους γνώστες της αγοράς, το ποσό ρεκόρ του ενός εκατ. δολαρίων που σημείωσαν οι Sotheby’s στις πωλήσεις ειδών πολυτελείας, αλλά και τα 980 εκατ. δολάρια που εισέπραξαν οι Christie’s για τις πωλήσεις κοσμημάτων, ρολογιών, κρασιών και τσαντών. To ποσό αυτό ήταν σαφώς μεγαλύτερο από τα 570 εκατ. δολάρια που ήταν ο καταγεγραμμένος τζίρος για έργα των Μεγάλων Δασκάλων και για αντίκες, παρά το γεγονός ότι οι επενδυτές από την Aσία, την ήπειρο με το ρεκόρ δισεκατομμυριούχων – 1.149 σύμφωνα με το Forbes -πληρώνουν δεκάδες εκατομμύρια για έργα δυτικής τέχνης.