Εξαρση των συμπτωμάτων της ψωρίασης τον χειμώνα

Εχει παρατηρηθεί ότι οι πάσχοντες με ψωρίαση παρουσιάζουν εξάρσεις των δερματικών συμπτωμάτων τους τον χειμώνα, με αποτέλεσμα να υπονομεύεται σημαντικά η ποιότητα της ζωής τους. Ομως, γιατί συμβαίνει αυτό; Και γιατί δεν ισχύει το ίδιο για όλους τους ασθενείς. Φως στα κρίσιμα αυτά ερωτήματα επιχείρησαν να δώσουν επιστήμονες από το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Κοπεγχάγης. Πιο συγκεκριμένα, αναλύοντας συνδυαστικά (μετανάλυση) τα ευρήματα 13 προγενέστερων μελετών για την ψωρίαση και την εποχική διακύμανση στη βαρύτητά της, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο καιρός δεν επηρεάζει όλους τους πάσχοντες με τον ίδιο τρόπο.

Αντιθέτως, οι μισοί ασθενείς παραμένουν σε σταθερή κατάσταση ανεξάρτητα από την εποχή του χρόνου. Επιπρόσθετα, 20% παρουσιάζουν βελτίωση τον χειμώνα, όμως το υπόλοιπο 30% έχει έξαρση.

«Η ακριβής αιτία του φαινομένου δεν είναι γνωστή», παραδέχεται ο δρ Μάρκος Μιχελάκης, δερματολόγος – αφροδισιολόγος, οι ειδικοί εντούτοις εκτιμούν ότι υπεισέρχονται πολλοί παράγοντες. «Η ψωρίαση είναι μια χρόνια φλεγμονώδης ασθένεια, που εκδηλώνεται με εξάρσεις και υφέσεις», λέει ο Μάρκος Μιχελάκης. Και εξηγεί πως η ανάπτυξή της σχετίζεται με τη γενετική προδιάθεση, την κατάσταση της υγείας και ποικίλους περιβαλλοντικούς παράγοντες. Το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η διατροφή, οι λοιμώξεις και το στρες μπορεί να πυροδοτήσουν μια έξαρση και θα μπορούσαν να εμπλέκονται στην εποχική διακύμανση της βαρύτητάς της. Ρόλο μπορεί να παίζει και ο έλεγχος της δραστηριότητας της νόσου, μέσω της αγωγής που λαμβάνει ο ασθενής.

Ο ρόλος του ήλιου. Αντίστοιχα, «η έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία Β (UVB) του ήλιου και η μειωμένη παραγωγή βιταμίνης D από το δέρμα στη διάρκεια του χειμώνα επίσης μπορεί να εμπλέκονται», συνεχίζει. Και τα δύο έχει αποδειχθεί ότι προλαμβάνουν ή καταπραΰνουν τις εξάρσεις της ψωρίασης.

Ομως, εκτός από το γεγονός ότι οι ώρες της ηλιοφάνειας είναι λιγότερες, οι περισσότεροι άνθρωποι περιορίζουν τη διάρκεια των υπαίθριων δραστηριοτήτων τους. Ακόμα όμως κι όταν βγαίνουν έξω, είναι καλά ντυμένοι από την κορυφή ως τα νύχια, με συνέπεια να μη φτάνει έως το δέρμα η UVB, τα επίπεδα της οποίας είναι υψηλότερα το απόγευμα.

Δίχως αυτήν όμως, επιταχύνεται η ανάπτυξη των δερματικών κυττάρων που δημιουργούν τις χαρακτηριστικές δερματικές αλλοιώσεις της ψωρίασης. Σημειώνεται πως παλαιότερη έρευνα είχε δείξει ότι η έκθεση στον ήλιο μπορεί να καταστέλλει τη δραστηριότητα του ανοσοποιητικού, βελτιώνοντας έτσι τα συμπτώματα της ψωρίασης. Επομένως, η έλλειψη του ήλιου τον χειμώνα μπορεί να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα στους ασθενείς. Σε αυτό συνηγορεί και άλλη μελέτη, που δημοσιεύτηκε το 2021 από επιστήμονες του πανεπιστημιακού νοσοκομείου Xiangya στην Κίνα. Οπως έδειξε, οι πάσχοντες από όψιμης έναρξης ψωρίαση που ασκούν επαγγέλματα τα οποία απαιτούν συνεχή έκθεση στον ήλιο αναφέρουν λιγότερο σοβαρά συμπτώματα το φθινόπωρο και τον χειμώνα συγκριτικά με όσους εργάζονται μονίμως σε κλειστούς χώρους.

Επιπρόσθετα, η έλλειψη υγρασίας στον αέρα του περιβάλλοντος και η ξηρή θερμότητα στους περισσότερους εσωτερικούς χώρους στερούν από την επιφάνεια του δέρματος την υγρασία που χρειάζεται. Οταν όμως ξεραίνεται το δέρμα, ευνοούνται οι δερματικές εκδηλώσεις της ψωρίασης, γι’ αυτό και είναι σημαντικό να ενυδατώνουν καλά το δέρμα τους οι ασθενείς.

Οι εποχικές ιώσεις επίσης μπορεί να παίζουν ρόλο στην επιδείνωση της ψωρίασης τον χειμώνα, αφού θέτουν τον οργανισμό σε κατάσταση στρες. Αυξάνουν επίσης τον κίνδυνο μόλυνσης από ορισμένους ιούς που πυροδοτούν μερικούς τύπους ψωρίασης, όπως η σταγονοειδής ψωρίαση.

Πώς να προφυλαχτείτε . Επομένως, αν ανήκετε στην υποκατηγορία των ασθενών που παρουσιάζουν εξάρσεις της ψωρίασής τους τον χειμώνα, καλό είναι να λαμβάνετε πρόσθετα μέτρα, συνιστά ο Μάρκος Μιχελάκης. Φροντίστε να ενυδατώνετε το δέρμα σας κάθε φορά που πλένετε τα χέρια σας ή κάνετε ντους, χρησιμοποιώντας μια υδατική κρέμα πιο λιπαρή απ’ ό,τι το καλοκαίρι. Με την ενυδάτωση παγιδεύεται η υγρασία στο εσωτερικό του δέρματος και μειώνεται ο κνησμός και ο αποχρωματισμός. Να χρησιμοποιείτε την υδατική κρέμα σε νωπό δέρμα, ιδανικά μέσα σε λίγα λεπτά από το στέγνωμα.

Για να διαφυλάξετε ακόμα περισσότερο την υγρασία στο δέρμα σας, να κάνετε σύντομα ντους. Να μην πλένετε όμως ούτε το σώμα ούτε τα χέρια σας με καυτό νερό, διότι απομακρύνει το φυσικό λίπος (σμήγμα) και ευνοεί την ξηροδερμία. Να χρησιμοποιείτε επίσης σαπούνια ή καθαριστικά χωρίς αρώματα αλλά με πρόσθετους ενυδατικούς παράγοντες. Καλό είναι ακόμα να κάνετε ντους χωρίς σφουγγάρι (να σαπουνίζεστε με τα γυμνά χέρια σας, χωρίς να τρίβετε δυνατά το δέρμα σας).

Να ελέγχετε επίσης την υγρασία στον χώρο όπου βρίσκεστε. Αν είναι μειωμένη, ίσως πρέπει να βάλετε έναν υγραντήρα. Φροντίστε επίσης να ντύνεστε με μαλακά υφάσματα (π.χ. βαμβακερά) που δεν ερεθίζουν περισσότερο το ήδη ταλαιπωρημένο δέρμα σας. Να πίνετε ακόμα άφθονο νερό τον χειμώνα για να καταπολεμάτε την ξηροδερμία. Να εφαρμόζετε, τέλος, τεχνικές χαλάρωσης γιατί το στρες είναι από τους πιο γνωστούς παράγοντες που πυροδοτούν τις εξάρσεις της ψωρίασης.

«Απολύτως απαραίτητο είναι να τηρούν οι ασθενείς τη φαρμακευτική θεραπεία, τοπική ή/και συστηματική, που έχει συστήσει ο δερματολόγος ιατρός», τονίζει ο Μάρκος Μιχελάκης και καταλήγει: «Ο έλεγχος της δραστηριότητας της νόσου είναι πολύ σημαντικός για την ποιότητα ζωής τους. Αν, παρά τη θεραπεία, τα συμπτώματά τους εξακολουθήσουν να έχουν έξαρση, πρέπει να συμβουλευτούν τον ιατρό τους. Ενδέχεται να χρειαστούν τροποποίηση της φαρμακευτικής αγωγής τους».

Λεπτομέρειες για τη νόσο. Η ψωρίαση είναι μια χρόνια δερματική πάθηση που εμφανίζεται στο 2%-3% του πληθυσμού σε διάφορες μορφές, με πιο συχνή μορφή την ψωρίαση κατά πλάκας, που αντιστοιχεί στο 80% περίπου των περιστατικών της νόσου. Σύμφωνα με την Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία (ΕΔΑΕ), τα συχνότερα συμπτώματα είναι ο κνησμός και εξανθήματα στο δέρμα, που χαρακτηρίζονται από ερυθρότητα και απολέπιση. Οι περιοχές του σώματος που επηρεάζονται συχνότερα είναι οι αγκώνες, τα γόνατα, το τριχωτό της κεφαλής και ο κορμός.

Επιπλέον και όπως εξηγούν οι επιστήμονες της ΕΔΑΕ, το νόσημα έχει γονιδιακή επιβάρυνση, η νόσος δηλαδή εμφανίζεται πιο συχνά σε ασθενείς που αναφέρουν ότι στην οικογένειά τους υπάρχουν άτομα που πάσχουν από ψωρίαση. Ο κίνδυνος ψωρίασης στους απογόνους είναι υψηλός και φτάνει το 50% εάν πάσχουν και οι δύο γονείς και το 16% εάν πάσχει μόνο ο ένας γονέας. Εκτός από τους γενετικούς παράγοντες υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν ή να επιβαρύνουν την ψωρίαση, όπως λοιμώξεις, φάρμακα, αλκοόλ, διατροφή και κυρίως το σωματικό ή το ψυχικό στρες.