Tα ακραία καιρικά φαινόμενα ήρθαν για να μείνουν

Η χιονοθύελλα που έπληξε τη χώρα και παρέλυσε τα πάντα, ακόμη και το κέντρο της πρωτεύουσας, έδειξε για άλλη μία φορά αυτό που χρόνια τώρα φωνάζουν οι ειδικοί: πως τα ακραία καιρικά φαινόμενα ήρθαν για να μείνουν. Και αυτό σημαίνει, όπως λέει, ο γενικός γραμματέας της Ακαδημίας Αθηνών και εθνικός εκπρόσωπος για την κλιματική αλλαγή Χρήστος Ζερεφός πως «εάν δεν προσαρμοστούμε σε αυτή τη νέα πραγματικότητα της κλιματικής κρίσης, η επιστροφή έπειτα από μια δυο δεκαετίες στο προηγούμενο κλίμα θα είναι σχεδόν αδύνατη».

Οπως επισημαίνει μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής και διευθυντής του Εργαστηρίου Φυσικής Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αθηνών Κωνσταντίνος Καρτάλης, «χιόνια είχαμε τα τελευταία 30-40 χρόνια αρκετές φορές στην Αθήνα, στις Κυκλάδες και στην Κρήτη. Δεν είναι η εμφάνιση ενός ακόμη ακραίου καιρικού φαινομένου που προβληματίζει. Είναι το αίτιο που το προκάλεσε, ουσιαστικά η ατμοσφαιρική διαταραχή που οδήγησε στην έντονη κύρτωση του αεροχείμαρρου και τη συνεπαγόμενη μεταφορά πολικών αέριων μαζών προς την Ελλάδα».

Κλιματική αλλαγή. Στο ερώτημα αν το συγκεκριμένο φαινόμενο οφείλεται στην κλιματική αλλαγή ή αν είναι μια φυσική διαταραχή, συνεχίζει ο Κώστας Καρτάλης, οι απόψεις της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας είναι μάλλον αντιφατικές. Με άλλα λόγια, να μη βιαστούμε να το αποδώσουμε στην κλιματική αλλαγή. Και συμπληρώνει: «Θα πρότεινα να κρατήσουμε αυτό που αναφέρει σε όλους τους τόνους η τελευταία έκθεση της Διακυβερνητικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή: ότι, δηλαδή, αυξάνεται η ένταση, η διάρκεια και η συχνότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων, γεγονός που απαιτεί έναν νέο σχεδιασμό με ισχυρή προληπτική διάσταση (όπως για παράδειγμα η απόφαση για το κλείσιμο του Κηφισού τον Οκτώβριο του 2021), αλλά και νέες προτεραιότητες ως προς την ανθεκτικότητα των υποδομών, τη λειτουργία των πόλεων, τις μεταφορές αλλά και την κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων».

Κατά τον καθηγητή, ο έντονος κυματισμός του αεροχείμαρρου, που προκαλεί τον χειμώνα φαινόμενα όπως αυτό που ζούμε αυτές τις μέρες, οδηγεί το καλοκαίρι – αν και με κάποιες διαφορές στον μηχανισμό – σε παρατεταμένη ξηρασία και ισχυρούς σε ένταση και διάρκεια καύσωνες.

Ξεκάρφωτες κακοκαιρίες. «Η “Ελπίδα” δεν έχει φέρει θερμοκρασίες σε αφύσικα για την εποχή επίπεδα, ωστόσο αποτελεί ένα ακραίο φαινόμενο λόγω της έντασης των χιονοπτώσεων και του υετού, ειδικά μέσα στις πόλεις», επισημαίνει η υπεύθυνη προγραμμάτων για την κλιματική αλλαγή της περιβαλλοντικής οργάνωσης Greenpeace Σάντυ Φαμελιάρη. «Το πραγματικά αφύσικο είναι πως πλέον οι χειμώνες μας είναι πολύ σύντομοι και εξαιρετικά ήπιοι, με ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως η “Ελπίδα”, οι οποίες μας φαίνονται ξεκάρφωτες μέσα στις θερμές σχετικά μέρες».

Τελικά η κακοκαιρία είναι άλλη μία επίπτωση της κλιματικής κρίσης; «Δεν είναι καθόλου εύκολο να αναγνωρίσουμε όλες τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και να τις χαρακτηρίσουμε, ειδικά όσο είμαστε μέσα σε αυτές (ή τις παρατηρούμε εμπειρικά)», συνεχίζει η ίδια και συμπληρώνει: «Αυτό που ξέρουμε είναι πως οι ακραίες χαμηλές θερμοκρασίες, η παγωνιά, οι έντονες χιονοπτώσεις μπορούν να είναι αποτελέσματα της κλιματικής αλλαγής».

Ατμοσφαιρικές διαταραχές. Οπως εξηγεί, όσο οι χώρες μετακινούνται από μια κλιματική ζώνη σε άλλη ή δημιουργούνται οι συνθήκες για ατμοσφαιρικές διαταραχές που φέρνουν οι λεγόμενες κακοκαιρίες, θα βλέπουμε φαινόμενα που ξεφεύγουν από τα «γνωστά».

«Ετσι καταλήγουμε να βρισκόμαστε απροετοίμαστοι σε μέρη που δεν περιμέναμε να δούμε, για παράδειγμα, χιόνι. Δεν αναφέρομαι μόνο στο πρακτικό ζήτημα του καθαρισμού δρόμων κ.ά.», προσθέτει και καταλήγει: «Η φύση και τα έμβια όντα, μεταξύ τους και ο άνθρωπος, δεν προλαβαίνουν να προσαρμοστούν στις νέες θερμοκρασίες, καθώς δεν υπάρχει κλιμάκωση. Αυτός είναι ένας βασικός λόγος που ερχόμαστε αντιμέτωποι με τις πυρκαγιές, μεταξύ άλλων. Και δυστυχώς η Ευρώπη τα τελευταία χρόνια εμφανίζει περισσότερες ξαφνικές και εντονότερες κακοκαιρίες, σε σχέση με παλαιότερα».