Οι (λίγες) επιτυχίες και οι (πολλές) ήττες

Το ερώτημα που τίθεται πλέον ευθέως για τον Λευκό Οίκο και την ηγεσία των Δημοκρατικών είναι το εάν και πόσες πιθανότητες υπάρχουν να αντιστραφεί το αρνητικό κλίμα, ώστε να μη χαθεί πρόωρα ο μεγαλύτερος στόχος: Οι προεδρικές εκλογές του 2024. Κι αυτό διότι κάτι τέτοιο θα σήμαινε, εκτός των άλλων, ότι θα άνοιγε διάπλατα ο δρόμος για τον Τραμπ να πάρει τη ρεβάνς – είτε προσωπικά, θέτοντας εκ νέου υποψηφιότητα είτε μέσω κάποιου εκλεκτού του.

Η «Washington Post» θεωρεί ότι η μάχη δεν έχει χαθεί ακόμη. «Ετοιμαστείτε να ακούσετε πολλά για επανεκκίνηση. Εχει συμβεί και στο παρελθόν, μετά από βαριές ήττες που υπέστησαν οι Δημοκρατικοί. Το 1994, έχασαν αθροιστικά 54 έδρες στη Βουλή – ο τότε πρόεδρος, Μπιλ Κλίντον, επικαλούμενος τις αξίες, κατάφερε να επιστρέψει το 1996, κερδίζοντας τις ψήφους 379 εκλεκτόρων. Το 2010, επίσης, οι απώλειες ανήλθαν σε 63 έδρες στη Βουλή και 6 στη Γερουσία – όμως, ο Μπαράκ Ομπάμα κατάφερε να επανεκλεγεί το 2012, με 332 εκλέκτορες», γράφει.

Μια του κλέφτη, δυο του κλέφτη, όμως – πόσες φορές θα επαναλαμβάνεται το σενάριο της ανατροπής; Ειδικά δε τώρα, που ο Μπάιντεν – σε αντίθεση με Ομπάμα και Κλίντον – κάθε άλλο παρά αποπνέει την εικόνα και την αίσθηση ενός δυναμικού ηγέτη, έτοιμου για όλα;

Το σίγουρο είναι ότι, πριν από οτιδήποτε άλλο, ο ίδιος και οι συνεργάτες του οφείλουν να κάνουν μια ειλικρινή αποτίμηση του πρώτου έτους της προεδρίας. Να πουν τα πράγματα με το όνομά τους, να αναδείξουν τις όποιες επιτυχίες (που επί της ουσίας προέρχονται μόνο από την οικονομία) και να παραδεχτούν τις ήττες – αναζητώντας, στη συνέχεια, τρόπο για να ξεφύγουν από το αδιέξοδο.

Αυτό, βεβαίως, δεν θα είναι εύκολο, ειδικά στο φόντο του κλίματος που έχει δημιουργηθεί. «Μεγάλες φιλοδοξίες, ταπεινωτικές ήττες», τιτλοφορείται ενδεικτικά η ανάλυση του πρακτορείου Associated Press. Μοιάζει δε να υπακούει στον νόμο που «κυνηγά» όλους σχεδόν τους προέδρους των ΗΠΑ, όπως τον διατύπωσε ο πρόεδρος των οικονομικών συμβούλων του Ομπάμα, Τζέισον Φέρμαν: «Οι πρόεδροι πιστώνονται περισσότερο μερίδιο της επιτυχίας από ό,τι αξίζουν όταν τα πράγματα πηγαίνουν καλά και μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης όταν πάνε άσχημα».

Οι επιτυχίες:

Θέσεις εργασίας – παιδική φτώχεια

Σύμφωνα με τον Τάιλερ Γουάιαντ, του Politico, το σημαντικότερο επίτευγμα του πρώτου χρόνου της προεδρίας Μπάιντεν είναι «οι νέες θέσεις εργασίας και η μείωση της παιδικής φτώχειας». Πράγματι, το τελευταίο έτος τα επίσημα στοιχεία αναφέρουν πως δημιουργήθηκαν 6,4 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ, με αποτέλεσμα το ποσοστό της ανεργίας να έχει υποχωρήσει από το 6,3% στο 3,9% σε αυτό το διάστημα. Οσο για τα παιδιά, το ποσοστό εκείνων που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας υποχώρησε από το 16% περίπου (ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στον ΟΟΣΑ) κοντά στο 11%.

Τα παραπάνω είναι, κυρίως, αποτέλεσμα της γενναίας κρατικής παρέμβασης, που είχε ξεκινήσει επί Τραμπ και κλιμακώθηκε από τον Μπάιντεν: Με άλλα λόγια, του «πακέτου» των 1,9 τρισ. δολαρίων που εγκρίθηκε τον περασμένο Μάρτιο, για την ανακούφιση από τις συνέπειες της Covid. Οι θέσεις εργασίας ενισχύθηκαν, επίσης, από το πρόγραμμα των δημοσίων επενδύσεων για τις υποδομές που ακολούθησε, έστω κι αν αυτό «ψαλιδίστηκε» από τους Ρεπουμπλικάνους και τους συντηρητικούς Δημοκρατικούς στο ένα τρισ. δολάρια αντί των 2,3 τρισ. που ζητούσε ο Λευκός Οίκος.

Οι αποτυχίες:

Μακρύς ο κατάλογος…

Οσον αφορά στις αποτυχίες του Μπάιντεν, η αλήθεια είναι ότι υποστηρικτές και αντίπαλοί του αντιμετωπίζουν ένα πρόβλημα: Από πού να πιάσουν το νήμα και ποιο φιάσκο να χαρακτηρίσουν ως το πιο σημαντικό.

Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι το πιο καθοριστικό καταγράφηκε στο μέτωπο που, ούτως ή άλλως, κυριαρχούσε στις ΗΠΑ – όπως και σε ολόκληρο τον πλανήτη: Την πανδημία της Covid-19. Παρά το γεγονός ότι η πρεμιέρα του νέου προέδρου συνοδεύτηκε από την προσδοκία ότι το χάος που προκάλεσε ο Τραμπ με τις θέσεις του θα λάμβανε τέλος, οι εξελίξεις αποδείχθηκαν διαφορετικές: Αρχικά το «κύμα» της Δέλτα και, στη συνέχεια, της Ομικρον, σε συνδυασμό με την εμμονή ενός σκληρού πυρήνα της κοινωνίας να μην εμβολιάζεται, κλόνισαν την πίστη προς τον πρόεδρο και την κυβέρνησή του.

Στην οικονομία, από την άλλη, την αρχική επιτυχία και τον μετέπειτα συμβιβασμό, ακολούθησε μια σημαντική ήττα, η οποία μάλιστα οφείλεται στην «ανταρσία» από τις τάξεις των Δημοκρατικών: Η αποτυχία του Λευκού Οίκου να περάσει από τη Γερουσία το νομοσχέδιο με την κωδική ονομασία «Build Back Better», που αφορά τόσο τη διεύρυνση των κοινωνικών παροχών όσο και την επιτάχυνση της μετάβασης στην «πράσινη εποχή».

Σε επίπεδο δημοκρατίας, πέρα από τη γενική εικόνα διχασμού που εξακολουθεί να επικρατεί στην κοινωνία των ΗΠΑ, ο Μπάιντεν και το κόμμα του δέχτηκαν ένα ακόμη ισχυρό πλήγμα, επίσης στη Γερουσία: Μόλις προχθές, απέτυχαν να περάσουν τις αλλαγές στη νομοθεσία που θα τους επέτρεπαν να μπλοκάρουν την προσπάθεια των Ρεπουμπλικάνων, στις πολιτείες τις οποίες ελέγχουν, να περιορίσουν το δικαίωμα ψήφου τόσο των μειονοτήτων όσο και εκείνων που επιλέγουν να το ασκήσουν εξ’ αποστάσεως.

Στο Μεταναστευτικό, επίσης, παρά τα βήματα που έγιναν για τη νομιμοποίηση των παιδιών που έχουν γεννηθεί στη χώρα και τις επανενώσεις οικογενειών, σε γενικές γραμμές το μήνυμα που εστάλη ήταν το ίδιο με εκείνο που κυριάρχησε την περίοδο Τραμπ: Μην έρχεστε στις ΗΠΑ, μην επιχειρείτε να περάσετε τα σύνορα, είστε πρακτικά ανεπιθύμητοι.

Ούτε σε επίπεδο φυλετικής βίας, ειδικά σε βάρος των Αφροαμερικανών, έγιναν ιδιαίτερα βήματα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η ιδιαιτέρως μετριοπαθής στάση που υιοθέτησε τελικώς ο Μπάιντεν ως πρόεδρος – στον απόηχο της έκρηξης του κινήματος Black Lives Matter – συνέβαλε ώστε τα φαινόμενα να συνεχιστούν και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να ενταθούν.

Τέλος, οι εικόνες που αναμφίβολα θα σφραγίσουν τη θητεία Μπάιντεν είναι η εσπευσμένη, μάλλον ασύνταχτη και σίγουρα ταπεινωτική αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Αφγανιστάν και η παράδοση της Καμπούλ στους Ταλιμπάν. Στην περίπτωση δε που και η τακτική η οποία έχει υιοθετηθεί στην κρίση της Ουκρανίας δεν αποδώσει καρπούς, τότε αναμφίβολα η εξωτερική πολιτική θα αποδεχθεί μια τεράστια «παγίδα» που θα έχει εγκλωβίσει τον Μπάιντεν – έστω κι αν θεωρούνταν το δυνατό του σημείο.