Βία στα ΑΕΙ

Oι χώρες με χαμηλή εγκληματικότητα, συμπεριλαμβανομένης της βίας των συμμοριών όπως αυτή που διαιωνίζεται στα ελληνικά πανεπιστήμια, κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες: σ’ αυτές με υψηλή ενοποιητική κουλτούρα και υψηλό βιοτικό επίπεδο -Ισλανδία, Νέα Ζηλανδία, Δανία- και σ’ εκείνες όπου επιβάλλονται αυστηρές τιμωρίες: Σιγκαπούρη, Ιαπωνία, Μαλαισία. Στις χώρες του κάποτε «υπαρκτού σοσιαλισμού», ο συνδυασμός μαζικής ομοιομορφίας και αυστηρότητας των ποινών είχαν καταλήξει σε μηδενική εγκληματικότητα, εκτός από την ενδοοικογενειακή βία και τη διαφθορά. Όσο για τη δική μας χώρα, παρουσιάζει κάποιες ιδιαιτερότητες που την τοποθετούν, ως προς τον νομικό πολιτισμό, στην έσχατη θέση στην Ευρώπη· όχι ότι οι Έλληνες ενδιαφέρονται για τη θέση τους στην Ευρώπη -το αναφέρω απλώς.

Η βία στα πανεπιστήμια είναι μοναδικό φαινόμενο παγκοσμίως -όσοι διατείνονται το αντίθετο είναι είτε απληροφόρητοι, είτε ψεύτες. Έτσι κι αλλιώς, μερικοί πολιτικοί παραμένουν αταξίδευτοι και τυφλοί μπροστά σε ενδεχόμενα θετικά πρότυπα: ο σκληροκέφαλος επαρχιώτης απορρίπτει κάθε καλό παράδειγμα ως ξενόφερτο. Πάντως, η πανεπιστημιακή βία τερματίστηκε οριστικά σε όλες τις δυτικές χώρες γύρω στο 1978 (το τελευταίο γεγονός ήταν η δολοφονία του καθηγητή Karel deLeeuw στο Στάνφορντ) και στην Ινδία λίγα χρόνια αργότερα: είχε προηγηθεί κρατική βία με αιματοχυσία σε περιστάσεις δυναμικών διαδηλώσεων στα campus (στο πολιτειακό πανεπιστήμιο του Κεντ στο Οχάιο, στο Νέο Δελχί, στη Ραγκούν κτλ.) Σήμερα, η εγκληματικότητα στα campus περιορίζεται σε σεξουαλικές επιθέσεις, κλοπή αντικειμένων από τις φοιτητικές εστίες και κλοπή ποδηλάτων: δεν τίθεται ζήτημα προπηλακισμού καθηγητή, πολύ λιγότερο κακοποίησής του. Εξάλλου, όσο δήλωναν κάποτε «αναρχικοί» έχουν εκλείψει: οι διάφορες φυλές αναρχικών αποδήμησαν εις Κύριον αφού μας ταλαιπώρησαν για κάμποσες δεκαετίες. Η αριστερή τρομοκρατία που απασχόλησε τον δυτικό κόσμο μέχρι το 1985 περίπου κι εμάς μέχρι τη δεκαετία του 2000, αποτελεί παρελθόν· στο παρόν αντιμετωπίζουμε διαφορετικές προκλήσεις. Στην Ελλάδα είμαστε σταθερά αναχρονιστικοί· υπάρχουν άνθρωποι που το 2022 δικαιολογούν τις πράξεις τους άλλοτε μέσω του αναρχικού εγωτισμού του Στίρνερ, άλλοτε μέσω του ιδεώδους της κοινοκτημοσύνης του Προυντόν, άλλοτε επικαλούμενοι τον Μπακούνιν και τον Κροπότκιν -χωρίς φυσικά να έχουν γνώση· παπαγαλίζουν τσιτάτα καθοδηγούμενοι από τους λιγοστούς εναπομείναντες γερο-αναρχοπατέρες που περιπλανιούνται στις παρυφές της τρομοκρατίας.

Σήμερα, παντού, χωρίς εξαίρεση, η καταπάτηση πανεπιστημιακού χώρου και ο βανδαλισμός τιμωρούνται με ένα έως τρία χρόνια φυλάκιση· και βεβαίως, το έγκλημα επιβαρύνεται όταν συνοδεύεται από απειλές κατά της ζωής, ξυλοδαρμούς, καταστροφές δημόσιας περιουσίας και καταλήψεις. Η ελληνική διαφορά έγκειται στο ότι σε όλες τις υπόλοιπες χώρες τα εν λόγω εγκλήματα εμποδίζονται εν τη γενέσει τους: είναι αδιανόητο να προχωρήσει μια ομάδα αναρχοφασιστών σε κατάληψη κτιρίου· η αστυνομία θα παρέμβει και θα την αποτρέψει προτού οι καταληψίες φτάσουν στην είσοδο. Υπάρχει κοινωνικός έλεγχος, υπηρεσίες ασφαλείας -προπάντων, υπάρχει διαφορετική πρόσληψη του τι είναι σωστό και τι είναι λάθος. Εμείς διάγουμε παρατεταμένη προβληματική εφηβεία: arrested development. Για πολλούς στην Ελλάδα, το αμερικανικό θέαμα της σύλληψης βανδάλων με χειροπέδες φαντάζει υπερβολικά σκληρό: τα καημένα τα παιδιά… αστυνομικό κράτος… άγριος καπιταλισμός… (Στον «σοσιαλισμό», όχι μόνο συνελάμβαναν τους βανδάλους με χειροπέδες αλλά τους έβαζαν να χτίσουν και μια κοινοβιακή πολυκατοικία με τα χεράκια τους).

Αν και δεν είμαστε η μοναδική χώρα όπου καθηγητές χειροκροτούν αναρχοφασίστες ή φέρονται σαν τα τρομαγμένα ανθρωπάκια που είναι -παντού υπάρχει κομφορμισμός μαζί με την ακαταμάχητη επιθυμία να αρέσει κανείς- η δική μας ανοχή στον φασισμό και στην ασχήμια είναι ανεπανάληπτη. Έχουμε μάθει να ζούμε εν μέσω της κόπρου του Αυγείου: η ρυπαρότητα του χώρου, ιδιαίτερα του πανεπιστημιακού, καθρεφτίζει την κακοήθεια. Η ίδια η αφισοκόλληση με την οποία το ΚΚΕ και οι παραφυάδες του ασχημαίνουν όλα τα κατοικημένα τοπία από το 1974 τιμωρείται σε όλες τις χώρες του κόσμου με πρόστιμα (π.χ. με 2.500 λίρες στην Αγγλία και στην Ουαλία) ενώ τα tags και τα γκραφίτι επισύρουν βαρύτερες ποινές στις οποίες περιλαμβάνονται κοινοτική εργασία (πρέπει να σβήσεις το tag και να ξαναβάψεις την επιφάνεια), φυλάκιση και χρηματικό πρόστιμο. Οι μη Έλληνες νομοθέτες θα εκπλήσσονταν μπροστά στους ποικίλους συνδυασμούς εγκλημάτων που παρατηρούνται επί δεκαετίες στην Ελλάδα μέσα στη γενική αδιαφορία. Ένας περίπατος στην Αθήνα καταδεικνύει τη σειρά των παραβάσεων, μερικές από τις οποίες είναι πλημμελήματα· δεν είναι πταίσματα όπως νομίζει ο περισσότερος κόσμος. Αλλά, η πατρίδα κοιμάται και ο μηχανισμός της δικαιοσύνης είναι απασχολημένος με παραβιάσεις του αντιρατσιστικού νόμου, ισλαμοφοβία και τα τοιαύτα.

Έχει προχωρήσει τόσο η παθογένειά μας ώστε καθηγητές αναφέρονται σε καταλήψεις στο σχολικό περιβάλλον ως «έθιμο», ενώ η τοπική αριστερά ανησυχεί μήπως η βία στα ΑΕΙ οδηγήσει την κυβέρνηση σε αυταρχισμό. Στο μεταξύ, τραμπούκοι και φρόκαλα της πολιτικής έχουν δημιουργήσει ένα κατεστημένο: πιθανότατα ο αταξίδευτος φοιτητής δεν φαντάζεται ότι αλλού τα πανεπιστήμια λειτουργούν με ευπρέπεια και νομιμότητα· έχει πεισθεί ότι η φοιτητική κανονικότητα περιλαμβάνει τραμπούκους και φρόκαλα, απώλειες διδακτικών ωρών, καθυστερήσεις, απουσίες, διαδηλώσεις, καταλήψεις, πανό που λένε ανοησίες, αιτήματα του τύπου «Θέλουμε πλήρη φοιτητικά γεύματα» (και κάποιον να μας κάνει αέρα με μια τεράστια βεντάλια). Η κατάσταση επιδεινώνεται από το χαμηλό επίπεδο των σπουδών, από καθηγητές-δημοσίους υπαλλήλους κι από την ίδια τη νομοθεσία που θέσπισε κάποτε το ΠΑΣΟΚ για να ικανοποιήσει τον όχλο: συνδιοίκηση, χαλαρότητα, αριστεροί καθηγητές, εναλλακτική διδασκαλία («μαζί κάνουμε το μάθημα») και πλήρης κατάρρευση της αυθεντίας.

Πιστεύω ότι δεν έχουμε καμιά ελπίδα: οι Έλληνες έχουν αποφασίσει πώς θέλουν να ζουν· μακριά από τον πολιτισμό, με προαιρετικούς νόμους, μέσα στη βλακεία των δημαγωγών και στην ατολμία των υπολοίπων. Η βία στα πανεπιστήμια δεν οφείλεται σε περίπλοκες κοινωνικές αιτίες, οφείλεται στο ότι επιτρέπεται. Όποιο έγκλημα απελευθερώνεται από τις συνέπειες του νόμου συμβαίνει: οι εγκληματίες θα βρουν το κίνητρο, θα βρουν και την ευκαιρία.