Τι κρύβει η ελληνική εκστρατεία για το Συμβούλιο Ασφαλείας

Μία θέση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, τη διετία 2025-26 ως μη μόνιμο μέλος, μετά τη θητεία της το 2005-06, έχει βάλει στόχο η ελληνική διπλωματία. Μία θέση που απαιτεί προετοιμασία, εξασφάλιση ευρύτατης υποστήριξης από τις άλλες χώρες και – εάν αξιοποιηθεί σωστά – μπορεί να διευρύνει το διπλωματικό αποτύπωμα της χώρας. Το Συμβούλιο Ασφαλείας με 15 μέλη, πέντε μόνιμα και 10 που εκλέγονται, είναι το ισχυρότερο όργανο του ΟΗΕ, καθώς μόνο αυτό λαμβάνει νομικά δεσμευτικές αποφάσεις, που αφορούν μεταξύ άλλων επιβολή κυρώσεων ή ακόμα και στρατιωτική βία. Σε αυτό το πλαίσιο οι συσχετισμοί που διαμορφώνονται κάθε φορά χαρακτηρίζονται καθοριστικοί για τις κρίσεις που προκύπτουν και τις συμμαχίες που χτίζονται.

Η Αθήνα έχει ξεκινήσει τη δική της διπλωματική εκστρατεία σε μία περίοδο που η Τουρκία επιχειρεί να εργαλειοποιήσει τον ΟΗΕ, προβάλλοντας τις διεκδικήσεις της και επιχειρώντας να τις καταγράψει επίσημα και στον Οργανισμό. Στο πλαίσιο αυτού του διπλωματικού παιχνιδιού της Αγκυρας εντάσσονται και οι επιστολές που επιδιώκουν να συνδέσουν την αποστρατικοποίηση των νησιών με την αμφισβήτηση της κυριαρχίας της Ελλάδας σε αυτά, ενώ έχουν ήδη αποσταλεί από την τουρκική πλευρά και επιστολές που επιδιώκουν μονομερή δήλωση των ορίων των θαλασσίων ζωνών στη βάση των διεκδικήσεων της «Γαλάζιας Πατρίδας», με παράλληλη προσπάθεια να δοθεί επίφαση νομιμότητας στο παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Σημαντικό ζήτημα για την Αθήνα αποτελούν και οι διαρκείς προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού, που περνάει μέσα από τον ΟΗΕ.

Ωστόσο θα ήταν λάθος, όπως τονίζουν διπλωματικές πηγές, να ερμηνευθεί η ελληνική προσπάθεια ως ένα εγχείρημα που έχει επίκεντρο τις σχέσεις με την Τουρκία ή το Κυπριακό. Αναφέρονται αντίθετα σε μία ευρύτερη προσπάθεια πολυθεματική και πολυδιάστατη, που μπορεί να ενισχύσει παραδοσιακές συμμαχίες και να σφυρηλατήσει νέες, αρκεί να δρομολογηθεί σωστά και να τεθεί στο κατάλληλο πλαίσιο. Θεωρείται δε έναυσμα για επαφές «έξω από το κουτί», αφού η διεκδίκηση των ψήφων υποχρεώνει την ελληνική διπλωματία να ανοίξει τους ορίζοντές της και να απευθυνθεί και σε χώρες που δεν είχε παραδοσιακές σχέσεις. Το στοίχημα, ωστόσο, όπως τονίζεται είναι οι επαφές αυτές που θα γίνουν με αφορμή την υποψηφιότητα να διατηρηθούν και να ενισχυθούν και πέραν της υποψηφιότητας και όχι να αντιμετωπιστούν ευκαιριακά.

Ο ΡΟΛΟΣ. Σημειώνεται δε ότι τη δική του σημασία αποκτά και ο ρόλος που θα διαδραματίσει η χώρα εφόσον εκλεγεί στο Συμβούλιο Ασφαλείας, δεδομένου ότι θα λαμβάνει μέρος στη λήψη σημαντικών αποφάσεων με διεθνές αντίκτυπο. Κλιματική αλλαγή, μεταναστευτικό, ενέργεια, είναι από τα μεγάλα θέματα στην ατζέντα που φιλοδοξεί να θίξει η Ελλάδα.

Ιδιαίτερο βάρος δίνει στον στόχο του Συμβουλίου Ασφαλείας ο Νίκος Δένδιας, αναφερόμενος συχνά σε αυτόν. Εχοντας ήδη κάνει έναν πρώτο γύρο των επαφών που απαιτούνται ο υπουργός Εξωτερικών φαίνεται να αντιμετωπίζει την υποψηφιότητα ως μία ευκαιρία διεύρυνσης της ατζέντας των επαφών του και να επιδιώκει τη δημιουργία συμμαχιών και την επίτευξη συναινέσεων με βάση τις κοινές αξίες και τον σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της θάλασσας, στέλνοντας πάντα και έμμεσο μήνυμα στην Αγκυρα. Επαφές που θεωρείται ότι αξιοποιούνται και στην προώθηση του προφίλ που θέλει να εδραιώσει η Αθήνα ως δύναμη σταθερότητας στην περιοχή και ευθύνης. Οι πρώτες ενδείξεις για την εκλογή της Ελλάδας, χαρακτηρίζονται θετικές και εκτιμάται ότι έχει ήδη εξασφαλίσει έναν σημαντικό αριθμό υποστηρικτών, με τον Δένδια να αναφέρει σε δηλώσεις του στη Βουλή ένα μήνα πριν, ότι η Αθήνα έχει 95 δεσμεύσεις, γραπτές δεσμεύσεις, για την εκλογή της ήδη. Αν και οι εκλογές είναι το φθινόπωρο του 2024 και στη διπλωματία τίποτα δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο από σήμερα, στο ΥΠΕΞ εκτιμούν ότι οι συσχετισμοί δείχνουν να διαμορφώνονται, καταρχάς, σε θετικό πλαίσιο. Με τη διαδρομή να παραμένει μακρά.