Η Τζέιν Οστιν που δεν ξέρουμε

Οταν η Τζέιν Οστιν έγραψε το πρώτο προσχέδιο του «Περηφάνια και Προκατάληψη», ήταν 20 ετών, στην ίδια ηλικία με την ηρωίδα της, Ελίζαμπεθ Μπένετ. Οταν κυκλοφόρησε το 1813, ήταν τριάντα επτά: σχεδόν αρκετά μεγάλη για να γίνει η μητέρα της Ελίζαμπεθ. Δεκαεπτά χρόνια είχαν περάσει μεταξύ της σύνθεσης του «Pride and Prejudice» και της καθυστερημένης έκδοσής του. Από την εποχή της πρώτης δημοσίευσής του έχει πουλήσει πάνω από 20 εκατομμύρια αντίτυπα σε όλον τον κόσμο και έχει εμπνεύσει αμέτρητες διασκευές, σειρές και τηλεοπτικά δράματα μέχρι ρομάντζα τύπου Μπόλιγουντ αλλά και ταινίες με ζόμπι. Αν και η ίδια η Οστιν ανησυχούσε ότι το μυθιστόρημά της ήταν «πολύ ελαφρύ, λαμπερό και αστραφτερό και ότι ήθελε σκιά», το έργο της έχει περάσει στην κλασική αγγλική λογοτεχνία. Πρόσφατα ο φιλόσοφος A.C. Grayling αναφέρθηκε σε αυτό υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για ένα από τα πέντε σημαντικά βιβλία ιδεών, μαζί με το «Η καταγωγή των ειδών» του Δαρβίνου και το «Κριτική του Καθαρού Λόγου» του Καντ.

Σε μια νέα βιογραφία που κυκλοφόρησε με τίτλο «Jane Austen, Early and Late», η συγγραφέας της Φρέγια Τζόνστον υποστηρίζει ότι αν περιορίσουμε την οπτική μας στα έξι ολοκληρωμένα μυθιστορήματα της Οστιν, που εκδόθηκαν σε μόλις έξι χρόνια και δύο μήνες, δεν έχουμε μια πλήρη εικόνα τριών ουσιαστικών δεκαετιών της συγγραφικής ζωής της. Η απόσταση ανάμεσα στην άγουρη έφηβη και την ώριμη μυθιστοριογράφο δεν είναι τόσο μεγάλη όσο νομίζουν οι περισσότεροι, γράφει στο Dublin Review of Books η Αν Κένεντι Σμιθ.

Τα πρώτα γνωστά λογοτεχνικά έργα της Οστιν ξεκίνησαν γύρω στο 1787, όταν ήταν έντεκα ή δώδεκα ετών και ολοκληρώθηκαν το 1793, όταν ήταν δεκαεπτά. Στο διάστημα αυτό έγραψε 27 κείμενα που τώρα χαρακτηρίζονται «νεανικά» ή «εφηβικά γραπτά» και περιλαμβάνουν τα «Lady Susan», «Love and Friendship» και «History of England». Ωστόσο η ίδια αγαπούσε αυτά τα πρώιμα γραπτά της, τα οποία μετέγραψε, τα επεξεργάστηκε και τα προστάτεψε μαζί με τα άλλα «αγαπημένα της παιδιά», όπως αποκαλούσε τα μυθιστορήματά της.

«Τα πρώτα γραπτά της Τζέιν Οστιν φαίνεται να έχουν λίγα κοινά με τη συγκρατημένη και ρεαλιστική κοινωνία που απεικονίζεται στα μυθιστορήματά της για ενηλίκους» παρατηρεί η μελετήτρια της Οστιν, Κάθριν Σάδερλαντ. «Η ανάγνωσή τους δίνει ένα νήμα σχολίων που δείχνει διεξοδικά τη δραστηριότητα της κριτικής ανάγνωσης που ανέπτυξε πολύ νωρίς η συγγραφέας». Πουθενά αυτό δεν είναι πιο εμφανές όσο στην περιπαικτική γραφή του βιβλίου της «Η Ιστορία της Αγγλίας», που έγραψε το 1791, όταν ήταν 15 ετών. Γραμμένο κυρίως για να διασκεδάσει την οικογένεια των Οστιν το «The History of England» είναι «ένα ντοκουμέντο εφηβικής εξέγερσης» που ασχολείται με ιλαρο-τραγικό ύφος με τα θέματα της καταγωγής, της διαδοχής και της υποτίμησης των γυναικών, ένα θέμα άλλωστε στο οποίο θα επέστρεφε στα μυθιστορήματά της.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ. Η νεαρή Οστιν με αυτό το βιβλίο διεκδικούσε την παρουσία της ως μια καλά ενημερωμένης αναγνώστριας, η οποία αναμφίβολα είχε την ενθάρρυνση του πατέρα της. Η Τζόνστον μάς θυμίζει πως σε όλη της τη ζωή η Τζέιν Οστιν ως ιστορικός βρισκόταν σε συνεχή διάλογο με την Τζέιν Οστιν τη μυθιστοριογράφο. Το ενδιαφέρον της για την ιστορία είναι ενεργό ακόμα και στο μεταγενέστερο μυθιστόρημά της «Persuasion» (Πειθώς), όταν η ηρωίδα της Αν Ελιοτ, η οποία υπερασπίζεται τη σταθερότητα των γυναικών, ακούει τον λοχαγό Χάρβιλ να της λέει ότι «όλες οι ιστορίες είναι εναντίον σας, όλες οι ιστορίες, η πρόζα και ο στίχος… Αλλά ίσως, θα πείτε, όλα αυτά γράφτηκαν από άνδρες».

Η Οστιν θα δείξει την προτίμησή της προς τη μυθοπλασία έναντι της ιστορίας. Ωστόσο θα μπορούσαμε να αναρωτηθούμε αν είχε περισσότερα χρόνια για να αναπτυχθεί προς άλλες κατευθύνσεις ως ώριμη συγγραφέας, ίσως να είχε επιστρέψει στο νεανικό της πάθος για την ιστορία.