Εθνική ομάδα στην αρμονική ενός ρέκβιεμ

Εθνικής ομάδος το ανάγνωσμα, και με την ευκαιρία των προσφάτων αγώνων, αλλά και της τοποθετήσεως του αλήστου μνήμης ολλανδού εθνικού προπονητού για μια δουλειά σε βάθος, συνειρμικά και άθελά μου οδοιπορώ την προσδοκία του, βιώνοντας μια πραγματικότητα που αποκαθήλωσε την ουσία της προσδοκίας του Ολλανδού. Γιατί η Εθνική ομάδα θέλει εθνικό πρωτάθλημα. Θέλει ετοιμοπόλεμους και εμπειροπόλεμους αθλητές. Οταν στα εθνικά σου πρωταθλήματα, τον έλληνα παίκτη ψάχνεις να τον βρεις με το μικροσκόπιο, είτε σε μπάσκετ είτε σε ποδόσφαιρο, κι αν τον βρεις ξεκουβαλάει τα μπάζα. Κυνηγούς και δεκάρια ούτε με τον Αστρολάβο των Κυθήρων δεν βρίσκεις στο ελληνικό πρωτάθλημα.

«Ετοιμη λύση». Γιατί η εύκολη λύση, ο ξένος παίκτης. Εκτός εξαιρέσεων, από δευτεράντζα μέχρι σαβούρα. Και προτιμάς να φορέσεις φανέλα ευθύνης στις προτάσεις των μανατζαρέων, παρά να εμπιστευτείς παιδί δικό σου. Και η λογική; Λογική κατανάλωσης. «Ετοιμη λύση», αυτή είναι η απάντηση. Και οι θέσεις που τους καίνε: κυνηγοί και δεκάρια. Ελα όμως που αυτό είναι παγκόσμιο πρόβλημα. Γιατί με τις ταχύτητες που παίζουν, και με τη δύναμη που συγκρούονται, το δεκάρι ή ο κυνηγός πρέπει να παίρνει απόφαση σε χρόνο ντε-τε. Και πού να το βρεις αυτό το κλειδί. Κι αν το βρεις, το πληρώνεις πλατινένιο. Και μετρημένοι στα δάχτυλα των δυο χεριών αυτοί που πληρούν τις προϋποθέσεις.

Με διαφορετική φιλοσοφία. Γι’ αυτό και όλοι οι μεγάλοι αλλάζουν ρότα και στρέφονται στην εδώδιμη αγορά τους, ενισχύοντας αφόρητα τα ερασιτεχνικά τους πρωταθλήματα και τις ακαδημίες. Γιατί οι εθνικές σχολές ποδοσφαίρου είναι απόλυτη αναγκαιότητα. Και κάθε εθνική σχολή λειτουργεί με διαφορετική φιλοσοφία. Περισσότερο σφιχτοί στην άμυνα οι Ιταλοί, πρεσαδούρα του κερατά οι Εγγλέζοι, μάνες στο ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο οι Γερμανοί και Ολλανδοί, φαντεζί οι Γάλλοι, πραγματιστές οι Ισπανοί και ποδόσφαιρο υπολογισμού οι Σλάβοι.

Την υπηρετούν αδιάλειπτα. Αυτές όμως οι αγωνιστικές ιδιαιτερότητες κάθε χώρας, καλλιεργούνται επί δεκαετίες σε ολόκληρο τον σκελετό των πρωταθλημάτων τους. Και την καταληκτική τους μορφή την υπηρετούν αδιάλειπτα οι εθνικοί τους προπονητές. Εδωδίμου καταγωγής η συντριπτική τους πλειονότητα, και όχι ο ελληνικός Καραγκιόζ μπερντές, που μας πετάει από Ιταλό σε Γερμανό κι από Πορτογάλο σε Ολλανδό. Και κάποιοι απ’ αυτούς κάνανε σοβαρή δουλειά, η οποία δυστυχώς δεν είχε συνέχεια.

Η εν πολλαίς αμαρτίαις. Και ο βασικός και κύριος λόγος ένας και μοναδικός. Η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα ΕΠΟ. Που για λόγους βολέματος και μόνον αντιμετώπιζε το θέμα Εθνική λες και ήταν απλή ομάδα. Ουδέποτε καιρός για δουλειά υποδομής. Και κάποτε βολευόταν, όταν στο εθνικό πρωτάθλημα έπαιζαν μόνον Ελληνες. Και ξεπέταγε και πολύ μεγάλες στιγμές. Με κορμό το ΠΟΚ συν Μανταλόζη, χάσαμε για 2 πόντους το Παγκόσμιο της Βέρνης, όταν μας κέρδισαν οι Σέρβοι του Μπεάρα, του Μπόμπεκ, του Στάνκοβιτς, του Τσαϊκόφσκι, του Σπάιτς, με 2-1 στην Αθήνα. Μια από τα ίδια στο Μουντιάλ του ’70, όταν η κόντρα του Νταν Γεωργιάδη με τον Δομάζο μας άφησε εκτός νυμφώνος και προκρίθηκαν οι Ρουμάνοι. Και ήταν η καλύτερη ομάδα όλων των εποχών. Πάλι με την ίδια συνταγή: ΠΟΚ συν Κούδα, Χάιτα και Δέδε. Και στο Ευρωπαϊκό του 2004, βάση τα παιδιά της Παιανίας. Οπως και στο Παγκόσμιο του Ρίο, τα παιδιά του Πειραιά.

Παιδιά μικρών ερασιτεχνικών σωματείων. Και αυτή είναι η μια όψη του νομίσματος. Η δεύτερη όψη, που ούτε τη συζητάνε, ούτε καν περνάει απ’ το μυαλό τους. Ολες αυτές οι ταλεντάρες είχαν συγκεκριμένη ποδοσφαιρική καταγωγή. Ολοι τους ήταν παιδιά μικρών ερασιτεχνικών σωματείων, σε μια εποχή που το ποδόσφαιρο παιζόταν κάτω από τις ίδιες συνθήκες στέρησης. Νταμαρόχωμα στα γήπεδα διακεκριμένης κατηγορίας, νταμαρόχωμα και στα τερέν της ερασιτεχνικής, αποδυτήρια με φυσικό αιρκοντίσιον οι μεν, το αυτό και οι δε. Και πρώιμα προπονητήρια οι άγιοι χωματόδρομοι. Που μάθαινες να ντριμπλάρεις και να ξεμαρκάρεσαι σε χώρους πλάτους 5 ή 6 μέτρων. Γι’ αυτό και μιλάγανε με την μπάλα.

Η ποδοσφαιρική τους καταγωγή. Και τρομάζει η ποδοσφαιρική καταγωγή του κάθε αγωνιστικού φαινομένου. Λινοξυλάκης, Πετρόπουλος από τον Αστέρα Αθηνών. Γιάννης Παπαντωνίου και Σάββας Θεοδωρίδης από την Ενωση Αμπελοκήπων. Δαρίβας από τη Νίκη Πλάκας. Μπέμπης απ’ τα Πετράλωνα. Στεφανάκος από την Υπεροχή Αθηνών. Κι αργότερα Δομάζος από την Αμυνα Αμπελοκήπων. Οικονομόπουλος απ’ τον Κορυδαλλό. Γιώργος Σιδέρης απ’ τα Καμίνια. Μίμης Παπαϊωάννου από τη Νέα Νικομήδεια. Στάθης Χάιτας από τον Εθνικό Κουκακίου. Μιχάλης Κρητικόπουλος από την Ενωση Καισαριανής. Και πιστοποίηση αξίας, τον Λινοξυλάκη η Γιουβέντους και η Ραπίντ Βιέννης, τον Στεφανάκο η Ιντερ, όταν στο παιχνίδι του Μιλάνου βίδωσε τον Αλταφίνι, και η Φενερμπαχτσέ, έλαμψε στον τελικό με τη Λέφσκι σημειώνοντας το μοναδικό γκολ, τον Μίμη Παπαϊωάννου η Ρεάλ, όταν τον Μάη του 1965 παραχώρησε ισοπαλία 3-3 στην ΑΕΚ που προηγήθηκε 2-0. Τα ίδια με τη Γιουβέντους και τον Τάκη Λουκανίδη, με τη Μίλαν και τον Πεντζαρόπουλο μετά τη μάχη του Τάμπερε… Και ο Μίμης Δομάζος μου εκμυστηρεύτηκε «εάν πηγαίναμε στο Μεξικό, η μισή ομάδα την επόμενη χρονιά θα έπαιζε στα καλύτερα ευρωπαϊκά σαλόνια»… Ναι, τα παιδιά από τα Εξάρχεια, τους Αμπελοκήπους , τη Δράμα, τη Νικομήδεια, …τα παιδιά του καθημερινού μόχθου που μάθανε μπάλα στους δρόμους της γειτονιάς τους ….

Στα Φαρ Ουέστ. Και θα ‘θελα τόμους ολόκληρους για να καταγράψω τα ονόματα των διεθνών παικτών, που έχουν καταγωγή μια γειτονιά μικρής ή μεγάλης πόλεως, ή ένα ξεχασμένο στον χάρτη χωριουδάκι ή νησί. Αυτό, οι έξω το ξέρουν, γι’ αυτό και τα μάτια των εθνικών προπονητών ορθάνοιχτα πάνω από τα ερασιτεχνικά πρωταθλήματα. Και δεν περιμένουν μόνον από τις φάρμες των μεγάλων συλλόγων να επισημάνουν ταλέντα. Γιατί απλά, 17άρηδες κοντράρουν με συνομηλίκους. Στα Φαρ Ουέστ των ερασιτεχνικών πρωταθλημάτων ανακαλύπτουν τους 16άρηδες που κοντράρουν με 25άρηδες και 30άρηδες και παίρνουν επάνω τους ευθύνη ομάδας. Αλλά αυτά αποτελούν ψιλά γράμματα και χαμένο χρόνο για τα διοικητικά κοπροστάσια των εκάστοτε ΕΠΟ. Ομως, το θέμα Εθνική ομάδα έχει πολύ πόνο και δεν εξαντλείται με μια πρόχειρη ανάγνωση που του κάναμε σήμερα.