Η γλώσσα {LF}του σώματος (και η αφωνία)

Μία φωτογραφία δεν λέει την αλήθεια. Μπορεί, όμως, να αφηγείται αλήθειες. Ηταν μόνο επικοινωνιακή η σύγκριση ενσταντανέ από τα μέρη όπου βρέθηκαν κατά τον εορτασμό των Φώτων οι πολιτικοί αρχηγοί; Μια πρώτη απάντηση θα έτεινε προς την κατάφαση: αν ο νέος αρχηγός του ΚΙΝΑΛ επέλεξε τη Λήμνο, γιατί πρέπει να συγκρίνεται με την περιοχή των Τρικάλων όπου διέμεινε ο Αλέξης Τσίπρας; Γιατί πρέπει να εκβιάζει τις εντυπώσεις από τον οινοπότη ηγέτη;

Ετσι είναι, αν έτσι νομίζουμε πως η φωτογραφία μένει «καθαρή». Πως δεν κουβαλάει το δικό της εννοιολογικό φορτίο. Εδώ βλέπουμε τον Αλέξη Τσίπρα χαλαρό. Μακριά από το πολιτικό κέντρο, με ανθρώπους της ελληνικής περιφέρειας, μοιάζει αδιάφορος προς την πανδημική – και κομματική – αναταραχή. Δεν είναι μάλιστα τυχαίο ότι η ημέρα των Θεοφανίων – προνομιακή για στερεοτυπικές εκφράσεις και λογοπαίγνια που έχουν στο επίκεντρο τη λέξη «φως» – πέρασε απαρατήρητη. Ο ΣΥΡΙΖΑ έμοιαζε σαν να μην εκπέμπει λόγο στο τέλος του Δωδεκαημέρου. Εκτός εάν θεωρείται καίρια και βαθυστόχαστη η τηλεοπτική παρέμβαση του Χρήστου Γιαννούλη: «Με το καλό να φύγουν οι πολιτικοί “καλικάντζαροι”, γιατί πλέον έχουμε περάσει από το στάδιο της πολιτικής ανευθυνότητας στο στάδιο της πολιτικής αναισθησίας».

Η γλώσσα του σώματος αντανακλά στην αφωνία του κόμματος. Είναι σαν να βιάζεται το ίδιο να επιβεβαιώσει τα πορίσματα των δημοσκοπήσεων ή την ανάγνωση που του προσάπτουν τέως φίλοι (όπως προσφάτως ο Γιάννης Λούλης). Ο ΣΥΡΙΖΑ πέφτει συνεχώς στη λούπα: «φωνάζει» τις θέσεις του απέναντι στην κυβέρνηση, αλλά λίγες βρίσκουν αποδέκτες. Είναι ένα σύμπτωμα που προκύπτει από το βάθος. Πριν απ’ όλα, δεν αντιστοιχεί στη διάθεση ειλικρινούς αυτοκριτικής κατά τη μετεκλογική περίοδο. Η επωδός Πολάκη «τη δεύτερη φορά θα είναι αλλιώς» όχι μόνο τρομοκρατεί ό,τι ορίζεται ως κεντρογενές ακροατήριο, αλλά υπενθυμίζει τα λάθη που έγιναν «την πρώτη φορά». Η αξιωματική αντιπολίτευση επιθυμεί να ασκεί κριτική σαν να πρόκειται για παρθένο σχηματισμό, άμωμο και αμόλυντο, εμβαπτισμένο σε ένα άχρονο ηθικό πλεονέκτημα. Θέλει να φαίνεται σαν ΚΙΝΑΛ του Ανδρουλάκη τη στιγμή που η βαρύτερη καταγγελία εις βάρος του είναι ότι εκφράζει ήδη το παλιό.

Η ίδια η διαδικασία ανάδειξης του Ανδρουλάκη αποτελεί εξ αντανακλάσεως το δεύτερο ισχυρό πλήγμα στην εικόνα. Ο ΣΥΡΙΖΑ πορεύεται χωρίς αυτοκριτική και χωρίς συνεδριακό απολογισμό. Χωρίς δηλαδή τα εχέγγυα της εσωκομματικής «δημοκρατίας», προγραμματική στόχευση και ηγετική ομάδα που θα κρατήσει αποστάσεις από εκείνη που καταψηφίστηκε στις κάλπες. Η πρόσφατη σύρραξη του Χριστόφορου Παπαδόπουλου και της Δώρας Αυγέρη λειτουργεί σαν μικρογραφία ανάμεσα στους «αυτόχθονες» και τους «ετερόχθονες». «Ο προοδευτικός κόσμος… πρέπει να ξαναγνωρίσει την Αριστερά. Αυτό δεν γίνεται με κομματικούς μπράβους και ιδεολογικό face control. Οι πολίτες δεν είναι περαστικοί που ρίχνουν ένα βλέμμα από περιέργεια… Τους πείθουμε για το δίκαιο των θέσεών μας…» έγραψε, εκτός άλλων, η βουλευτής Β’ Θεσσαλονίκης στην «Εφημερίδα των Συντακτών» (8/1). «Τι μας λέει η Δώρα Αυγέρη; Οτι είναι “αριστερόμετρο” και “κομματικοί μπράβοι” όσοι και όσες απορρίπτουν τους “ολίγο” ρατσιστές, “ολίγο” εθνικιστές, ομοφοβικούς, σκοταδιστές… Σίγουρα οι πεποιθήσεις της δεν ταιριάζουν με το κόμμα που “υπηρετεί” στο κοινοβούλιο. Η τηλεόραση είναι διαβατήριο, δεν είναι όμως πιστοποιητικό» αντέκρουσε ο πρώην βουλευτής και μέλος των 53+.

«ΚΑΝΕ OFF». Η εικόνα του Αλ. Τσίπρα θεωρείται το δυνατό χαρτί και ταυτόχρονα το στρατηγικό αδιέξοδο του ΣΥΡΙΖΑ. Με την ένδεια θέσεων να παγιώνεται ως κοινός δημοσκοπικός τόπος, την εχθροπάθεια και τον πολακισμό να εμποτίζουν τις δεξαμενές των κοινωνικών δικτύων και την ενδοκομματική αντάρα σε συνεχή μετάθεση, ένας απομένει ως υπέρτατος αντιπερισπασμός. Ο αρχηγός ζητάει εκλογές, επειδή «η παραμονή της κυβέρνησης εγκυμονεί κινδύνους» (Digital Economy Forum 2021). Καλεί τους πολίτες να απαιτήσουν να φύγει η κυβέρνηση. Τους καλεί να κάνουν «OFF». Για να κερδίσει τους δικούς του ψηφοφόρους και να αυξήσει τη συσπείρωση. Το αδιέξοδο φάνηκε και από τον τρόπο με τον οποίο μια σειρά στελεχών εξέφρασε πρόσφατα ενστάσεις, για να μείνουμε σε έναν ευφημισμό: από τον Ανδρέα Ξανθό και τον Νίκο Φίλη («οι θάνατοι δεν μπορούν να είναι στοιχείο αντιπολίτευσης») έως τον Στέλιο Κούλογλου και τον Χριστόφορο Βερναρδάκη («υπάρχει μια “θολή” εικόνα που παρεισφρέει και σήμερα στις θέσεις του κόμματος, οι οποίες πρέπει να αποκτήσουν περισσότερες “γωνίες” και ταυτόχρονα στο οργανωτικό και κοινωνικό κομμάτι να γίνει πολύ πιο συμπεριληπτικό και μαζικό κόμμα»).

Από μια συγκυρία, την εικόνα του επιχειρεί προσφάτως να επαναλανσάρει και ο έτερος πυλώνας της αλλαγής του 2015. Η πρώτη φορά συγκυβέρνηση φωτογραφίζεται αφήνοντας να μιλήσει η εικόνα του σώματος. Μοιάζει να βάζει η ίδια τέλος στο αφήγημά της.

Το κενό με την κοινωνία παραμένει αγεφύρωτο όσο δεν καλύπτεται από προγραμματική στόχευση. Το κάρφος στη φωτογραφία εκ Τρικάλων δεν ήταν καν το τασάκι με τα αποτσίγαρα. Ηταν το κενό που κρύβεται πίσω από την εικόνα. Υπήρχαν τσιγάρα, αλλά δεν υπήρχε καπνός. Υπάρχουν φωτογραφίες, αλλά δεν υπάρχουν θέσεις.