Το στοίχημα της παραγωγής «μονόκερων»

Με την Ελλάδα να εισέρχεται τα τελευταία χρόνια στον διεθνή επενδυτικό χάρτη και με το «brand Ελλάδα» να βρίσκεται σε συνεχή άνοδο, ενδιαφέρον παρουσιάζει η μεγάλη κινητικότητα που παρατηρείται και στο ελληνικό οικοσύστημα των νεοφυών επιχειρήσεων (startups). Η αξία του οποίου από τα 5-6 δισ. ευρώ σήμερα εκτιμάται πως θα τριπλασιαστεί ξεπερνώντας τα 15 δισ. ευρώ εντός της προσεχούς πενταετίας.

Ενδεικτικό της δυναμικής που αποκτούν σταδιακά οι ελληνικές νεοφυείς εταιρείες είναι ότι στην Ελλάδα σήμερα υπάρχουν τουλάχιστον πέντε startups (ή είναι στα όρια), της κατηγορίας των «μονόκερων» (unicorns), ήτοι εταιρείες με κεφαλαιοποίηση – αποτίμηση άνω του 1 δισ. δολαρίων. Πρόκειται για τις εταιρείες Skroutz, Persado, PeopleCert, Blueground, Viva Wallet με τις τρεις τελευταίες, αμιγώς ελληνικές, να «γεννιούνται» το 2021 και να συγκαταλέγονται επίσημα μεταξύ των ευρωπαϊκών «μονόκερων». Το επόμενο διάστημα εκτιμάται μάλιστα, πως θα προστεθούν τουλάχιστον άλλες πέντε εταιρείες αυτού του μεγέθους, με την Ελλάδα να φιλοδοξεί το 5%-10% της ευρωπαϊκής παραγωγής «μονόκερων», που σήμερα φτάνουν τους 125.

Η δημιουργία «μονόκερων» αποτελεί στοίχημα για κάθε νεοφυές οικοσύστημα, αφού δείχνει την ικανότητα μιας χώρας να δημιουργεί καινοτόμες εταιρείες μεγάλου μεγέθους. Οι «unicorn startups» μπορούν να λειτουργήσουν όχι μόνο ως πρότυπο επιχειρηματικής επιτυχίας αλλά και να συνεισφέρουν στην περαιτέρω ανάπτυξη του οικοσυστήματος αλλά και της νέας γενιάς entrepreneur, «επιχειρηματικών αγγέλων» και νέων καινοτόμων νεοφυών επιχειρήσεων, ενώ τα έως τώρα δεδομένα δείχνουν πως η δυναμική των ελληνικών startups θα συνεχιστεί και το 2022. Κινούμενη προς αυτή την κατεύθυνση, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων (πρώην ΤΑΝΕΟ) έχει ήδη ανακοινώσει πως θα διαχειριστεί κεφάλαια ύψους 1,5 δισ. ευρώ, με φόντο την ενίσχυση των νεοφυών επιχειρήσεων. Επιπλέον, το υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων σκοπεύει να διοχετεύσει ένα αρχικό κεφάλαιο πάνω από 200 εκατ. ευρώ από δημόσιους πόρους στη νεοφυή επιχειρηματικότητα, χωρίς να αποκλείεται περαιτέρω αύξηση, χάρη σε κεφάλαια προερχόμενα από το Εθνικό Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Το συνολικό ποσό που θα είναι διαθέσιμο από το κράτος στους διαχειριστές επιχειρηματικών κεφαλαίων κυμαίνεται σε  1,26 δισ. ευρώ. Πάντως τα χρήματα που επενδύονται στις startups στην Ελλάδα αποτελούν το 1/50 σε σχέση με αυτά που επενδύονται στο Ισραήλ, μία εκ των κορυφαίων στον τομέα αυτών παγκοσμίως.

Θα πρέπει να σημειωθεί, ωστόσο, πως το 2021 μόνο οι ελληνικές νεοφυείς επιχειρήσεις προσέλκυσαν επενδύσεις μισού δισ. ευρώ, ποσό υπερτριπλάσιο έναντι του 2020 και δεκαπλάσιο έναντι του 2017. Η προέλευση των χρηματοδοτήσεων ήταν από 13 ελληνικά επενδυτικά σχήματα, από 29 ευρωπαϊκά, από 24 αμερικανικά και από 20 επενδυτικά κεφάλαια από τον υπόλοιπο κόσμο. Οι ελληνικές επιχειρήσεις που καινοτομούν συνεχίζουν μάλιστα να προσελκύουν το ενδιαφέρον επενδυτικών funds παγκόσμιου βεληνεκούς, επαναπατρίζοντας και έλληνες επιστήμονες, δίνοντας έτσι και κάποιες ελπίδες για την αντιστροφή του «brain drain» σε «brain gain».

Το ελληνικό οικοσύστημα των startups, είναι πλέον ισχυρότερο σήμερα σε σύγκριση με την προ πανδημίας περίοδο, ενώ η δυναμική που επιδεικνύουν σταθερά οι ελληνικές νεοφυείς επιχειρήσεις έχει θέσει τις βάσεις ώστε η Ελλάδα να καταστεί περιφερειακό hub καινοτομίας, προσελκύοντας, μεταξύ άλλων, μεγάλες επενδύσεις από το εξωτερικό, ανέφερε σε έκθεσή του το Found.ation σε συνεργασία με το EIT Digital. Οι 10 κορυφαίες startups του 2021 «σήκωσαν» συνολικά 397 εκατ. ευρώ, ενώ συνολικά το 2021 χρηματοδοτήθηκαν 70 ελληνικές νεοφυείς επιχειρήσεις με κεφάλαια που υπερβαίνουν σε αξία το μισό δισ. ευρώ.

Οι τρεις κορυφαίοι τομείς στους οποίους δραστηριοποιούνται οι νεοφυείς επιχειρήσεις παραμένουν οι life sciences, retail και agritech, με τις startups των maritime tech και deep tech να συνεχίζουν να βρίσκονται σε ανοδική πορεία, που αναμένεται να διατηρήσουν και εντός του 2022. Ο  φιλόδοξος στόχος, σύμφωνα με στελέχη της εν λόγω αγοράς, είναι οι ελληνικές startups να εισφέρουν κάποια στιγμή το 10% του εθνικού ΑΕΠ, ενώ περαιτέρω ανάπτυξη του εγχώριου οικοσυστήματος αναμένεται πως θα τροφοδοτήσει το επόμενο διάστημα ο χώρος των big data analytics, των έξυπνων αλγόριθμων και της τεχνητής νοημοσύνης. Ενα άλλο πεδίο, που «γεννά» startups ελληνικού εδάφους, είναι αυτό της τεχνολογίας στον χώρο της υγείας (healthtech), ενώ στην Ελλάδα το επόμενο διάστημα αναμένεται εκτίναξη  των startups στον χώρο της καθαρής ενέργειας (cleantech).