«Ταρτούφος» από την Comedie-Francaise για το έτος Μολιέρου

Εναν από τους «ήρωες» της γαλλικής δραματουργίας ετοιμάζεται να τιμήσει το θέατρο στη Γαλλία στις 15 Ιανουαρίου, καθώς συμπληρώνονται 400 χρόνια από τη βάφτιση του Μολιέρου (η ημερομηνία γέννησής του παραμένει άγνωστη). Γι’ αυτό και η Comédie-Française, η ομάδα που γεννήθηκε το 1680 από τη συνένωση του θιάσου του Μολιέρου με τον αντίστοιχο της Βουργουνδίας, θα τιμήσει την επέτειο ανεβάζοντας τον «Ταρτούφο», το έργο που λίγο έλειψε να του καταστρέψει την καριέρα.

Ο «Ταρτούφος», αν και σήμερα είναι από τα πιο πολυπαιγμένα έργα του Μολιέρου, στις μέρες του εξόργισε τους καθολικούς ζηλωτές εξαιτίας της σάτιράς του στους θρησκόληπτους πολίτες. Το έργο είχε την έγκριση του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΔ’ από το 1664, ωστόσο το κριτικό περιεχόμενό του λίγο έλειψε να στοιχίσει στον συγγραφέα το κεφάλι του (κυριολεκτικά), όπως αναφέρει η «Γκάρντιαν». Για να αποφύγει τις έμμεσες απαγορεύσεις που του είχαν επιβληθεί λοιπόν, αναγκάστηκε να ξαναγράψει το σενάριο, τονίζοντας αυτή τη φορά περισσότερο πως στόχος του δεν ήταν ούτε η θρησκεία ούτε βέβαια οι θρήσκοι άνθρωποι, αλλά καθαρά και μόνο οι υποκριτές. Η προσπάθειά του απέδωσε και το 1669 μια νέα, πιο μεγάλη εκδοχή του έργου, σε πέντε κι όχι τρεις πράξεις πλέον, ανέβηκε και γνώρισε μεγάλη επιτυχία. Ετσι άνοιξε ο δρόμος προς τη μετέπειτα κοινωνική και πολιτική του καταξίωση πολύ πριν φύγει από τη ζωή.

Για τη φετινή επέτειο, όμως, η Comédie-Française θα φέρει στη σκηνή μέσα στον Ιανουάριο την πρώτη εκδοχή του «Ταρτούφου», της οποίας το κείμενο, ωστόσο, δεν έχει διασωθεί. Ο Ζορζ Φορεστιέ, καθηγητής στη Σορβόνη και ειδικός στον Μολιέρο, μαζί με τη συνάδελφό του Ιζαμπέλ Γκρελέ ανέλαβαν να ανασυνθέσουν το έργο χρησιμοποιώντας τη μέθοδο που βάφτισαν «θεατρική γενετική» και αντλώντας πρώτες ύλες από κείμενα της εποχής του Μολιέρου, όπως αντίστοιχες δημιουργίες της Commedia dell’ Arte και άλλες σύντομες ιστορίες. Το αποτέλεσμα είναι ένα θεατρικό που επικεντρώνεται περισσότερο στον αντιήρωα Ταρτούφο, έναν θρησκευόμενο ζητιάνο τον οποίο καλοδέχεται η ευκατάστατη οικογένεια του Οργκον και της συζύγου του Ελμιρ. Κάποιοι από τους χαρακτήρες, όπως η νεαρή κοπέλα Βαλέρ, εξαφανίστηκαν εντελώς μαζί με το δεύτερο και πέμπτο μέρος του έργου αφού ταυτοποιήθηκαν ως μετέπειτα προσθήκες.

ΙΒΟ ΒΑΝ ΧΟΒΕ. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Comédie-Française Ιβο βαν Χόβε, ο οποίος θα σκηνοθετήσει τη νέα παραγωγή στην έδρα της ομάδας στο Παλέ Ρουαγιάλ, ήθελε εδώ και χρόνια να καταπιαστεί με τον «Ταρτούφο», αφού είχε παρουσιάσει τον «Μισάνθρωπο» και τον «Φιλάργυρο» σε ξένα θέατρα. Τον αποθάρρυνε το ανασκευασμένο κείμενο. «Είναι τόσο τεχνητά φτιαγμένο λόγω της πίεσης από την Εκκλησία» είπε στην «Γκάρντιαν». «Ποτέ δεν μου άρεσε και δεν ήξερα πώς να το λύσω». Τώρα όμως το νέο κείμενο των Φορεστιέ και Γκρελέ του έλυσε τα χέρια. «Είναι αυτό που θα ήθελε και ο ίδιος» επισημαίνει ο σκηνοθέτης, ο οποίος θα παρουσιάσει το έργο με τον αυθεντικό του τίτλο «Ταρτούφος ή Ο υποκριτής». Ο ίδιος πρόσθεσε έναν πρόλογο κι έναν επίλογο για να δέσει τη δραματουργία, καταλήγοντας να έχει ένα «κοινωνικό δράμα». Η πρεμιέρα της παραγωγής θα μεταδοθεί ζωντανά σε θέατρα επτά χωρών και σηματοδοτεί την εκκίνηση ενός έτους αφιερωμένου στον Μολιέρο. Ολο το ρεπερτόριο της ομάδας για το 2022 θα περιλαμβάνει αποκλειστικά δημιουργίες του μεγάλου θεατρικού συγγραφέα.