Διπλωματικός πυρετός υπό τον φόβο ρωσικής εισβολής

Αποκαλυπτικός της ανησυχίας που προκαλεί η συγκέντρωση ρωσικών στρατευμάτων κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της Ουκρανίας είναι ο διπλωματικός πυρετός που επικρατεί στο ίδιο μέτωπο. Μια έκτακτη τηλεδιάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ θα πραγματοποιηθεί το μεσημέρι της Παρασκευής ενόψει της Συνόδου του Συμβουλίου ΝΑΤΟ – Ρωσίας που προγραμματίστηκε για τις 12 Ιανουαρίου, δύο ημέρες μετά τις συνομιλίες για την ασφάλεια που θα έχουν αμερικανοί και ρώσοι αξιωματούχοι στη Γενεύη. Οι συνομιλίες θα συνεχιστούν, στις 13 Ιανουαρίου, στο ευρύτερο σχήμα του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να ερμηνευτεί και η επίσκεψη που ξεκίνησε χθες και αναμένεται να ολοκληρώσει αύριο στην Ουκρανία ο επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Ζοζέπ Μπορέλ. Σκοπός, να τονίσει η ΕΕ την απόλυτη στήριξή της στην εθνική κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας. Και, παράλληλα, να στείλει ένα μήνυμα τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και στη Μόσχα πως δεν μπορεί να συζητεί χωρίς αυτή, θυμίζοντας την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, για την ισορροπία δυνάμεων στην Ευρώπη.

Ως μια απειλή για την ασφάλεια και τη σταθερότητα όχι μόνο της Ουκρανίας αλλά και της ευρύτερης περιοχής, που δεν μπορεί να συζητηθεί «χωρίς όλους τους ενδιαφερόμενους παράγοντες γύρω από το τραπέζι», περιέγραψε στο πολωνικό πρακτορείο ειδήσεων την κατάσταση στα ουκρανικά σύνορα ο Ζοζέπ Μπορέλ λίγο πριν αναχωρήσει για το πρώτο του ταξίδι στο εξωτερικό φέτος. «Η ΕΕ δεν μπορεί να είναι ένας ουδέτερος θεατής σε αυτές τις διαπραγματεύσεις αν η Ρωσία θέλει πραγματικά να συζητήσει την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης». Αναφερόταν στις εγγυήσεις που αξιώνει η Μόσχα ότι το ΝΑΤΟ θα σταματήσει την επέκτασή του προς ανατολάς και θα τερματίσει τη στρατιωτική συνεργασία με την Ουκρανία και τη Γεωργία. Στο φόντο βρίσκεται όμως πάντα η διπλωματική ταπείνωση που είχε επιφυλάξει στον ίδιο τον Μπορέλ, πριν από έναν χρόνο, ο ρώσος υπουργός Εξωτερικών, στη διάρκεια μιας συνέντευξης Τύπου, όπου ο Σεργκέι Λαβρόφ είχε στηλιτεύσει την αλαζονεία των Ευρωπαίων, αφού πρώτα είχε απελάσει τρεις διπλωμάτες της Ενωσης χωρίς να προειδοποιήσει σχετικά τον ομόλογό του.

«Θέλω να σημειώσω πως η Ουκρανία, όπως και οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο, δικαιούται και είναι ελεύθερη να επιλέξει τις συμμαχίες και τις εταιρικές της σχέσεις στον τομέα της πολιτικής και της ασφάλειας» επισήμανε χθες ο επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας. «Κανείς δεν πρόκειται να αποφασίσει για θέματα που έχουν σχέση με την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία», πρόσθεσε, προειδοποιώντας για μια ακόμα φορά πως «οποιαδήποτε πρόκληση ή επιθετικότητα εναντίον της Ουκρανίας θα έχει σοβαρές συνέπειες».

Προκειμένου να κάνει το μήνυμα της «ευρωπαϊκής στήριξης» ακόμα πιο «ισχυρό», ο ύπατος εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας είχε προγραμματίσει να ξεκινήσει το ταξίδι του στην Ουκρανία με μια επίσκεψη στο ανατολικό τμήμα της χώρας, μαζί με τον ουκρανό υπουργό Εξωτερικών Νμίτρο Κούλεμπα, και στη «γραμμή επαφής» όπου οι ένοπλες δυνάμεις της Ουκρανίας αντιμετωπίζουν τους υποστηριζόμενους από τη Ρωσία αυτονομιστές – προτού μεταβεί στο Κίεβο για περαιτέρω συνομιλίες. Οταν ρωτήθηκε αν η ΕΕ δρομολογεί επιπλέον κυρώσεις εις βάρος της Μόσχας, ο Μπορέλ επέλεξε να στείλει ένα διπλό μήνυμα: «Επικεντρώνουμε τώρα όλες τις προσπάθειές μας στην εκτόνωση των εντάσεων και στην αποτροπή μιας επιδείνωσης της κατάστασης. Αν όμως η Ρωσία αποφασίσει να διαπράξει περαιτέρω παραβιάσεις ή επιθετικές ενέργειες εναντίον της Ουκρανίας, είμαστε έτοιμοι να δράσουμε αποφασιστικά» δήλωσε. «Από πολλές απόψεις», σχολίαζε στη γαλλική εφημερίδα «Les Echos» ο Σιρίλ Μπρετ, ερευνητής στο Ινστιτούτο Ζακ Ντελόρ, «η Ουκρανία είναι το εργαστήριο της εξωτερικής δράσης της ΕΕ, ένα πραγματικό τεστ για την αξιοπιστία της».