Από την πλατεία Βικτωρίας στην Gagosian της Νέας Υόρκης

Ο Ρικ Λόου είναι ο αμερικανός μαύρος καλλιτέχνης ο οποίος το 2017 συμμετείχε στην documenta 14. Ηταν μάλιστα ένας από τους διεθνείς καλλιτέχνες ο οποίος έμεινε στην Αθήνα για μεγάλο διάστημα, ώστε να κατανοήσει την πόλη και τους ανθρώπους της, αλλά και να συνεργαστεί με ορισμένους από εκείνους που κατοικούν σε μια κεντρική περιοχή της, με σκοπό τη δημιουργία του έργου του, Victoria Square Project (VSP).

Πέντε χρόνια μετά ο Λόου συμπύκνωσε εκείνη την εμπειρία σε ένα από τα νέα έργα του που έχουν τον χαρακτήρα μιας προσωπικής χαρτογράφησης. Στη νέα σειρά έργων του με πίνακες και σχέδια έχει αναπτύξει μια οπτική γλώσσα βασισμένη σε αεροφωτογραφίες παιχνιδιών ντόμινο που αποκαλύπτουν την ομοιότητα με χάρτες αστικών περιοχών. Στα μοτίβα που ανακαλύπτει δημιουργεί με τη μέθοδο του κολάζ και της ζωγραφικής διαδρομές και διαστρωματώσεις που, ενώ είναι οπτικά αφηρημένα, αντιπροσωπεύουν την αναδιαμόρφωση και την κίνηση των κοινοτήτων με την πάροδο του χρόνου.

Βραβείο. Ο Ρικ Λόου διδάσκει Εικαστικές Τέχνες στο Πανεπιστήμιο του Χιούστον. Τα τελευταία είκοσι χρόνια συνεργάστηκε με πολλά πολιτιστικά ιδρύματα συμμετέχοντας σε εκθέσεις και αναπτύσσοντας προγράμματα δημιουργίας κοινοτικής τέχνης. Το 1993 ίδρυσε το Project Row Houses, το πρώτο του κοινωνικό γλυπτό, ως μια εικαστική και πολιτιστική κοινότητα σε μια υποβαθμισμένη γειτονιά του Χιούστον ύψιστης ιστορικής και πολιτιστικής σημασίας. Μάλιστα για αυτό το έργο το 1997 απέσπασε το αργυρό βραβείο Rudy Bruner και συνέχισε να εργάζεται ως επισκέπτης-καλλιτέχνης σε πληθώρα κοινοτικών προγραμμάτων στις ΗΠΑ. Το 1996 δημιούργησε το «Watts House Project» στο Λος Αντζελες της Καλιφόρνιας. Τα έτη 2001-2002 συνεργάστηκε με τη σύμβουλο τέχνης Τζέσικα Κιούζικ για τη δημιουργία του Σχεδίου Τέχνης για τη Δημόσια Βιβλιοθήκη του Σιάτλ σχεδιασμένη από τον Ρεμ Κόολχας. Μετά τον τυφώνα Κατρίνα το 2006, δημιούργησε τα Transforma Projects, μια συλλογική προσπάθεια ενεργοποίησης της καλλιτεχνικής κοινότητας και της δημιουργικότητας για την ανακατασκευή της πόλης.

Κοινοτικά έργα τέχνης. Ο Μπαράκ Ομπάμα τον είχε διορίσει στο Εθνικό Συμβούλιο για τις Τέχνες το 2013. Δύο χρόνια αργότερα άρχισε να επισκέπτεται την πλατεία Βικτωρίας. Η γκαλερί Gagosian στην ομώνυμη έκδοση τέχνης που εκδίδει τέσσερις φορές τον χρόνο δημοσιεύει στο τελευταίο τεύχος της ένα πολυσέλιδο αφιέρωμα στον καλλιτέχνη και στα νέα του έργα. Ο Λόου μιλάει μεταξύ άλλων για ό,τι έμαθε αυτά τα χρόνια στην πλατεία Βικτωρίας. «Κάνω μία σειρά έργων αρχείου όπως το Victoria Square Project #1… Τα κοινοτικά προγράμματα τέχνης πάνω στα οποία εργάστηκα έχουν συγκεκριμένη χρονική διάρκεια. Ορισμένα δεν υπάρχουν πια. Με ενδιαφέρει λοιπόν να χρησιμοποιώ τη ζωγραφική ως μέσο αρχειοθέτησής τους ώστε να τα συνειδητοποιεί και ο κόσμος» εξηγεί.

«Το μοτίβο από μία παρτίδα ντόμινο που έχω χρησιμοποιήσει για να οπτικοποιήσω αυτά τα κοινοτικά έργα τέχνης αποκτά διαφορετική σημασία και αξία. Αλλοτε χρησιμεύει για να δημιουργήσεις πυκνότητα, αλλά μερικές φορές πρόκειται για τη σύνδεση κόμβων και πράγματα  διαφορετικών ειδών. Καθώς βλέπω τον πίνακα παρατηρώ ότι χτίζοντας τη σύνθεσή του έχει ενδιαφέρον το πώς η ροή και η κίνηση του έργου σχετίζονται με τη σύνδεση διαφορετικών τμημάτων. Με μια έννοια γίνεται αυτό που συμβαίνει με το χτίσιμο μιας κοινότητας».

Ο Ρικ Λόου δουλεύει αφαιρετικά όταν ζωγραφίζει. «Αυτό που με τράβηξε στην τέχνη ήταν ότι μπορούσε να μεταμορφώσει ζωές. Οτι είχε αυτή τη βαθιά αξία που δεν μένει στην επιφάνεια. Ετσι άρχισα να εξερευνώ τη σύγχρονη πραγματικότητα και αυτό με οδήγησε στην κοινοτική τέχνη, την οποία διερεύνησα μέσα από τη σύλληψη του Γιόζεφ Μπόις για το κοινωνικό γλυπτό».

Ο αρχικός σχεδιασμός του Victoria Square Project ως ενός εν εξελίξει κοινωνικού γλυπτού ήθελε τον χώρο να λειτουργήσει για μόνο έναν χρόνο. Ιδρύθηκε το 2017 από τους Ρικ Λόου και Μαρία Παπαδημητρίου στο πλαίσιο της documenta 14. Το έργο έγινε  χώρος αναφοράς για τη γειτονιά. Σήμερα λειτουργεί ως καλλιτεχνικός χώρος σύγχρονης τέχνης, καλλιτεχνικής έμπνευσης και ενδυνάμωσης των κατοίκων της περιοχής.