Το αρειανό ελικόπτερο Ingenuity

Στις 5 Δεκεμβρίου, μετά την 17η πετυχημένη πτήση του στον Αρη, το περίφημο ελικόπτερο Ingenuity προσεδαφίστηκε σε μια περιοχή όπου μικροί λοφίσκοι εμποδίζουν προσωρινά τα ραδιοσήματα να φτάσουν στο ρομποτικό όχημα Perseverance και ως εκ τούτου και στη Γη με την οποία επικοινωνεί. Καθώς όμως το όχημα αυτό θα μετακινηθεί αναμένεται σύντομα να αποκατασταθεί και πάλι η επικοινωνία κι έτσι να συνεχιστούν οι πτήσεις του αρειανού ελικοπτέρου που ξεκίνησαν στις 19 του περασμένου Απριλίου και έχουν εξάψει την φαντασία ολόκληρου του κόσμου. Ορισμένοι μάλιστα έχουν παρομοιάσει σε σπουδαιότητα τις πτήσεις αυτές με τις πρώτες πτήσεις των αδελφών Ράιτ το 1903 στη Γη, γιατί είναι το πρώτο αεροσκάφος που επιχείρησε ελεγχόμενη πτήση με κινητήρα σε άλλον πλανήτη.

Το βέβαιο είναι πως όλα όσα έχει πετύχει ήδη το Ingenuity επιβεβαιώνουν το γεγονός πως οι μελλοντικές εξερευνήσεις του Αρη θα περιλαμβάνουν σίγουρα πολύ πιο φιλόδοξες εναέριες εξερευνήσεις. Γιατί οι τεχνολογίες που έχουν ήδη δοκιμαστεί θα επιτρέψουν τη δημιουργία άλλων πιο προηγμένων ρομποτικών ιπτάμενων οχημάτων που θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν σε μελλοντικές ρομποτικές και ανθρώπινες αποστολές στον Αρη. Γιατί τέτοιου είδους συμμετοχές είναι βέβαιο πως θα μας προσφέρουν μια διαφορετική και μοναδική οπτική γωνία όχι μόνο στον Αρη αλλά και στην εξερεύνηση κι άλλων πλανητών και δορυφόρων.

Μεταξύ των δυσκολιών που έπρεπε να αντιμετωπιστούν στην προετοιμασία και τη λειτουργία του οχήματος ήταν η λεπτή ατμόσφαιρα του Αρη που καθιστά δύσκολη την επίτευξη αρκετής ανύψωσης. Επειδή η ατμόσφαιρα του Αρη είναι 99% λιγότερο πυκνή από αυτή της Γης, το Ingenuity έπρεπε να είναι ελαφρύ, με έλικες πολύ μεγαλύτερους και να περιστρέφονται πολύ πιο γρήγορα από ό,τι θα απαιτούσε ένα ελικόπτερο στη Γη με την ίδια μάζα που έχει το Ingenuity. Το δεύτερο πρόβλημα είναι η θερμοκρασία που επικρατεί στον Αρη, όπου τις νύχτες πέφτει στους μείον 90 βαθμούς Κελσίου, ενώ λόγω της απόστασης που μας χωρίζει από τον Αρη υπάρχει καθυστέρηση στην επικοινωνία, οπότε οι εντολές πρέπει να αποστέλλονται πολύ νωρίτερα και τα αποτελέσματα της πτήσης επιστρέφουν πολύ μετά την πραγματοποίησή της.

Η προετοιμασία για τις πτήσεις του μικρού ελικοπτέρου, που σήμερα ελέγχεται λειτουργικά από μια επιστημονική ομάδα μηχανικών με επικεφαλής τον Ελληνοαμερικανό Τέντι Τζανέτο, είχε ξεκινήσει από μια απλή ιδέα πριν από 9 χρόνια, αν και η NASA αποφάσισε μόλις το 2015 να χρηματοδοτήσει την όλη προσπάθεια της ανάπτυξης και λειτουργίας του με το συνολικό ποσό των 85 εκατομμυρίων δολαρίων. Από το 2014 έως το 2019 οι μηχανικοί του εργαστηρίου JPL απέδειξαν ότι ήταν δυνατό να κατασκευαστεί ένα αεροσκάφος που ήταν ελαφρύ (κάτω των δύο κιλών), ικανό να δημιουργήσει αρκετή ανύψωση στη λεπτή ατμόσφαιρα του Αρη και ικανό να επιβιώσει σε περιβάλλον που μοιάζει με του Αρη, ενώ δοκίμασαν προοδευτικά όλο και πιο προηγμένα μοντέλα σε ειδικούς προσομοιωτές χώρου στο εργαστήριο. Οι δύο έλικές του αποτελούνται από τέσσερις ειδικά κατασκευασμένες λεπίδες από ανθρακονήματα που περιστρέφονται σε αντίθετες κατευθύνσεις, πολλές φορές ταχύτερα απ’ ό,τι οι έλικες ενός επιβατικού ελικοπτέρου στη Γη, ενώ διαθέτει επίσης καινοτόμες ηλιακές μπαταρίες χωρίς κάποιο άλλο επιστημονικό όργανο. Οι μέχρι τώρα 17 πτήσεις του διήρκεσαν συνολικά 31 περίπου λεπτά, έφτασαν σε απόσταση μέχρι 3,6 χλμ. με μέγιστη ταχύτητα 36 χλμ./ώρα.

Ο Διονύσης Σιμόπουλος είναι επίτιμος διευθυντής του Ευγενιδείου Πλανηταρίου