Ο Τζούρτζης {LF}και ο Σαλισβουρής

Συνεχίζοντας την τοπωνυμική περιήγηση στην Αθήνα, αξίζει νομίζω να αναφερθώ σε ορισμένους δρόμους που παρουσιάζουν γλωσσικό ενδιαφέρον, της μιας ή της άλλης μορφής.

Η οδός Καλλιδρομίου λοιπόν, γνωστή εκτός των άλλων και ως τόπος συνάντησης Νεαπολιτών (όχι Ναπολιτάνων), Εξαρχειωτών και άλλων Κεντροαθηναίων στην εκεί λαϊκή κάθε Σάββατο, οφείλει το όνομά της στο όρος Καλλίδρομο της ανατολικής Στερεάς. Επομένως, το Καλλιδρομίου είναι προφανώς φάλτσο, αφού πρόκειται για το Καλλίδρομο (γενική: του Καλλιδρόμου) και όχι για το Καλλιδρόμιο, ώστε να δικαιολογείται η γενική Καλλιδρομίου. Κατά τα άλλα, βέβαια, το έχουμε πει: το χρονίως κοινολεκτούμενο απολανθάνεται.

Ενδιαφέρον έχει επίσης, από άποψη ονοματοδοσίας, η οδός Ροστοβίου, εκεί περίπου όπου βρίσκεται ο σταθμός «Κατεχάκη» του μετρό. Το όνομά της, λοιπόν, η εν λόγω οδός το οφείλει στο Ροστόβ ή Ροστόφ, πόλη της νοτιοδυτικής Ρωσίας επί του ποταμού Ντον, με ιστορία ως προς την εκεί παρουσία ελληνικού στοιχείου. Αλλωστε, ακόμα και σήμερα, εκεί έχει την έδρα των επιχειρήσεών του, αν δεν κάνω λάθος, ο Ιβάν Σαββίδης, ισχυρός οικονομικός, ποδοσφαιρικός και μιντιακός παράγοντας. Διόλου τυχαία, επίσης, η οδός Ροστοβίου βρίσκεται στην περιοχή που λεγόταν παλαιότερα Ελληνορώσων, αφού εκεί είχαν εγκατασταθεί συμπατριώτες μας επαναπατρισμένοι από τη Ρωσία, νομίζω κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου.

Από παλαιότερες αφηγήσεις έχω ακούσει να γίνεται λόγος για την οδό Σαλισβουρή, η οποία δεν έχω καταφέρει να εντοπίσω πού ακριβώς βρισκόταν πριν προφανώς μετονομαστεί (κάπου στο κέντρο της Αθήνας ήταν πάντως). Η ονομασία της, λοιπόν, δεν ήταν παρά εξελληνισμένη εκδοχή του ονόματος του Ρόμπερτ Αρθουρ Τάλμποτ Γκασκόιν-Σέσιλ, μαρκησίου του Σόλσμπερι (Salisbury), τρεις φορές πρωθυπουργού της Μεγάλης Βρετανίας στα τέλη του 19ου αιώνα. Ευπρόσδεκτη και κάθε υπόδειξη, βέβαια, σχετική με το πού βρισκόταν η οδός Σαλισβουρή (ή μήπως Σαλισβουρύ;).

Και αφού περί Βρετανών ο λόγος, ένας ακόμα δρόμος που παρουσιάζει γλωσσικό ενδιαφέρον είναι η οδός Τζωρτζ, στις παρυφές της πλατείας Κάνιγγος (άλλος τολμηρός εξελληνισμός αυτός, όπως και η οδός Γλάδστωνος). Σε διάφορες πηγές συναντάμε επίσης για το ίδιο πρόσωπο τύπους όπως Τζουρτζ, Τζούρτζης ή και Τσούρτσης. Πρόκειται, βέβαια, για τον βρετανό φιλέλληνα Richard Church, έμπειρο στρατιωτικό, με σημαντικό ρόλο τόσο στα ύστερα της Επανάστασης του 1821 όσο και στα μετεπαναστατικά χρόνια, του οποίου ωστόσο το όνομα προφέρεται στα αγγλικά Τσερτς (όπως η εκκλησία).

Εμμηνος ρήση

Το νόημα της ζωής είναι… η ζωή.