«Οι χορεύτριες ζήτησαν τα κοστούμια για να τα φορέσουν στα ρεβεγιόν»

«Οταν πριν από χρόνια ο Karl Lagerfeld μίλησε για την αφάνταστη νοσταλγία που νιώθει για πράγματα που δεν έχει ζήσει, ήταν σαν να έβαζε λόγια σε αυτή την παράξενη σχέση που είχαμε πάντα με το παρελθόν: ένα είδος μετεωρισμού ανάμεσα στο χθες, το σήμερα και το αύριο, και ένα διαρκές deja-vu για αισθήσεις, στιγμές, μέρη και ανθρώπους που δεν είχαμε γνωρίσει ποτέ. Καταλαβαίναμε πως τα πρώτα μας διαβάσματα, οι πρώιμες αφηγήσεις, οι πρώτες ταινίες, η μαυρόασπρη τηλεόραση του ’70, ευθύνονταν για αυτά τα θραύσματα ενός ολόκληρου κόσμου από τον οποίο μας έλειπαν τα πιο ωραία του κομμάτια» θα έλεγαν οι Deux Hommes το 2007 μιλώντας για έμπνευση και δημιουργία μίας συλλογής τους βασισμένης στη ταινία του Λουί Μπουνιουέλ «La voie lactée», δίνοντας το στίγμα τους για τον τρόπο που κατανοούν και αλληλοεπιδρούν με την εποχή τους.

Και αυτές τις μέρες, στην εορταστική ατμόσφαιρα του ατελιέ τους σαν να μην πέρασε μία μέρα από τότε, ο Δημήτρης Αλεξάκης, ορμητικός και εικονολάτρης, συνδέει αναφορές ιστορικές και λεπτομέρειες του βίου της δεκαετίας του ’90. Ενώ ο Γρηγόρης Τριανταφύλλου, συγκρατημένος και μεθοδικός, οργανώνει τα κύματα ιδεών σε δείγματα των συλλογών που από το 1996 συνυπογράφουν ως Deux Hommes.

Μπορεί να μην ακολουθούν τη μέθοδο της αυτοπροβολής με συνέπεια influencer, όμως ο μηχανισμός τους για την παραγωγή μόδας δεν σταμάτησε να λειτουργεί και να καταγράφει την αλλαγή στις επιθυμίες. Σήμερα τους ξαναβρίσκουμε στη Λυρική Σκηνή καθώς σχεδίασαν τα κοστούμια του μπαλέτου «Καρυοθραύστης» που χορογράφησε ο διευθυντής του μπαλέτου της Λυρικής, Κωνσταντίνος Ρήγος. Η δεύτερη συνεργασία των Deux Hommes με τον Ρήγο – μετά το «Χορός με τη σκιά μου» σε μουσική Μάνου Χατζιδάκι – είναι απελευθερωμένη και σαφής στην εκπλήρωση του σκοπού που υπηρετεί: να δείξει έναν «Καρυοθραύστη» σκοτεινό, με τα στοιχεία του μελαγχολικού grunge ύφους που συνεπήρε τα νιάτα της δεκαετίας του ’90. Βασίζεται στο διήγημα «Ο καρυοθραύστης και ο βασιλιάς των ποντικιών» του Ε. Τ. Α. Χόφμαν. Ο νέος «Καρυοθραύστης» ισορροπεί ανάμεσα σε μια σύγχρονη εικόνα και στην κλασική παράδοση του χορού. Τα κοστούμια των Deux Hommes είναι μια μείξη από ποπ, glam, πολύχρωμα, εντυπωσιακά κομμάτια υψηλής ραπτικής και μαζί εθνικές στολές και υφάσματα με επιρροές από παλιότερες παραστάσεις της Λυρικής.

Η προσέγγισή σας ήταν το παραμύθι ή η μόδα;

Δημήτρης Αλεξάκης: Ενας συνδυασμός και από τους δύο κόσμους. Ανατρέξαμε στα ανεβάσματα του «Καρυοθραύστη» σε όλον τον κόσμο κάνοντας την έρευνά μας με κλασικά κοστούμια εποχής, με γλυκές εικόνες χριστουγεννιάτικης φαντασμαγορίας, αρκετά κοστούμια βικτωριανά και Κομέντια Ντελ’ Αρτε, όλα κυρίως στο παρελθόν. Ο Κωνσταντίνος Ρήγος μας έδωσε το στίγμα του ότι παραμένει στον «Καρυοθραύστη» του Χόφμαν, άρα σε πιο σκοτεινή εκδοχή, και αναζητούσε μία άγκυρα με το σήμερα, που θα αφορά νέο κοινό. Η άποψή του ήταν ότι πρόκειται για τα όνειρα μιας εφηβείας. Εκεί άρχισε ο διάλογός μας.

Σε ποιο «σήμερα» δώσατε έμφαση;

Γρηγόρης Τριανταφύλλου: Αναρωτηθήκαμε μήπως να ήταν κάποια από τις σκοτεινές εποχές που ίσως νιώθαμε εμείς πιο άνετα. Δηλαδή με αναφορές στη δεκαετία του ’90. Οπως εμείς ξέραμε και ζήσαμε τη νεότητα πολύ καλά. Αλλωστε η συγκεκριμένη εποχή συμπίπτει και με την καλλιτεχνική νεότητα του Κωνσταντίνου.

Δ. Α.: Ο τρόπος με τον οποίο βλέπαμε τότε τα νεανικά κινήματα να αποτυπώνονται στη μόδα, από αλτέρνατιβ ποπ είδωλα, το grunge, τη ρέιβ κουλτούρα, την αποδόμηση, τον μινιμαλισμό, νιώσαμε ότι μπορούμε να τα εντάξουμε στη σκοτεινιά του Χόφμαν. Σκεφτήκαμε ότι οι αναφορές αυτές είτε είναι ή δεν είναι ευανάγνωστες για ένα κοινό που πηγαίνει παραδοσιακά να βρει στο συγκεκριμένο μπαλέτο τη φαντασμαγορία, θα υπάρχουν στα κοστούμια της παράστασης.

Γ. Τ.: Αυτό που χαρακτηρίζει αυτή τη συνεργασία είναι πως όλα τα κοστούμια έχουν διπλή ανάγνωση. Καθένας θα βρει κάτι και θα κάνει τη δική του προβολή από πράγματα που έχει ζήσει και τον αφορούν. Από τα αρχετυπικά βικτωριανά παιχνίδια που είναι ανησυχητικά έως τα παιχνίδια που σχεδιάζει στο εργαστήριό του ο επιστήμονας της γενετικής στο «Blade Runner».

Πώς ντύσατε την πριγκίπισσα του παραμυθιού;

Δ. Α.: Με ένα απλό μακό φόρεμα πάνω στο οποίο είναι τυπωμένος όλος της ο κόσμος. Ταχυδακτυλουργοί, μονόκεροι, αστέρια είναι πάνω στο φόρεμά της.

Τα παιχνίδια που ζωντανεύουν;

Δ. Α.: Με έναν τρόπο ανεπαίσθητο για να είναι ελκυστικά και γοητευτικά έπρεπε να έχουν ένα στοιχείο από την αισθητική ενός εφηβικού δωματίου. Ετσι στα κοστούμια των παιχνιδιών, εμπνευσμένα κυρίως από τους χαρακτήρες της Κομέντια ντελ’ ρτε, τα δεσίματα στις ολόσωμες φόρμες με τις γκέτες είναι κορδόνια από παπούτσια του μπάσκετ. Επίσης υπάρχουν αναφορές στις μπλούζες με τυπώματα συναυλιών χέβι μέταλ συγκροτημάτων. Για όσους πέρασαν από αυτή τη φάση με τον Οζι, τους Motorhead ή τους Linkin Park θα τα δουν «χωνεμένα» μαζί με φούστες τουτού και τουαλέτες χορού. Βέβαια η σκηνική σύνθεση είναι πυκνή και είναι όλα μαυρόασπρα με μεταλλικές ανταύγειες, οπότε από όλες αυτές τις πληροφορίες οι θεατές θα δουν ένα γραφιστικό σύνολο. Για εμάς είναι κάτι παραπάνω. Είναι ένας κώδικας με τον οποίο συνομιλούμε με τους φίλους και συνεννοούμαστε με όσους συνδυάζουν καλλιτεχνικές αναφορές μέσα σε λεπτομέρειες της μόδας.

Γ. Τ.: Το πιο κολακευτικό βέβαια ήταν οι αντιδράσεις των χορευτριών που μας τα ζήτησαν για να τα φορέσουν στις εξόδους τους την Παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Ηταν αυτό ακριβώς που συνοψίζει το σκεπτικό μας, να δημιουργήσουμε κάτι τόσο ελκυστικό που θα ήθελες να το πάρεις και να ζήσεις μέσα σε αυτό.

Βάλατε χρυσόσκονη στην εφηβική δυστοπία. Τι άλλο συμβαίνει στους υπόλοιπους ήρωες της παράστασης;

Δ. Α.: Για τους γονείς της οικογένειας του κοριτσιού αντλήσαμε ιδέες από πορτρέτα μοναχικών και ονειροπόλων ανθρώπων που ζουν στις παρυφές των αμερικανικών προαστίων έτσι όπως τους φωτογράφισε ο Αλεκ Σοθ. Ενώ η γιαγιά και ο παππούς μάς έρχονται μέσα από τις φωτογραφίες του Λάρι Σάλταν πρώην ηθοποιών σε πορνό ταινίες που ζουν σε περιθωριακά ξενοδοχεία του Λος Αντζελες. Οι ταυρομάχοι είναι τορεαντόρ με τις μασχάλες στα σακάκια τους λίγο φθαρμένες, όχι μόνο επειδή πρέπει να διευκολύνονται οι χορευτές, αλλά γιατί πρέπει να δείξουν την πτώση τους, τη σωματική τους εξάντληση, όπως αποτυπώνει άλλωστε και η ολλανδή φωτογράφος Ρίνεκε Ντίκστρα στη σειρά πορτρέτων της με σύγχρονους ταυρομάχους.

Σε όλη αυτή την ερευνητική προετοιμασία συγκεντρώσατε τα σχόλιά σας για την πραγματικότητα που μας περιβάλλει. Μήπως όμως απελευθερώνετε και την καλλιτεχνική εκφραστικότητα των Deux Hommes που ίσως έχει υποχωρήσει σε συμβατικές απαιτήσεις για το «καλαίσθητα ωραίο» της πελατείας της μόδας;

Δ. Α.: Εχουμε την καλλιτεχνική νεότητα των 90’ς. Η αρχή μας ήταν αυτοσχεδιαστική μέσα σε μια αθηναϊκή σκηνή μόδας που δεν ακολουθούσε τους ρυθμούς του διεθνούς prêt-à-porter. Ολα τα κλειδιά της δημιουργίας μας, το Mix & match, η αναδόμηση, τα layerings, η ανακύκλωση έγιναν τότε με μία διάθεση προσωπικών πειραματισμών. Μετά αρχίζεις να κινείσαι σε μονοπάτια που ό,τι κάνεις θα πρέπει να ευχαριστεί ένα ευρύτερο κοινό. Βαθιά μέσα σου όμως υπάρχει ένα κομμάτι του εαυτού που θέλει να φορέσει, για παράδειγμα, ένα παντελόνι σαν τοπ. Να του ανοίξει τις εσωτερικές ραφές και να το μετατρέψει σε τοπ. Η αλήθεια είναι ότι έγινε σε αυτή την παράσταση.

Από τα χορευτικά σώματα μεταφέρατε νέες πληροφορίες στον τρόπο που δημιουργείτε τα ρούχα σας;

Γ. Τ.: Οι απαιτήσεις του μπαλέτου για τη λειτουργικότητα των χορευτών και την πλαστικότητα των κινήσεών τους πέρασε αναπόφευκτα στον σχεδιασμό των συλλογών μας. Ομως δεν είναι ένα αίτημα με το οποίο δεν αναμετρηθήκαμε στο παρελθόν. Εχει συμβεί άπειρες φορές σε tailored ρούχα. Ενα φόρεμα κομμένο και ραμμένο είναι σκαλιστό στο σώμα και δεν αρκεί σε μια γυναίκα μόνο να το φορέσει και να δείχνει ωραία. Πρέπει οπωσδήποτε να κινηθεί, να το ζήσει για να θελήσει να το ξαναφορέσει και να το έχει στο μυαλό της σαν μια αγορά-επένδυση.

Τι θυμάστε από τα δικά σας 90ς;

Α. Δ.: Ημασταν club kids, κάναμε ρούχα που αγαπούσαν τα club kids της εποχής, τα κομμάτια από ασημένια, ιριδίζοντα και τέκνο υφάσματα. Τότε δεν υπήρχε αυτή η υψηλή ευαισθησία για το περιβάλλον και η ηθική αντιμετώπιση των υλικών. Ολοι μας τότε χαιρετίζαμε έναν καινούργιο αιώνα μέσα από υλικά υψηλής επεξεργασίας που θύμιζαν το μέλλον. Ομως μέσα στις προτεραιότητές μας βρίσκονταν τα μαγαζιά με vintage ρούχα γιατί εκεί ψάχναμε και ανακατεύαμε διαφορετικές εικόνες και αναφορές. Μέσα σε ένα πλαίσιο αυστηρού μινιμαλισμού ρισκάραμε να δείξουμε και πιο παιχνιδιάρικα στοιχεία πατώντας πάνω στη γυναικεία φιλαρέσκεια. Είχαμε βέβαια τότε και τον Τζον Γκαλιάνο να ανοίγει τον δρόμο σε όλους μας και έτσι να παίρνουμε θάρρος για να διακινδυνεύσουμε προσθέτοντας βολάν και τις πιο εντυπωσιακές εκδοχές από την ιστορία της τέχνης.