Η δεύτερη επίσκεψη στη Λιβύη και η επεισοδιακή συνάντηση με τον Καντάφι

Δύο φορές ο Κάρολος Παπούλιας επισκέφθηκε τη Λιβύη του περιβόητου Μουαμάρ Καντάφι. Η πρώτη ήταν το 1984, ως υπουργός Εξωτερικών συνοδεύοντας τον τότε πρωθυπουργό Ανδρέα Παπανδρέου. Ηταν τότε που τον Καντάφι τον αντιμετώπιζαν ως το μαύρο πρόβατο της Δύσης, εξαιτίας των τρομοκρατικών του επιθέσεων και των πολύνεκρων αεροπειρατειών που οργάνωνε. Τότε οι Ανδρέας Παπανδρέου και Κάρολος Παπούλιας κατάφεραν να υπάρξει προσέγγιση (και μάλιστα στην Κρήτη) ανάμεσα στον Καντάφι και τον πρόεδρο Μιτεράν, γεγονός που αναγνωρίστηκε διεθνώς.

Αυτή τη φορά, το 2006, ο Παπούλιας, ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας πλέον, επισκεπτόταν τη Λιβύη περισσότερο εθιμοτυπικά με κάποιες προσδοκίες ότι μπορούσε ο Καντάφι να μας πουλήσει σε φθηνότερη τιμή πετρέλαιο, αφού το λιβυκό πετρέλαιο οι ειδικοί το θεωρούσαν ως το καλύτερο ποιοτικά. Στο αεροπλάνο της Ολυμπιακής που μας μετέφερε στη Λιβύη, ο Κάρολος Παπούλιας κάθισε στις πρώτες θέσεις, κοντά στον διάδρομο, όπως το συνήθιζε. Χαιρέτησε πιλότους και πλήρωμα, καθώς και τους δημοσιογράφους που τον συνόδευαν και βυθίστηκε στις εφημερίδες και στα έγγραφα. Υπήρχε, βλέπετε και ένα σχέδιο για την ηλεκτρική σύνδεση τη Κρήτης με τη Λιβύη και ένα θαλάσσιο οικόπεδο για γεωτρήσεις που όλο και έβγαιναν στην επιφάνεια και ποτέ όμως δεν προχωρούσε.

Η απουσία. Πετώντας ψηλά πάνω από τη Λιβύη, όλοι μέσα στο αεροπλάνο προσπαθούσαν να διακρίνουν πού βρισκόταν η περίφημη τέντα Καντάφι, αυτή που τον Απρίλιο του 1986 βομβάρδισαν οι Αμερικανοί και που είχε ως αποτέλεσμα να σκοτωθεί ένα παιδί του Καντάφι (όπως ο ίδιος έλεγε), αλλά από τα 35.000 πόδια όλα φαίνονταν, όπως λέει και ένα τραγούδι, σαν σπιρτόξυλα. Το μόνο που μπορούσες να διακρίνεις ήταν η αφιλόξενη έρημος της Σαχάρας και τίποτα άλλο. Ούτε τέντες, ούτε πετρελαιοπηγές, ούτε κάποια όαση.

Η υποδοχή στο αεροδρόμιο της Τρίπολης ήταν θερμή, πλην όμως απουσίαζε ο Καντάφι. Πού ήταν ο Καντάφι; Ηταν το επίμονο ερώτημα όλων, την ώρα που επιβιβαζόμασταν σε κάτι μικρά γιαπωνέζικα πουλμανάκια για την πρωτεύουσα. Ο Κάρολος Παπούλιας και η συνοδεία του μεταφέρθηκαν στο πολυτελές ξενοδοχείο Corinthia, αλλά έμειναν εκεί καθηλωμένοι για πολλές ώρες. Ο Καντάφι δεν εμφανιζόταν πουθενά. Για λόγους ασφαλείας, όπως έλεγαν.

Μετά από ώρες. Η ώρα περνούσε, νύχτωσε, άρχισε να κάνει κρύο, όταν ειδοποίησαν ότι ο Καντάφι περιμένει τον Παπούλια. Πού όμως; Στην τέντα του; Αυτή που βομβάρδισαν οι Αμερικανοί; Ρωτήθηκε ο Παπούλιας εάν ήξερε πού θα γινόταν η συνάντηση με τον Καντάφι και αυτός χαμογελώντας είπε: «Θα δείτε και θα είναι έκπληξη». Εκεί σε ένα στρατόπεδο, λίγο έξω από τη Λιβύη, στην περιοχή Μπα Ζιζία (όπου υπήρξαν στο εμφύλιο πολύνεκρες μάχες με τους τούρκους μισθοφόρους), βρισκόταν μία από τις τέντες του Καντάφι. Τέντα βεβαίως δεν τη λες, έτσι όπως αποκαλύφθηκε από κοντά, περισσότερο με ένα σκέπασμα για τον ήλιο έμοιαζε.

Τη φρουρούσαν πάνοπλες γυναίκες σωματοφύλακες, με βλοσυρό ύφος (κάτι που το συνήθιζε ο Καντάφι, αντιγράφοντας όμως τον Αραφάτ) και δεκάδες ελεύθεροι σκοπευτές. Η εικόνα σε τρόμαζε. Δεν ήταν η ίδια με αυτή της πρώτης επίσκεψης Παπούλια ως υπουργός Εξωτερικών. Και ξαφνικά (από το πουθενά) εμφανίστηκε ο Καντάφι. Στεκόταν ακίνητος, φορώντας μια καφετιά κελεμπία (έλεγαν πως ήταν σχεδιασμένη από τον Αρμάνι) με ένα βλέμμα ανέκφραστο, παγωμένο, αλλά η χειραψία με τον Κάρολο Παπούλια ήταν θερμή. Αλλωστε τον γνώριζε από παλιά. Ισως μετά τον Ανδρέα Παπανδρέα, ο Κάρολος Παπούλιας να ήταν ο πιο αναγνωρίσιμος πολιτικός στον αραβικό κόσμο. Μίλησαν για τις ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνταν στη Λιβύη (και τα λεφτά που τους χρωστούσε ο Καντάφι), αλλά και για τις ελληνολιβυκές σχέσεις και τις σχέσεις Λιβύης – ΕΕ. Ολοι όσοι ήταν εκεί θυμήθηκαν την πρώτη συνάντηση Παπούλια –  Καντάφι, τότε που ο δικτάτορας της Λιβύης χάρισε στον τότε υπουργό Εξωτερικών ένα πιστόλι ρωσικής κατασκευής για να το χρησιμοποιήσει, όπως του είπε, εναντίον των εχθρών του. Ο Παπούλιας το έδωσε σε έναν από τους συνεργάτες του. Ποτέ δεν το αναζήτησε. Ποιος ξέρει γιατί; Ισως επειδή δεν είχε ποτέ εχθρούς;